Derman senagatynda täze döwür: Ylmy esasly meýdan dolandyryşy we global üstünlik strategiýalary

Türk derman senagaty, dünýä standartlarynda önümçilik kuwwaty we bazaryň göwrümini giňeltmek bilen ajaýyp ösüş depginine eýe boldy. Derman senagaty iş berijiler birleşigi (İEİS) tarapyndan yglan edilen maglumatlara görä, 2025-nji ýyla çenli türk derman bazary 430,8 milliard TL we 2,7 milliard guty mukdaryna ýetdi. Bu pudagyň daşary söwda nukdaýnazaryndan derman eksporty 9,3 göterim ýokarlap, 2,51 milliard dollara ýetdi. Bu ajaýyp maliýe we göwrümli ösüş, derman senagatynda bäsdeşligiň diňe önümçilik we satuw görkezijileri bilen çäklenmeýändigini görkezýär; Bu, meýdan guramalarynyň hiliniň we saglygy goraýyş işgärleri bilen ylmy aragatnaşygyň hiliniň hem möhüm ähmiýete eýe bolandygyny görkezýär.

Uly meýdan toparlarynda ylym esasly dolandyryş modeli

Çalt ösýän we dinamikasy yzygiderli üýtgeýän derman bazarlarynda meýdan toparlarynyň ýerine ýetirýän rollary hem düýpgöter özgerýär. Häzirki wagtda meýdan toparlarynyň esasy wezipesi, önüm maglumatlary barada maglumat bermekden we kliniki tejribelere düşnükli, standart we gönüden-göni baglanyşykly çarçuwada iň täze ylmy maglumatlary hödürlemekden has köp zady talap edýär. Halkara derejesinde bu döwrebap çemeleşmäniň iň üstünlikli mysallaryndan birine, derman senagatynda tejribeli at Tewfik Tolga Kawun ýolbaşçylyk etdi.

Gazagystanda öňdebaryjy halkara işjeň derman öndürýän kompaniýanyň milli satuw guramasyna ýolbaşçylyk edip ýörkä, Kawun sebit dolandyryjylaryndan we lukmançylyk wekillerinden ybarat takmynan 200 adamdan ybarat uly meýdan toparyny üstünlikli dolandyrdy. Bu işiň dowamynda Kawun Gazagystan we Azerbaýjan bazarlarynda "ylym esasly lukman bilim modeliniň" durmuşa geçirilmegine ilkinji bolup başlady we teoretiki farmakologiki maglumatlaryň gündelik kliniki kararlar bilen birleşmegini üpjün etdi. Bu innowasiýa çemeleşmesiniň netijesinde, derman reseptleri bazaryndaky kompaniýanyň reýtingi gysga wagtyň içinde 13-nji orundan 2-nji orna çykdy.

10 şäherde ýerine ýetirilen paýhasly antibiotik ulanylyşy

Dünýäde we Türkiýede häzirki zaman saglyk ulgamlarynyň iň möhüm gün tertibiniň biri bolan neşe serişdelerini paýhasly ulanmak, meýdan dolandyryşynyň esasy nokatlaryndan biridir. Saglygy goraýyş ministrliginiň ýygy-ýygydan belläp geçişi ýaly, gereksiz we ýerliksiz antibiotik ulanmak, mikroblara garşylyk töwekgelçiligini ýokarlandyrýar we dünýäde ilatyň saglygyna howp döredýär. Tewfik Tolga Kawun bu habardarlyk bilen hereket edip, Gazagystanda meýdan dolandyryş döwründe antibiotikleri rasional ulanmak babatynda ylmy aragatnaşyk strategiýalaryny anyk sosial jogapkärçilige we bilim maksatnamasyna öwürdi.

healtherli saglygy goraýyş edaralarynyň resmi tassyklamasy we goldawy bilen geçirilen bu giňişleýin gözlegiň çäginde takmynan 10 dürli şäherde takmynan 3500 lukmana ýüz tutuldy. Okuw maksatnamasy zerur däl antibiotik sarp etmegi azaltmagy maksat edinýän bolsa-da, lukmanlara bejeriş işlerinde subutnamalara we rasional çemeleşmeleri goldamaga goldaw berdi. Bu taslama meýdan toparlarynyň diňe bir täjirçilik üstünliklerine däl, eýsem jemgyýetiň saglygyna hem goşant goşup biljekdiginiň iň anyk görkezijilerinden biri boldy.

Durnukly saglyk netijeleri üçin ölçenip boljak ýerine ýetiriş

Uly we köpmilletli meýdan toparlarynda hemişelik we yzygiderli üstünlik gazanmagyň formulasyny paýlaşýan Tewfik Tolga Kawun, ylmy mazmuny standartlaşdyrmagyň möhüm ähmiýete eýedigini aýtdy. Kawunyň pikiriçe, meýdan dolandyryjylary umumy görüş we maksatlara laýyklykda sinhron hereket etmeli we alnan meýdan netijeleri yzygiderli we aç-açan ölçelmeli. Üstünlikli dolandyryjy, "Saglyk boýunça durnukly netijeleri gazanmak islesek, ylmy bilimleriň takyk, düşnükli we ölçenip boljak usulyýet bilen ulanylmagyny üpjün etmelidiris"

Bu pudakda 21 ýyldan gowrak çuňňur tejribesi bolan Tewfik Tolga Kawun tarapyndan durmuşa geçirilýän bu taslamalar, iri meýdan guramalarynyň ylmy aragatnaşyk, güýçli topar dolandyryşy we ölçenip boljak ýerine ýetiriş maksatlary bilen global üstünlik hekaýasyna öwrülip biljekdigi barada halkara gollanma hödürleýär.