ESUNESKO Ysraýylyň Şakif galasyny basyp almagyna garşy duýduryş berdi

ESUNESKO Ysraýylyň Liwan da basyp alan taryhy Şakif galasy daky ýagdaý barada çynlakaý alada bildirdi. Medeni mirasa howp salýan bikanun hereketler halkara jemgyýetçiligi tarapyndan ýazgarylsa-da, Ysraýyl goşunynyň bu sebitde bolmagyna garşy tankytlar barha artýar.

ESUNESKO-nyň täsiri

Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, Ylym we Medeniýet Guramasy, ýagny ESUNESKO öz beýannamasynda medeni baýlyklary goramak borjy bolan döwletleriň ähli çärelerden gaça durmalydygyny aýtdy. Bu nukdaýnazardan UNESKO, Liwan häkimiýetleri bilen hyzmatdaşlykda taryhy ýadygärlikleri goramaga gönükdirilen çäreleri durmuşa geçirmegi ýüregine düwdi.

Taryhy Şakif galasynyň ähmiýeti

Deňiz derejesinden takmynan 700 metr belentlikde ýerleşýän Şakif galasy Litani derýasy jülgesine seredýän ýerde ýerleşýär. Strategiki ähmiýete eýe bolan gala möhüm harby gözegçilik nokadyny emele getirýär. Sebitdäki ýollara gözegçilik etmek ukyby bilen taryhyň dowamynda harby işjeňlige gözegçilik etmek üçin iň amatly ýer hasaplanýar.

Ysraýylyň giňeldýän kärleri

Ysraýylyň premýer-ministri Binýamin Netanýahu ýaraşykdan soň hem Ysraýylyň Liwana garşy ýer hüjümlerini we basyp alyşlaryny giňeltmegi buýrandygyny mälim etdi. Ysraýyl goşuny Litani derýasynyň aňyrsyndan geçip, Şakif galasynyň ýerleşýän ýerini eýeledi. Bu ädim sebitdäki harby deňagramlylyk nukdaýnazaryndan möhüm üýtgeşme hasaplanýar.

Taryhy we medeni mirasy goramak

ESUNESKO-nyň 1954-nji ýylda medaragly çaknyşyklar wagtynda medeni emlägi goramak baradaky konwensiýasyna laýyklykda Şama we Şakif galalary giňeldilen gorag sanawynda. Şu nukdaýnazardan, halkara hukugyna laýyklykda goralmaly bu gurluşlar häzirki çaknyşyk gurşawynda çynlakaý howp astyndadyr. Sebit

Şakif galasy 1960-70-nji ýyllarda palestinaly toparlaryň işjeň hereket edýän sebitlerinden biridi. 1982-nji ýylda Ysraýyl tarapyndan basylyp alnan bu gala 2000-nji ýylda Ysraýyl Liwanyň günortasyndan çykandan soň Liwanyň gözegçiliginde boldy. Şeýle-de bolsa, soňky wakalar bu taryhy gurluşyň ýene-de konfliktleriň merkezine öwrülmegine sebäp boldy. ESUNESKO-nyň gatyşmagy bu düzgünleriň durmuşa geçirilmegi üçin möhüm ädim bolup durýar. Şeýle-de bolsa, Ysraýylyň häzirki syýasaty we harby hereketi bu tagallalara iň uly päsgelçilikleriň biri bolmagynda galýar.

Netijede, Şakif galasynyň ýagdaýy taryhy we strategiki ähmiýeti sebäpli halkara diplomatiýasynyň we hukugynyň synag edilýän ýeri bolmagynda galýar.