Fransiýada ýaşaýyş we bilim şertlerine garşy uly göwrümli protestler geçirilýär

2018-nji ýyldan bäri Fransiýada ýaşamagyň gymmatlygyna garşy gurnalan sary ýelek protestleri, orta mekdep okuwçylarynyň bilim şertleriniň gowulaşmagyny talap edýän, ýangyç bahasyna garşy çykýan daýhanlar we klimat aktiwistleri bilen giňelmegini dowam etdirýär. Fransiýanyň Içeri işler ministrligi protestleriň ýurduň dürli künjeklerinde 500 dürli nokatda geçiriljekdigini yglan eden wagtynda, Pari Paris polisiýa müdirligi Elis köşgi, premýer-ministr binasy we Çamps-Elis ýaly möhüm ýerlerde demonstrasiýalary gadagan etdi.

Näme üçin Fransiýada bilim ulgamyna nägilelik bildirilýär?

Fransiýada bir aý bäri dowam edýän orta mekdepdäki protestler mekdeplerde we köp adamly synp otaglarynda işgärleriň we desgalaryň ýoklugy sebäpli gurnalýar. 17-nji sentýabrda Kritildäki Saint-Exupery orta mekdebinde başlanan iş taşlaýyş prosesi tutuş ýurt boýunça ýaýrady, şol sanda Pari indäki Henri IV orta mekdebi we Pari Paris ylymlary ýaly abraýly okuw jaýlary. Talyplar "Az polisiýa, has köp mugallym" we "35 okuwçy üçin 1 mugallym, 1 okuwçy üçin 5 polisiýa" diýen ýazgyly plakatlar bilen bilim üçin has köp býudjet talap edýärler.

Polisiýanyň gatyşmagy we demonstrasiýalarda dartgynlyk

Protest wagtynda polisiýanyň talyplara garşy deňsiz güýç ulanandygy baradaky aýyplamalar protestleriň iň jedelli meselelerinden biridir. 28-nji sentýabrda Wal-d'Oise welaýatynda 14 ýaşly okuwçynyň eňegini döwmek, 30-njy sentýabrda Turs şäherinde Mael atly 16 ýaşly okuwçynyň gözüni ýitirmek we 17-nji oktýabrda Lens şäherinde polisiýanyň 15 ýyllyk okuwçysynyň elini ýitirmek ýaly wakalar sebäpli polisiýanyň zorlugy barada 36 aýry derňew başlandy. Gyrgynçylyk.

Dürli sosial toparlar, Fransiýada ýaşaýyş we bilim syýasatlarynyň gymmatlygyna garşy birleşip, ýurduň ýüzlerçe nokadynda hökümetiň ykdysady we bilim syýasatlaryna nägilelik bildirýärler. Pari Paris, Lion, Marsel, Rennes we Lille ýaly şäherlerde jemlenen demonstrasiýalarda talyplar bilim býudjetiniň ýokarlandyrylmagyny talap edýär, sary ýelekler bolsa ykdysady şertleriň gowulaşmagyny isleýär.

Fransiýanyň bilim ministri Edouard Geffraý 8-nji oktýabrda eden çykyşynda orta mekdeplere 3 müň goşmaça mugallymyň bellenjekdigini mälim etse-de, talyp kärdeşler arkalaşyklary 10 milliard ýewro goşmaça býudjet talaplary ýerine ýetirilmese, demonstrasiýalaryň dowam etjekdigini aýtdy. Demonstrantlar kanuny gorag serişdeleri we demokratik nägilelik hukuklarynyň çäginde talaplaryny gaýtalamagyny dowam etdirýärler, howpsuzlyk güýçleriniň gatyşmak prosesleri boýunça degişli edaralar tarapyndan gözlegler alnyp barylýar.

Netije

Fransiýada geçirilen bu nägilelikler, jemgyýetiň dürli gatlaklarynyň hökümet bilen ykdysady garaşmalar we bilimde deň mümkinçilikler babatynda hökümet bilen düýpli ylalaşmaýandygyny görkezýär. Esasanam ýaşlaryň we daýhanlaryň bir wagtyň özünde köçelere çykmagy, häzirki durmuş-ykdysady syýasatlaryň köpçüligiň ýeterlik däldigini görkezýän anyk görkeziji hökmünde kabul edilip bilner.

Mümkin täsirler

Protestler dowam etse, fransuz hökümetiniň bilim býudjeti we sosial kömek bukjalary barada täze karar çykarmagyna garaşylýar. Mundan başga-da, polisiýanyň zorlugy baradaky aýyplamalar boýunça alnyp barylýan gözlegleriň netijesi, ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň jemgyýetçilik çärelerine gatyşmak tejribesinde kanuny we administratiw üýtgeşmelere sebäp bolup biler.