Finlýandiýanyň öňki Goranmak ministri Kaikkonen: "Türkiye bilen goranyş hyzmatdaşlygyny çuňlaşdyrmak üçin iň amatly döwürde"

Finlýandiýanyň öňki Goranmak ministri Antti Kaikkonen öz ýurdunyň NATO agzalygy prosesi, Türkiýe bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek, Russiýa bilen paýlaşylan 1300 kilometrlik gury ýer serhedinde howpsuzlyk dinamikasy, Baltika deňzinde bolup geçen soňky wakalar, gibrid howplar we Türkiýe bilen goranyş pudagyndaky strategiki hyzmatdaşlygy barada möhüm baha berdi.

Türkiýäniň Goranmak pudagynda strategiki pozisiýasy we hyzmatdaşlyk mümkinçilikleri

Türkiýanyň aşa güýçli harby mümkinçilikleriniň we dünýä derejesinde ünsi özüne çekýän goranyş senagatynyň infrastrukturasynyň bardygyny mälim eden Kaikkonen, Ankaranyň Europeewropa, Gara deňiz we Eastakyn Gündogaryň özboluşly geografiki ýerleşişi bilen NATO-nyň arasynda möhüm ýaran rol oýnaýandygyny aýtdy. Finlýandiýa bilen Türkiýäniň arasynda gol çekilen Goranmak senagaty hyzmatdaşlygy Memorandumynyň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary çaltlaşdyrjakdygyny mälim eden Kaikkonen: "Täze döwürde NATO-nyň ýaranlary hökmünde Finlýandiýa bilen Türkiýäniň goranyş pudagyndaky hyzmatdaşlygyny has ýokary derejä çykarmak üçin amatly şert bar" -diýdi. Diýdi.

Baltika deňzinde dartgynlylygyň ýokarlanmagy we serhet howpsuzlygy çäreleri

Kaikkonen, Baltika deňzinde ýüze çykyp biläýjek dürli krizis ssenarilerine elmydama taýýardyklaryny mälim etdi we sebitdäki harby we syýasy dartgynlygyň artýandygyny aýtdy. Öňki ministr, Finlýandiýanyň milli goranyşynda öňüni alyş faktorynyň NATO-a goşulmagy bilen ep-esli artandygyny mälim edip, harby interwensiýa bolup biläýjek ýagdaýynda, güýçli milli goranmak güýçleri we Demirgazyk atlantik bileleşigiň utgaşdyrylan goldawy bilen ýurduň öňünden meýilleşdirilen türgenleşiklere laýyklykda özüni gorajakdygyny aýtdy.

Soňky döwürde tertipsiz migrasiýanyň gibrid howp hökmünde gurallaşdyrylmagyna garşy görülýän kanuny çärelere salgylanyp, Kaikkonen 2024-nji ýylyň iýulynda Finlýandiýanyň Mejlisi tarapyndan tassyklanan we güýjüniň möhleti 2026-njy ýylyň 31-nji dekabryna çenli uzaldylan Serhet Howpsuzlyk Kanunyna ünsi çekdi.

Baltika goşun başlangyjy we Russiýa serhedindäki harby hereket

Baltika deňzindäki möhüm energiýa we aragatnaşyk infrastrukturasyny goramak we harby güýçlerini we gözegçilik çärelerini ýokarlandyrmak üçin NATO-nyň ýolbaşçylygynda başlanan "Baltika gözegçiligi" başlangyjyna salgylanyp, Kaikkonen Finlýandiýanyň sebitdäki duýdansyz wakalara nädip çalt reaksiýa berip biljekdigini subut edendigini aýtdy. Kaikkonen, Europeewropada goranyş senagatynyň önümçilik kuwwatyny tankytlady we önümçiligiň entek islenýän derejä ýetmändigini aýtdy; Ukrainadaky söweşiň ok-däri, howa goranyş ulgamlary, pilotsyz howa ulaglary, raketalar we umumy önümçilik kuwwatynyň kemçiliklerini aç-açan açýandygyny we Europeanewropa ýaranlarynyň goranyş kuwwatyny gyssagly güýçlendirmelidigini aýtdy.

Kaikkonen, Russiýanyň harby özgertmeler meýilnamalarynyň çäginde, Ukrainadaky söweşiň gidişine baglylykda ýakyn 2-den 4 ýyla çenli Finlýandiýa serhedine ýakyn ýerde ýerleşýän Leningrad harby sebitinde ýerleşýän goşunlaryny güýçlendirmegi meýilleşdirýändigini aýtdy we Finlýandiýanyň serhet liniýasynda rus harby güýçlerini 30 müňden 80 müňe çenli köpeltmegiň mümkindigini aýtdy. Şeýle-de bolsa, Ukrainadaky konfliktler işjeň dowam etse, gysga möhletde serhet liniýasynda düýpli harby güýçlere garaşmaýandyklaryny aýtdy. Russiýa bilen Demirgazyk Europeewropa bilen NATO-nyň arasyndaky geljekki gatnaşyklaryň, Moskwanyň halkara hukugyna we şertnamalaryna ygrarlylygyna görä emele geljekdigini mälim eden Kaikkonen, ahyrky netijede Europeewropa bilen Russiýanyň arasynda syýasy gepleşikleriň başlamalydygyny we bu işde Europeewropanyň umumy pozisiýany eýelemeginiň möhümdigini aýtdy.