Economyewropa ykdysadyýetinde goşa krizis: aşa yssy we energiýa söweşleri materigi gysýar

Europeanewropa yklymy, global ýylylygyň netijesinde ýüze çykýan aşa howa şertleri we Eýranda ýerleşýän geosyýasy dartgynlylyk sebäpli ýüze çykýan energiýa bazarlaryna edilýän basyş sebäpli taryhy ykdysady synagdan geçýär. Gurakçylyk tolkuny derýanyň transportyny we oba hojalygyny ysmaz edýän hem bolsa, energiýa önümçiliginde-de çynlakaý bökdençliklere sebäp bolýar. Iň soňky maliýe seljermesine görä, şu ýylky aşa howa şertleriniň Europeanewropa ykdysadyýetine göni we gytaklaýyn bahasynyň 180 milliard ýewro ýetip biljekdigi çak edilýär.

Guraklyk ýadro infrastrukturasyna zarba urýar: Dunaýda möhüm dereje

Temperaturanyň ýokarlanmagy we ýagyşyň bolmazlygy Europeewropanyň iň möhüm suw ýollarynda suw derejesini peseltdi. Bu derýalary sowadyjy suw hökmünde ulanýan ýadro elektrik stansiýalarynda önümçiligiň mejbury azalmagyna getirdi. Rumyniýanyň döwlet eýeçiligindäki ýadro energiýasy öndürijisi learadroelektrika Dunaý derýasyndaky suw derejesi rekord derejä düşenden soň ýeke-täk işleýän reaktoryny elektrik torundan aýyrmaga mejbur boldy. Şuňa meňzeş sowadyjy suw ýetmezçiligi we önümçilik kesilmegi Fransiýanyň we Wengriýanyň ýadro desgalarynda bolup, materigiň energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyna düýpli howp salýar.

Oba hojalygy we logistika pudagynda agyr zyýan

Derýa transportynyň kesilmegi senagat çig malyny we kömür ýaly möhüm energiýa çeşmelerini içerki sebitlere daşamagy kynlaşdyrýar. Gurakçylygyň oba hojalygyna gönüden-göni weýran ediji täsiri azyk inflýasiýasynyň töwekgelçiligini ýokarlandyrýar. Logistika torlaryndaky dyknyşyk we oba hojalygynyň hasyl ýitgileri Europeewropada inflýasiýa basyşyny ýokarlandyrýar we ykdysady ösüş garaşyşlaryny aşakda täzeden gözden geçirmäge mejbur edýär.

Geosyýasy dartgynlyk we gyşdan öň tebigy gaz aladalary

Howa krizisinden başga-da, Eýranyň energiýa koridorlarynda ýüze çykan näbellilik we basyş tebigy gazyň bahasynyň täze ýokarlanmagyna sebäp bolýar. Golaýda gyş möwsüminden ozal ammarlaryny doldurmaga synanyşýan Europeanewropa ýurtlary, ýokary energiýa çykdajylary sebäpli senagat önümçiligini saklamakda kynçylyk çekýärler. Örän yssy sebäpli ýüze çykan fiziki weýrançylyk, hem-de energiýa bazarlarynda ýüze çykýan bu global goşa zarba Europeewropada günsaýyn çökgünlik töwekgelçiligini çuňlaşdyrýar.