Eýran bilen ABŞ-nyň arasynda täze gepleşikler: Geljekdäki gepleşikler we sebitleýin täsirler

Eýranyň BMG-nyň Genevaenewa ofisindäki hemişelik wekili Ali Bahreini ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar barada möhüm beýanat berdi. Bu beýannamalar, iki ýurduň arasyndaky dartgynlykdan soň gol çekilen özara düşünişmek memorandumyndan soň geçirilen gepleşikler barada maglumat berdi. Bahreini dowam edýän işde has ýokary derejeli ýygnaklaryň meýilleşdirilýändigini aýtdy.

Özara düşünişmek we öňki gepleşikler baradaky jikme-jiklikler

Bahreini 21-nji iýunda Bürgenstok şäherinde Katar we Pakistan töwellaçylygynda geçirilen gepleşikleri ýada saldy. Bu gepleşiklerden öň Oman we Genevaenewa -da ýygnaklar geçirildi. Şeýle-de bolsa, bu duşuşyklardan soň ABŞ we Ysraýylyň Eýrana garşy hüjümleriniň başlandygyny aýtdy.

Eýran bu hüjümlere jogap hökmünde Aýlag ýurtlaryndaky harby bazalara hüjüm etmeli boldy. Bu söweşiň göwrümini giňeltdi we sebitdäki dartgynlygy ýokarlandyrdy. Bahreini gepleşikleriň indiki tapgyryna geçmezden ozal ýerine ýetirilmeli möhüm zatlaryň bardygyny aýtdy.

Liwan we Hormuz bogazy baradaky şertnamalar

Düşünişme memorandumynyň esasy elementleriniň arasynda Liwan we H bogazyny açmak ýaly möhüm meseleler bar. Eýranyň emläklerine doňdurmanyň ýatyrylmagy hem şu zatlaryň arasynda. Bahreini, Ysraýylyň Liwana eden hüjümleriniň bu prosese ýaramaz täsir edendigini aýtdy.

Hormuz bogazynyň gepleşikler wagtynda 60 gün açyk boljakdygyny we gämileriň ol ýerden tölegsiz geçip biljekdigini aýtdy. Şeýle hem, ABŞ-nyň Eýranyň nebit we nebithimiýa önümlerini satmakda käbir boşadylmalaryň bardygyny aýtdy.

Iş toparlary we sanksiýalary aýyrmak

Bahreini şertnamany durmuşa geçirmek üçin azyndan iki iş toparynyň döredilmelidigini aýtdy. Bu toparlaryň biri ähli sanksiýalar, beýlekisi Eýranyň ýadro işleri bilen baglanyşykly meselelere sereder. Bu toparlaryň öz işlerine ýakyn wagtda başlajakdygyny mälim etdi.

Halkara Atom Energiýasy Guramasynyň (IAEA) bu toparlara goşuljakdygy entek belli däl. Şeýle-de bolsa, ABŞ, Eýran, Katar we Pakistan bu etaba gatnaşar. Şeýle hem tehniki maslahatyň IAEA-dan dürli etaplarda alynyp bilinjekdigi mälim edildi.

Eýranyň Energetika bazaryndaky roly

Bahreini Eýranyň nebitiniň eksportynyň energiýa bazaryna oňyn goşant goşup biljekdigini aýtdy. Ylalaşygyň netijesinde Eýran soňky günlerde köp mukdarda nebit eksport edip bildi. Bu ösüş dünýä energiýa bazarlarynda belli bir derejede ýeňillik döredip biler.

Gepleşikleriň tehniki wekiliýet derejesinde dowam edýändigini aýdyp, Bahreini ýokary derejeli wekiliýetleriň Bürgenstokdaky ýaly ýene duşuşjakdygyny aýtdy. Bu duşuşyklar gepleşikleriň gidişine syn etmek we indiki ädimleri kesgitlemek üçin möhüm ähmiýete eýe bolar. Eýran bu hüjümlere jogap bermeli boldy. Şeýle-de bolsa, Eýranyň goňşulary bilen dostlukly gatnaşyk gurmak isleýändigini we bu meseleleriň sebit hyzmatdaşlygy arkaly çözülip bilinjekdigine ynanýandygyny aýtdy.

Bahreini sebitleýin howpsuzlyk çäreleriniň üstünde işlemelidigini aýdyp, sebitdäki parahatçylyk we ykdysady taýdan gülläp ösmek üçin hyzmatdaşlygyň ähmiýetine ünsi çekdi. Geljekde bu çemeleşmäniň dowam etjekdigi çaklanylýar.

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky ykdysady gatnaşyklar

ABŞ-nyň Eýranyň doňdurylan emläklerini barlajakdygyny we bu emläkleriň ABŞ-nyň oba hojalyk önümleri üçin ulanyljakdygyny aýdanyndan soň, Bahreini bu kararyň diňe Eýrana degişlidigini aýtdy. Bu meselede beýleki ýurtlaryň öz pikiriniň ýokdugyny aýtdy.

2026-njy ýylda geçiriljek FIFA dünýä çempionatyna gatnaşan mahaly Eýranyň ABŞ bilen başdan geçiren kynçylyklaryna ünsi çekip, Bahreini sportuň syýasata ulanylmagyna garşydyklaryny aýtdy. Eýranyň futbol toparynyň bu etapda basyş astyndadygyny, ýöne üstünlikli çykyş edendigini aýtdy.

Geljekki gepleşikler Eýran bilen ABŞ-nyň arasynda has giň hyzmatdaşlyga gapy açar diýip pikir edilýär. Iki ýurduň bähbitlerini goraýan görnüşde dowam etmegine garaşylýar.