DOLUNAY taslamasy galplyga garşy göreşe başlaýar

Içeri işler ministrligi sanly galplyk işlerine çalt we täsirli jogap bermek üçin durmuşa geçiriljek DOLUNAY Taslamasy üçin kanun çykaryjylyk işlerine başlady. Bu taslama, emeli intellektiň goldawy bilen derrew jenaýatlara goşulyşmagy maksat edinýär we kazyýet edaralary bilen bilelikde işleýär.

Galplyk hadysalarynyň çynlakaý ölçegleri

soňky ýyllarda Türkiýede emläk bilen baglanyşykly 214 müň 847 jenaýatyň 72,6 göterimi galplyk hökmünde hasaba alyndy. Bu takmynan 156 müň 68 hadysada gabat gelýär. Gözlegler, galplyk sebäpli çak edilýän ykdysady ýitginiň, kazyýet edaralaryna iberilen faýllary we habar berilmedik wakalary goşmak bilen 50 milliard liradan geçýändigini görkezýär.

Häzirki ulgamda jenaýatçylar girdejilerini beýleki hasaplara çalt geçirip bilerler. Şeýle-de bolsa, pidalar üçin jenaýatçylar üçin wagt satyn alýan resmi proseduralary tamamlamak üçin birnäçe hepde gerek bolup biler. Aldawçylar býurokratiýanyň haýal işlemegi sebäpli artykmaçlyga eýe bolýarlar. Taslamanyň çäginde dörediljek Galplyga garşy merkez gije-gündiziň dowamynda 24 sagat işlär. Bu ýerde, prokuror ýygnan maglumatlary çalt kanuny karara öwürer we Maliýe jenaýatlaryny derňemek geňeşi (MASAK) gara pullara we kripto aktiwleriniň hereketine gözegçilik eder we seljerer.

Bankara kart merkezi (BKM) we banklar şübheli hasaplary derrew blokirläp bilerler. Maglumat tehnologiýalary we aragatnaşyk gullugy (BTK) kezzaplaryň aragatnaşyk liniýalaryny çalt keser, kiberhowpsuzlyk prezidenti bolsa zyýanly saýtlara girmegi petiklär.

Taslamanyň işleýşi we täsiri

Raýatlar galplyk barada habar berenlerinde taslama işjeňleşdiriler. Hasabatlary ykjam programma ýa-da elektron hökümetiň razylygy bilen 112 gyssagly kömek merkezi arkaly edip bolýar. Degişli maglumatlar ulgama geçiriler we emeli intellekt bilen goldanýan analiz bilen baha berler.

Ulgamda emeli intellekt galplyk usullaryny we töwekgelçilik derejesini awtomatiki seljerer. Ösen algoritmler haýsy edaranyň haýsy çäreleri görmelidigini we faýllary prokurora hödürlemelidigini kesgitlär. Prokuror faýllary tassyklansoň, bankara utgaşdyrylmagy üpjün ediler we amal 18 minudyň içinde tamamlanar.

Hukuk düzgünleri we korporatiw gatnaşmak

Taslamanyň durmuşa geçirilmegi üçin hukuk düzgünleri kabul ediler we edaralaryň ygtyýarlyklary, borçlary we jogapkärçiligi aýdyňlaşdyrylar. Maglumatlary paýlaşmak we derrew jogap bermek prosesleri bilen baglanyşykly çäreler geçiriler. Wise-prezident Sewdet ılmazyň baştutanlygynda geçiriljek ýygnakda degişli edaralaryň gatnaşmagynda taslama jikme-jiklikleri ara alnyp maslahatlaşylar.

Bu ulgam jenaýatlary kazyýet işlerine çalt öwürmek arkaly jenaýatçylaryň artykmaçlygyny ýok etmegi maksat edinýär. Şeýlelik bilen, kezzaplygyň pidalaryna çalt we täsirli çözgüt hödürlener.

Mümkin geljek ösüşler

DOLUNAY taslamasy sanly galplyklara garşy göreşde möhüm ädim hasaplanýar. Kanun çykaryjylyk işleri tamamlanandan soň, galplyga garşy göreşiň täze döwri taslamanyň tutuş ýurt boýunça durmuşa geçirilmegi bilen başlar. Tehnologiki infrastrukturany berkitmek we edaralaryň arasyndaky hyzmatdaşlygy ýokarlandyrmak arkaly galplyk hadysalaryny azaltmaga gönükdirilendir.