Dünýä bazarlarynda gymmat bahaly metallaryň düýpgöter pese gaçmagy: Altyn iýul aýyndan bäri iň pes derejededir

Eastakyn Gündogarda barha möwjeýän geosyýasy dartgynlyk, energiýa bahalarynyň ýokarlanmagy bilen baglanyşykly inflýasiýa aladalary we ABŞ-nyň Merkezi Bankynyň (Federal ätiýaçlyk bankynyň) berk pul syýasatyny dowam etdirmegine garaşmak dünýä haryt bazarlarynda ýiti bahalaryň hereketine sebäp boldy. Bu ösüşleriň netijesinde gymmat bahaly metallarda bir unsiýa esasy ýitgiler boldy, altyn iýul aýyndan bäri ilkinji gezek 4 müň dollar derejesinden aşak düşdi.

Gymmat bahaly metallardaky ýitgiler näçe?

Bazarlardaky satuw basyşy ähli gymmatly metallarda täsirli boldy. Bir unsiýa esasynda bahalar altyn üçin 4 göterim, platina üçin 4,9 göterim, kümüş üçin 5,3 göterim we palladiniň bahasy 6,5 göterim arzanlady. Kümüş unsiýasy 53 dollara, 2025-nji ýylyň noýabr aýyndan bäri iň pes derejä düşdi we palladiniň unsiýasy 2025-nji ýylyň iýun aýyndan bäri iň pes derejesine 1,039.55 dollar boldy.

Bahalara täsir edýän esasy faktorlar haýsylar?

Analitikler, nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy inflýasiýanyň ýokarlanmagy bilen merkezi banklaryň berk pul syýasatlaryny dowam etdirjekdigi baradaky umyt gymmat bahaly metallara basyş edýär diýýärler. Interestokary göterim nyrhlarynyň senagat islegini azaldar diýen alada kümüşiň bahasyny peseltdi, Bütindünýä Platina Maýa goýum Geňeşiniň platina maýa goýumlaryna bolan gowşak garaýşy we karz çykdajylarynyň awtoulag pudagyna täsir etjekdigi baradaky çaklama palladiniň peselmegini çuňlaşdyrdy.

Hepdelik bazar maglumatlaryna görä, gymmat bahaly metallaryň peselmeginiň tersine, energiýa toparyndaky Brent nebitiniň barrel bahasy 6,5 göterim, tebigy gazyň bahasy 7,3 göterim ýokarlandy. Beýleki tarapdan, Russiýa-Ukraina urşunyň gutarmagyna bolan optimizm we metbugatda görkezilen parahatçylyk meýilnamasy bugdaý we mekgejöweniň bahalarynyň iýul aýyndan bäri iň pes derejä ýetmegine sebäp boldy.

Dünýä bazarlaryndaky bu üýtgemeler maýadarlardan merkezi banklaryň göterim derejesi kararlaryny we geosyýasy ösüşleri ýakyndan yzarlamagyny talap edýär. Haryt bahalarynyň üýtgemegine degişli bir exchangalarda bada-bat gözegçilik edilip bilinýän hem bolsa, teklip-isleg balansynyň üýtgemegi we sebitdäki konfliktleriň gidişi bahalaryň ugrunda aýgytly bolmagyny dowam etdirýär.

Netije

Bazarlardaky bu düýpli pese gaçmalar, maýadarlaryň geosyýasy töwekgelçilikler we ýokary göterim gurşawy sebäpli howpsuz gaçybatalga gözlemek strategiýalaryny üýtgedýändigini görkezýär. Senagat islegi sebäpli gymmat bahaly metallara edilýän basyş, global ykdysady ösüş garaşyşlarynyň gowşamagynyň alamaty hasaplanyp bilner.

Mümkin täsirler

Gymmat bahaly metallaryň bu peselmegi, esasanam senagat önümçiligi we awtoulag pudagy ýaly metal girişine bagly pudaklarda çykdajylary wagtlaýyn azaldyp biler. Şeýle-de bolsa, energiýa bahalarynyň ýokarlanmagy dowam etse, umumy inflýasiýa basyşynyň sarp edijilere we öndürijilere çykdajylaryň ýokarlanmagyna täsir etmegine garaşylýar.