Gadymy kitaplary okamak üçin baş baýrak: 1 million dollar

Gadymy döwürleriň syryny açmak üçin ajaýyp mümkinçilik döredilýär. M.S. Miladydan öňki 79-njy ýylda Wesuwiýus dagynyň atylmagy bilen ýaglanan Gerkulanum aýlawlary, emeli intellekt we ösen sanly skaner tehnologiýalary arkaly ahyrsoňy okaldy. Gözlegçiler bu aýlawlaryň mazmunyny fiziki taýdan açmazdan sanly görnüşde doly öwrenip bildiler. Bu üstünlik taryhyň çuňlugyny açsa-da, ylym dünýäsi üçin täze gapylary açýar. Wesuwiýus dagynyň atylmagy bilen karbonlaşdyrylan Gerkulanum aýlawlarynyň biriniň mazmuny iki müň ýyldan soň ilkinji gezek doly okaldy. Bu ýazgylar şu wagta çenli açylmadyk we benzin sebäpli döwülen gadymy resminamalardy.

Epikur filosofynyň tapyndylary

Täze sanly usullar bilen açylan kitaplaryň birinde Epikur filosofynyň filosofyna degişli 70 sütün bar. Mundan başga-da, takmynan 1,5-3 metr uzynlykda we 20 sütünden ybarat tekst biziň eramyzdan öňki 200-300-nji ýyllara degişli başga bir aýlawdan alyndy. Bu ýazgylaryň ahlak, sungat we adamyň özüni alyp barşy baradaky pelsepewi çekişmeleriň bardygy mälim edildi.

600 açylmagyna garaşýan aýlawlar

Wesuwiý çagyryş taslamasynyň çäginde şu wagta çenli takmynan 45 aýlaw skanirlendi. Şeýle-de bolsa, 600-den gowrak aýlaw tapylmagyna garaşýar. Mundan başga-da, kitaplaryň tapylan villasynyň uly bölegi henizem gazylmady, bu bolsa geljekde täze tekstleriň peýda bolup biljekdigini aňladýar. Alymlar bu açyşlaryň has taryhy maglumatlary berip biljekdigine umyt edýärler. Ol heniz okalmadyk aýlawy doly okap bilýän ilkinji adama ýa-da topara 1 million dollar sylag beriljekdigini habar berdi. Bu taslamanyň çäginde şu wagta çenli jemi 1.8 million dollar baýrak paýlandy we gözlegçiler has köp aýlaw çözmek üçin ýaryşýarlar.

Wesuwiý çagyryşy taslamasy, taryhyň çuňlugyndan bu tekstleriň häzirki güne ýetmegini üpjün etmek bilen bir hatarda ylym dünýäsine-de uly goşant goşýar. Gadymy tekstleri sanly gurşawda çözmek, taryh we arheologiýa pudagyndaky gözlegçiler üçin täze bir garaýyş hödürleýär. Geljekdäki açyşlar taryhda ýagtylygy dowam etdirer diýlip garaşylýar.