EUB we Hytaý söwda gatnaşyklarynda gün tertibinde täze strategiýalar bar

Unionewropa Bileleşigi, döwlet tarapyndan goldanýan senagat syýasaty bilen global önümçilik ägirdi Hytaýyň barha artýan täsirine garşy täze söwda strategiýalaryny işläp düzmäge taýýarlanýar. Söwda defisiti we strategiki pudaklarda daşary ýurt garaşlylygy baradaky jedeller theB-ni Hytaý bilen söwda gatnaşyklaryny gözden geçirmäge alyp barýar. CommissionB Komissiýasynyň başlygy Ursula fon der Leýen Hytaý bilen söwdanyň durnukly däldigini aýtdy we strategiýasynyň aýrylmak däl-de, töwekgelçiligi azaltmak üçin niýetlenendigini aýtdy. Bu ýagdaý Europeewropadaky söwda defisitiniň giňelmegine we strategiki pudaklarda daşary ýurt garaşlylygy baradaky jedelleriň çuňlaşmagyna getirýär. Won der Leýen EUB-niň önümçilik kuwwatyny artdyryp, üpjünçilik zynjyrlaryny diwersifikasiýa etmelidigini aýtdy.

EUB-niň Hytaýa garşy söwda strategiýalary we syýasatlary

ChinaB Hytaý bilen ykdysady gatnaşyklary bozmagyň ýerine töwekgelçiligi azaltmak strategiýasyny kabul etmegini dowam etdirýär. Şeýle-de bolsa, häzirki söwda we maýa goýum gatnaşyklarynyň durnukly däldigi baradaky pikir barha güýçlenýär. Brýusseldäki geňeşmelerde ykdysady we howpsuzlyk bähbitlerine aýratyn baha berilmejekdigi we Hytaýa garşy has giňişleýin syýasatlaryň işlenip düzülmelidigi nygtalýar. CustomsB gün tertibine täze gümrük paçlary we import kwotalary ýaly çäreleri öz içine alýar. EUewropa Bileleşiginiň ähli ýurtlary Hytaýa garşy söwda defisitini başdan geçirdiler. Europeanewropa statistika gullugynyň (ostewrostat) maglumatlaryna görä, ChinaB-den Hytaýdan import 559,4 milliard ýewro, Hytaýa eksporty bolsa 199,6 milliard ýewro boldy. Bu ýagdaý, ChinaB-niň Hytaýa garşy strategiki garaşlylyk aladalaryny artdyrýar. Hytaýyň eksport basyşy Europeewropanyň bäsdeşlik ukybynyň esasyny düzýän pudaklary nyşana aldy. Düýbi Londonda ýerleşýän Europeanewropa özgertmeler merkeziniň (CER) hasabatyna görä, Hytaýyň önümçilik kuwwatynyň artmagy sebäpli Germaniýanyň deindustrizasiýa töwekgelçiligi bilen ýüzbe-ýüz bolýandygy aýdylýar. Ara alnyp maslahatlaşylýan wariantlar, käbir pudaklarda giň gerimli howpsuzlyk derňewlerini açmagy we strategiki ugurlarda hytaý önümçiliginiň öňüni almak üçin täze gurallary işläp düzmegi öz içine alýar. Fransiýa, Ispaniýa, Italiýa, Gollandiýa we Litwa tarapyndan goldanýan tekliplerde önüm esasynda uzak gözlegleriň ýerine pudaklara gönüden-göni gümrük paçlaryny salmak maslahat berilýär. Meýilnamalara görä, kompaniýalaryň bir ýurtdan ýa-da üpjün edijiden strategiki önümleri satyn almagynyň öňüni almak maksat edinilýär. Bu nukdaýnazardan, kompaniýalar möhüm önümler üçin azyndan üç dürli üpjünçilik çeşmesine eýe bolup, umumy üpjünçilikde bir üpjün edijiniň paýyna ýokary çäklendirme girizilýär diýlip hasaplanýar. Bu gural, bazary ýoýmak amallary EUB-niň ykdysady howpsuzlygyna howp salýan halatynda goşmaça gümrük paçlaryny we import kwotalaryny girizmäge mümkinçilik berer. Bu mehanizmiň kanuny esaslary, Bütindünýä Söwda Guramasynyň (BSG) düzgünlerindäki milli howpsuzlyk kadadan çykmalaryna esaslanar. Hytaýyň seýrek topraklara we möhüm tehnologiýalara eksport çäklendirmeleri Europeanewropa pudagynda uly alada döredýär. Brýussel energiýa pudagynda şuňa meňzeş garaşlylyk krizisiniň senagat önümçiliginde gaýtalanmagyny islemeýär.

EUB ýurtlarynyň arasynda pikir tapawutlary

ChinaB-de Hytaýa garşy berk söwda çäreleri barada doly ylalaşyk ýok. Käbir ýurtlar, esasanam Fransiýa Europeanewropa senagatyny goramak üçin has güýçli gümrük çärelerini talap etse-de, Hytaý bilen güýçli ykdysady gatnaşyklary bolan Germaniýa we Ispaniýa ýaly ýurtlar has seresaply çemeleşýärler. Şeýle-de bolsa, umumy tendensiýa Hytaý bilen ykdysady gatnaşyklary kesmek däl-de, strategiki garaşlylygy azaltmakdyr.

Şu hepde EUB liderleriniň sammitlerinde ara alnyp maslahatlaşyljak täze söwda goranyş gurallarynyň Brýussel-Pekin liniýasyndaky ykdysady gatnaşyklaryň geljegini kesgitlemegine garaşylýar. Bu ösüşler EUB-niň Hytaý bilen söwda gatnaşyklarynda täze döwri görkezýär.