Eastakyn Gündogardaky nebit krizisi: Baýlyklaryň milliardlarça dollary

Eastakyn Gündogarda ýüze çykan täze krizis diňe bir sebitdäki howpsuzlyk deňagramlylygyna däl, eýsem dünýä ykdysadyýetine-de uly täsir edýär. ABŞ we Ysraýyl -yň Eýrana garşy eden hüjümleri dünýäde nebitiň bahasynyň düýpgöter ýokarlanmagyna sebäp boldy. Netijede, käbir ýurtlar we kompaniýalar uly girdeji gazananlarynda, käbirleri agyr ykdysady ýitgiler bilen ýüzbe-ýüz boldular. Hünärmenler häzirki ýagda nebitiň bahasynyň 150 dollara çenli ýokarlanyp, bu derejede birnäçe wagtlap galyp biljekdigini çaklaýarlar. Bu ýagdaý, dünýädäki energiýa bazarlarynda ep-esli üýtgemelere sebäp bolýar. Döwlet tarapyndan gözegçilik edilýän nebit kompaniýasy bolmasa-da, hususy pudagyň ägirtleri bahalaryň ýokarlanmagy sebäpli rekord girdeji gazanýarlar. Bu ýagdaý ABŞ-nyň gaznasynda salgyt girdejileriniň ýokarlanmagy hökmünde öz beýanyny tapdy. Girdeji

Sanksiýalara garamazdan Russiýa nebitini ýokary bahadan satmagy başardy we ajaýyp girdeji gazandy. Uruşdan öň 41 dollar bolan rus nebitiniň barreli bahasy 120 dollara çenli ýokarlandy we Russiýa takmynan 15 milliard dollar girdeji getirdi.

Alternatiw logistika liniýalarynyň ähmiýeti

Nebiti howpsuz daşamak krizis döwründe möhüm artykmaçlygy üpjün edýär. Bu işde Hormuz bogazyna az garaşly ýurtlar we alternatiw logistika liniýalary bolan öndürijiler öňe saýlandy. Oman , Saud Arabystany we Eýran ýaly ýurtlar nebitiň ýokary bahasy sebäpli girdejilerini artdyrdy.

Hormuza bagly ýurtlaryň kynçylyklary

Nebitiň bahasynyň ýokarlanmagyndan iň köp täsir edenler Hormuz bogazyna garaşly ýurtlardy. Yrak , Kuweýt , Katar ýaly ýurtlar ykdysady taýdan uly ýitgi çeken hem bolsa, Birleşen Arap Emirlikleri hem bu ýagdaýa ýaramaz täsir etdi. Europeanewropa senagaty bäsdeşlik ukybyny ýitirýärkä, Günorta Aziýanyň ykdysadyýetleri hem ýokary çykdajylar bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Bu ýagdaýa transport we logistika pudaklary hem ýaramaz täsir edýär.

Geljekde faktorlary kesgitlemek

Hünärmenler nebitiň bahasynyň ýokarlanmagyndan başga-da esasy kesgitleýji faktoryň nebitiň howpsuz daşalmagydygyny aýdýarlar. S&P Global Energy-den Jim Burkhard Bosforyň ýapylmagyny uzaltmagyň käbir ýurtlar üçin peýdaly boljakdygyny aýdýar.

150 dollarlyk nebitiň global täsiri

Nebitiň bahasynyň 150 dollara çenli ýokarlanmagy dünýä ykdysadyýetini düýpli sarsdyryp biler. Şeýle ssenariýa, dünýädäki inflýasiýany ýokarlandyryp, göterim derejeleriniň ýokary bolmagyna we ösüşiň haýallaşmagyna sebäp bolup biler. Mundan başga-da, global çökgünlik töwekgelçiliginiň ýokarlanmagyna garaşylýar.