F-35 söweş uçar bölekleri Gonkonga iberildi: ABŞ-nyň duýduryş kongresi

Bäşinji nesil söweşiji F-35 ningyldyrym II programmasynda bütin dünýäde uly seslenmelere sebäp bolan howpsuzlyk dawasy ýüze çykdy. Awstraliýadan ABŞ-a (ABŞ) abatlamak üçin iberilen kritiki F-35 bölekleriniň ulag wagtynda marşrutlaryndan syrly sowulyp, Hytaýyň gözegçiligindäki Gonkonga ýetendigi öňe sürüldi. Bu maddy-tehniki fiasko, ABŞ-nyň Kongresini harby syrlaryň Pekiniň administrasiýasynyň eline düşmeginden alada edip, adatdan daşary ýagdaý düzgünine iberdi.

Gizlin tehnologiýa ýok bolan kokpit örtügi

Politico web sahypasy tarapyndan berlen maglumata görä, dawa şu tomus şäherara iberiş wagtynda bolup geçdi. Bu meselä ýakyn üç dürli çeşmäniň paýlaşan jikme-jikliklerine görä, uçaryň käbir kemçilikli bölekleri araçy kompaniýa arkaly Awstraliýadan ABŞ-a iberildi. Şeýle-de bolsa, iberiş entek aýdyňlaşdyrylmadyk we Gonkonga ugrukdyrylan bir sebäpden ugryndan sowuldy. Häzirki wagtda takyk ýeri belli bolmadyk bu harby ýüküň içinde gaty gizlin tehnologiki enjamlar bilen bezelen kokpit örtüginiň bardygy öňe sürülýär. Bu ýagdaý, goranyş pudagynda howpsuzlyk protokollarynyň beýle aňsatlyk bilen geçip biljekdigi baradaky soragy döretdi.

Hytaý möhüm maglumatlara we Kongres derňewine elýeterlilige şübhelenýär

Waka ýüze çykandan soň Waşingtonda duýduryş jaňlary ýaňlandy. ABŞ Kongresi F-35 söweş uçar ulgamynyň iň duýgur bölekleriniň Hytaý aňtaw gullugynyň we harby hünärmenleriniň eline düşen bolmagy ähtimal diýen şübhe bilen giň gerimli derňew işine başlady. Awiasiýa taryhynyň iň gymmat goranyş taslamasy F-35-iň radar gizlinligi we kokpit tehnologiýalary, global güýç göreşinde strategiki ähmiýete eýe. Şol sebäpli bölekleriň Hytaýyň territoriýasy hasaplanýan Gonkonga gidendigi ABŞ-nyň milli howpsuzlygyna çynlakaý howp hasaplanýar.

Pentagondan we Lockheed Martin-den ilkinji beýannamalar

Krizisden soň ABŞ-nyň Goranmak ministrliginiň (Pentagon) çägindäki F-35 bilelikdäki maksatnama bölümi bu mesele boýunça resmi beýanat berdi. Ofis "ulanyp bolmaýan F-35 ýyldyrym II komponentleriniň iberilmegi bilen baglanyşykly bir meseleden habarlydyklaryny" tassyklady. Beýannamada soralýan komponentleriň howpsuz gaýdyp gelmegini üpjün etmek, wakanyň fonuny içgin öwrenmek we geljekde şuňa meňzeş maddy-tehniki gowşaklyklaryň öňüni almak üçin "ABŞ-nyň işgärleri we pudak hyzmatdaşlary bilen utgaşdyrylan tagallalaryň edilýändigi" aýdyldy.

Goranyş senagaty ägirdi F-35s-iň esasy öndürijisi Lockheed Martin , howpsuzlyk sebäpli iberiş maglumatlaryny halk bilen paýlaşyp bilmejekdigini aýtdy. Kompaniýa, harby materiallary geçirmek prosesinde ähli ýükleriň iň aladaly we iň ýokary howpsuzlyk çäreleri astynda amala aşyrylandygyny goramak bilen kanagatlandy.