Elazyda temmäki ulanmagyna garşy göreşde täze ädimler ädilýär

Elazyda Fyrat uniwersiteti -iň ýolbaşçylygynda guralan "Milli temmäkä garşy göreş kongresi" 3-nji iýunda başlandy we 7-nji iýuna çenli dowam eder. Gurultaý häkimligi we Saglyk ylymlary uniwersiteti bilen bilelikde Saglygy goraýyş we çilimkeşlige garşy birleşme tarapyndan gurnalýar. Bu çäre temmäki ulanylyşyny azaltmak we oňa gözegçilik etmek maksady bilen geçirildi.

Temmäki senagatynyň üýtgeýän ýüzi

Saglygy goraýyş ministriniň orunbasary Birinçi gurultaýda eden çykyşynda temmäki senagatynyň geçmişde dürli usullar bilen çilim satýandyklaryny we häzirki wagtda "az zyýanly sözler bilen şol bir usuly dowam etdirýändiklerini" aýtdy. Türkiýe temmäkä garşy göreşde möhüm öňe gidişlik edendigini mälim eden Birici, Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň syýasatlaryny doly durmuşa geçirýän seýrek ýurtlardan biridigini aýtdy.

Saglyga uly maýa goýumlary we göreş

Birinci soňky ýyllarda Türkiýanyň saglyk pudagyna ep-esli maýa goýumlaryny goýandygyny we soňky 50 ýylda hassahananyň kuwwatynyň 20% ýokarlandygyny aýtdy. Muňa garamazdan, çilimkeşlige garşy göreşde henizem kynçylyklaryň bardygyny aýtdy. Dowamly keselleriň we garry ilatyň köpelmeginiň saglyk çykdajylaryny ýokarlandyrýandygyny mälim eden Biri, 65 ýaşdan uly ilatyň ýakyn 15 ýylda iki esse artmagyna garaşylýandygyny we bu ilatyň ep-esli böleginde birden köp hroniki keseliň boljakdygyny aýtdy.

Düşündiriş we bilim barlaglary

Çilim çekmegiň öňüni almak üçin dürli habarlylyk we bilim gözlegleriniň dowam edýändigini aýtdy. Bürki Türkiýede her ýyl çilim çekmek sebäpli takmynan 125 müň adamyň ölýändigini ýada salýan Biri, passiw çilim çekmegiň öňüni almak üçin çilimsiz howa giňişligini barlamagyň möhümdigini aýtdy.

Täze Düzgünnamalar we geljekki maksatlar

Birinci temmäkä garşy göreşde täze düzgünleriň üstünde işleýändigini, ýapyk şkaflarda çilim satmak ýaly usullaryň durmuşa geçiriljekdigini aýtdy. Şeýle hem, çilim paketlerini standartlaşdyrmagy we Türkiýeni 2040-njy ýyldan soň çilim satmaýan ýurda öwürmegi maksat edinýändiklerini aýtdy.

Peopleaşlar üçin işleýär

Saglyk ylymlary uniwersitetiniň rektory, professor doktor Kemalettin Aýdyn, kongresiň neşekeşlige garşy göreş barada habarlylygy ýokarlandyrmagy maksat edinýändigini aýtdy. Aýdynyň, esasanam ýaşlar üçin okuwyň ähmiýetine ünsi çekip, çilimsiz uniwersitet pelsepesiniň ýaýradylmalydygyny aýtdy.

Saglygy goraýyş we çilimkeşlige garşy birleşigiň prezidenti emasemin Açyk hem programmada çykyş etdi. Açyk, neşekeşligiň lezzet bilen başlap, ölüm bilen gutaryp boljak bir ýagdaýdygyny belläp, ýaşlaryň arasynda habarlylygy ýokarlandyrmagyň möhümdigini aýtdy. 300-den gowrak alym we myhman gatnaşdy. Maksatnamada edilen çykyşlarda temmäkä garşy göreşiň näderejede möhümdigi barada güýçli habarlar bar.

Sözümiň ahyrynda Türkiýe temmäkä garşy göreşde aýgytly öňe gidýän ýaly, ýöne entek gaty köp ýol bar. Geljekde temmäki sarp edilişini doly ýok etmek maksady, görülýän çäreler we düzgünler bilen hasam güýçlenýär.