Deňizdäki arwah torlarynyň howpy we oňa garşy göreşmek

5-nji iýunda Bütindünýä Daşky Gurşaw Gününiň çäginde Büük Ada kenarýakasynda Karaburun Çümüş Merkeziniň ýolbaşçylygynda ajaýyp waka geçirildi. Bu hadysada, taşlanan balyk torlarynyň deňiz durmuşyna edýän ýaramaz täsirlerine ünsi çekdi.

Deňiz çuňlugynda howply duzaklar

Suw çümdürijiler takmynan 25 metr çuňluga çümüp, kenarýaka balykçylykda ulanylýan we taşlanan torlary kesgitlediler. Bu torlarda diri we ölen gyrgyçlaryň we dürli gabyk balyklarynyň bolmagy ünsi özüne çekdi. Janly jandarlar uly alada bilen halas edildi we ýene deňze goýberildi. {{IMG_0}}

Ekosistemanyň sessiz öldürijisi: arwah torlary

Türk deňiz gözleg gaznasynyň direktorlar geňeşiniň başlygy prof. Doktor Baýram Öztürk taşlanan balyk torlarynyň deňiz ekosistemasyna ýetirýän zyýanly täsirini nygtady. Bu suwasty torlar täjirçilik we göçüp barýan görnüşleri duzaga salýar, olaryň ýaralanmagyna ýa-da öldürilmegine sebäp bolýar. Bu ýagdaý deňiz durmuşynyň durnuklylygyna uly howp salýar.

Global ölçegde ýitirilen arassa mesele

Öztürk ýitirilen torlaryň dünýä deňizlerinde we Türkiýe deňizlerinde uly mesele bolandygyny aýtdy. Bütin dünýäde ulanylýan balyk torlarynyň takmynan 5,7% -iniň ýitirilendigini mälim etdi. Bu ýitgiler merjen, deňiz guşlary we deňiz pyşbagalary ýaly köp deňiz jandarlaryna täsir edýär.

Halkara gözlegler we hukuk düzgünleri

Bu meseläni çözmek üçin halkara derejesinde gözlegler alnyp barylýar. Öztürk, täze halkara şertnamasyna taýynlyklaryň Birleşen Milletler Guramasynyň Plastmassa konwensiýasynyň çäginde dowam edýändigini aýtdy. Bu şertnama, ýitirilen torlar bilen baglanyşykly kanuny boşluklary doldurmaga kömek eder we torlar ýitirilen halatynda degişli edaralara habar bermegi hökmany etmegi maksat edinýär.

Düşündiriş we okuw okuwlary

Deňiz gurşawyny goramak barada habardarlygy ýokarlandyrmagyň ähmiýetine degip, Öztürk okuw we habarlylyk çäreleriniň bu meseläniň çözülmegine goşant goşjakdygyny aýtdy. {{IMG_1}}

Suw çümdürijileriň pikirleri

Karaburun suwa düşmek merkezi eýesi we suwa çümmek boýunça tälimçi Hamdullah Aras balykçylaryň käwagt torlary aýryp bilmejekdiklerini, olary kesip, deňiz jandarlaryna zyýan ýetirýändigini aýtdy. Suwa çümmek boýunça mugallym Arzu Arslan plastik galyndylaryň, arwah torlarynyň deňiz durmuşyna howp salýandygyny aýtdy.

Sosial habarlylyk we kampaniýalar

Arslan daşky gurşawy goramakda jemgyýetçilik habardarlygynyň ähmiýetine ünsi çekdi we plastiki galyndylary ýygnaýan we daşky gurşawy goraýan adamlara mugt suwa çümmek tejribesini hödürlemek üçin kampaniýa gurandyklaryny aýtdy. Bu kampaniýanyň deňiz ekosistemalary barada habardarlygy ýokarlandyrmagy maksat edinýändigini mälim etdi.

Netije we geljekki ädimler

Arwah torlary deňiz durmuşyna çynlakaý howp abandyrýan bolsa-da, bu meselede habardarlygy ýokarlandyrmak we çözgütleri taýýarlamak möhümdir. Geljekde bu meseläni milli we halkara derejesinde has köp hyzmatdaşlyk we düzgünleşdirmek arkaly ýeňip bolar. Bilim we habarlylyk çäreleri deňizleri goramakda möhüm ädim bolar.