Erdoganyň türk dünýäsi üçin parahatçylyk habary: Jogapkärçilikden gaça durmaýarys

Prezident Rejep Taýyp Erdogan 'asewraziýada parahatçylygyň açary: Türk dünýäsi' atly möhüm makala ýazdy we Türkiýanyň sebit we global krizislerde oýnan roluna ünsi çekdi. Erdogan halkara ulgamyndaky konfliktleriň we krizisleriň global howpsuzlyga, ykdysady taýdan gülläp ösmegine we durnuklylygyna çynlakaý howp salýandygyny aýtdy. Türkiye bu kynçylyklary ýeňip geçmek üçin halkara arenasynda jogapkärçilik çekmekden çekinmeýändigini aýtdy.

Global howpsuzlyga we ykdysady durnuklylyga abanýan howplar

Erdogan öz makalasynda dünýädäki konfliktleriň we krizisleriň halkara howpsuzlygyna we ykdysadyýetine edýän täsirini çuňňur gözden geçirdi. Global ulgamyň gapma-garşylykly geosyýasy bäsdeşlik we energiýa üpjünçiligi howpsuzlygyndaky döwükler sebäpli ýüze çykýan täze asimmetrik töwekgelçiliklere duçar bolýandygyny aýtdy. Bu ýagdaýyň global ulgamyň gowşaklygyny ýokarlandyrýandygyny we halkara mehanizmleriň özgerdilmeginiň zerurlygyny has-da aýdyňlaşdyrýandygyny mälim etdi.

Emeli intellekt pudagyndaky ynkylap üýtgeşmeleriniň, esasanam soňky ýyllarda bu gowşaklyklary hasam çuňlaşdyrandygyny aýdyp, Erdogan halkara ulgamynyň bu täze dinamikalara uýgunlaşyp bilmejekdigini we bar bolan gurluşyň üýtgemelidigini aýtdy.

Halkara tertip Baş Assambleýa 2014-nji ýylda eden çykyşyna ünsi çekip, Erdogan şondan bäri adalat we halkara ulgamyna girizmek meselesinde ýeterlik öňegidişligiň bolmandygyny aýtdy. Erdogan, "Dünýä 5-den uludyr" jümlesi bilen halkara tertibiniň özgerdilmelidigini belläp, Gazadaky wakalaryň düzgünlere esaslanýan ulgamyň eroziýasynyň aýdyň mysalydygyny aýtdy. Ysraýylyň Gazada eden adamzadyna garşy eden jenaýatlary barada durup geçip, halkara jemgyýetçiligini bu ýagdaýa ünsli bolmaga çagyrdy. Bu etapda diplomatiýa arkaly meseleleri çözmek üçin anyk ädimleriň görülendigini aýtdy. Erdogan, Türkiýanyň global parahatçylyk we abadançylyk üçin prinsipial diplomatiýasynyň dünýäde ýokary baha berilýändigini görüp begenýändigini aýtdy.

Erdogan has adalatly, öz içine alyjy we durnukly halkara tertibi döretmek üçin ikitaraplaýyn, sebitleýin we global hyzmatdaşlygyň giňeldilmelidigini aýtdy. Bu kontekstde, Türkiýanyň agzasy bolan guramalary, esasanam Türkiýe Guramasy (TDT) bilen hyzmatdaşlygy dowam etdirjekdigini mälim etdi.

Gazagystan bilen strategiki hyzmatdaşlyk

Türkiýäniň Gazagystan bilen berk taryhy we medeni gatnaşyklaryna salgylanyp, Erdoganyň bu gatnaşyklaryň mundan beýläk-de çuňlaşýandygyny aýtdy. Iki ýurduň arasyndaky söwda mukdarynyň 10 milliard dollara golaýlaýandygyny mälim eden Erdogan, Gazagystanyň prezidenti Kasym Kömert Tokaýew tarapyndan kesgitlenen 15 milliard dollarlyk söwda maksadynyň gysga wagtda durmuşa geçiriljekdigine ynanýandygyny aýtdy. Bilim hyzmatdaşlygy

Erdogan bilim, sport we medeni ugurlarda halklaryň arasyndaky doganlyk gatnaşyklaryny güýçlendirýän gatnaşyklary ösdürmegiň ileri tutulýan meseleleriň biridigini aýtdy. Ankaranyň 2026-njy ýylda Türkiýe Guramasynyň Syýahatçylyk paýtagty hökmünde saýlanandygyny ýatladýan Erdogan Gazagystan halkyny Türkiýa çagyrdy we baý medeni we taryhy mirasy paýlaşmagyň ähmiýetine ünsi çekdi. Bu saparyň ABŞ-Ysraýyl bilen Eýranyň arasyndaky krizis we Gazadaky ýaraşyk ylalaşygy ýaly sebitleýin meseleler boýunça hyzmatdaşlygy güýçlendirjekdigini aýtdy. Bu saparyň, türk dünýäsi hökmünde syýasy, ykdysady we medeni hyzmatdaşlygyň potensialyna baha bermek üçin möhüm pursat boljakdygyny mälim etdi.

Sözümiň ahyrynda Erdogan, türk dünýäsiniň wekilleri hökmünde sebitde we dünýäde parahatçylygyň, abadançylygyň we asudalygyň döredilmegi üçin Hodja Ahmet esesewiniň filosofiýasyna laýyklykda jogapkärçilik çekjekdiklerini aýtdy. Türkiye bu işde esasy rol oýnamagy maksat edinýändigini aýtdy.