Emeli intellektiň wilkasyny çekmek mümkinmi? Global howpsuzlyk töwekgelçilikleri we ýadro howpy ssenarileri

Global güýç ýok: Näme üçin emeli intellektde "Kill Switch" mümkin däl?

Emeli intellekt gözegçilikden çyksa, adamzadyň goşulyşmaga wagty we mümkinçiligi bolarmy diýen soraga jogap beren professor Erman Smart, "Öldüriň" programmasynyň, ýagny howply ýagdaýlarda ulgamlaryň bada-bat ýapylmagyna mümkinçilik berýän gyssagly togtatmak wyklýuçateliniň emeli intellekt üçin dogry däldigini aýtdy. Smart, emeli intellektiň häzirki wagtda internet ýaly dünýä derejesinde hemme ýere ýaýrandygyny aýtdy.

Emeli intellektiň bökdençsiz ýokarlanmagynyň bir merkez tarapyndan saklanyp bilmejekdigini görkezýän Smart, ABŞ bu tehnologiýany çäklendirse-de, Hytaýda, Russiýada ýa-da dünýäniň beýleki sebitlerinde bu ösüşiň öňüni alyp biljek global abraýyň ýokdugyny aýtdy. Bu pudakdaky ägirtleriň hem şuňa meňzeş boýun alandyklaryny ýatladýan Smart, Cloak işgärleriniň birnäçe aý ozal eden çykyşynda iri dil modelleriniň indi öz önümlerinden iýmitlenýändigini we indiki modelleri özbaşdak taýýarlaýandyklaryny aýtdy.

Adamyň gatyşmagy maýyp: "Öňki mirasdüşerini taýýarlamak"

Ösüşleriň, emeli intellektdäki adamyň täsirini kem-kemden azalýandygyny aýdyp, professor doktor Erman Smart: "Bir nukdaýnazardan seredeniňde öz mirasdüşerini döredýär" -diýdi. Smart, kompaniýalaryň bu gözegçiliksiz ösüşe ýol açmagynyň esasy sebäbiniň diňe ykdysady aladalardygyny aýtdy; Emeli intellektiň programma üpjünçiligi we kompýuter in engineeringenerçilik çykdajylaryny azaltmak we az zähmet bilen has köp girdeji gazanmak üçin özüni türgenleşdirmäge rugsat berilýändigini aýtdy.

Bu gözegçiligi ýitirmek, emeli intellektiň adamzat üçin howply derejä ýetendigi baradaky çekişmeleriň esasynda durýar. Öňki Antrop işgäriniň emeli intellektiň 2030-njy ýyla çenli adamzady ýok edip biljekdigini öňe süren Smart, adam gatyşmagynyň iň pes derejä çenli azalmagy bilen emeli intellektiň öndürýän alternatiw ýollary arkaly maksat goýup biljekdigini aýtdy.

Şiklik bu töwekgelçiliklere garşy halkara arenasynda howpsyzlyk päsgelçilikleriniň gyssagly döredilmelidigini aýtdy we Türkiýanyň bu meselede öňdengörüjilikli pozisiýasyna ünsi çekdi. 13-nji iýunda Prezident Rejep Taýyp Erdogan tarapyndan yglan edilen "Türkiýäniň emeli intellektual hereket meýilnamasynyň" ähmiýetine ünsi çeken Smart, Türkiýäniň daşary syýasatynda bolşy ýaly bu ugurda adam ösüşini ileri tutýandygyny we bu ädimleriň 2030-njy ýyla çenli bütin dünýä üçin möhüm howpsuzlyk nokady bolup biljekdigini aýtdy.

Söweş meýdanyndan ýadro howpuna çenli: Maksatdaky möhüm infrastruktura

Emeli intellektiň indi diňe sosial mediýada güýmenje maksatly ulanylýan futuristik gural däldigini we döwletleriň harby we tehnologiki güýç göreşiniň merkezine öwrülendigini aýtdy. Doktor Erman Smart söweş düşünjesiniň düýbünden üýtgändigini aýtdy. Harby strategiýalaryň, emeli intellekt bilen goldanýan nyşana alyş ulgamlary, suratlary gaýtadan işlemek, simulýasiýa we karar goldaw mehanizmleri bilen gaýtadan ýazylýandygyny mälim etdi.

Emeli intellektiň esasan maglumatlara we energiýa bagly ulgamdygyny ýada salýan Smart, sanly aýak yzlarymyz tarapyndan döredilen bu maglumat bazasynyň erbet ulanylmagy uly betbagtçylyga sebäp bolup biljekdigini aýtdy. Globalhliumumy howp abanýan ýadro ýaragly ýurtlaryň ulgamlarynyň emeli intellekt tarapyndan döwülmeginiň we munuň ýadro urşuna sebäp bolup biljekdigini mälim etdi.

Energetika infrastrukturasynyň indi iň möhüm nyşana öwrülendigini görkezýän Smart, emeli intellektiň energiýa ýok ýerinde bolup bilmejekdigini, şonuň üçin döwletleriň öz emeli intellektini we energiýa infrastrukturasyny goramak üçin gaty berk howpsuzlyk çärelerini görmelidigini aýtdy.