Gaznanyň ýatyrylmagy üçin 130,2 milliard lira tölendi

Gazna we maliýe ministri Mehmet Şimşek manipulýasiýa sebäpli gowşadylan we Maýa bazarlary geňeşi (CMB) tarapyndan ýatyrylmagy karar edilen pullar barada häzirki maglumatlary paýlaşdy. Şimşek 2026-njy ýylyň 4-nji noýabryna çenli 108 gaznada 614 müň 874 hasaby we 420 müň 31 täsin adama jemi 130.2 milliard liranyň tölenendigini mälim etdi.

Töleg prosesi gaznanyň ýatyrylmagynda nähili işleýär?

Ministr Mehmet Şimşek fond paýdarlaryna tölenen tölegleriň gaznadaky aktiwlerden, dikeldiş hasaplaryndan we goşmaça hasap hasaplaryndan alynýandygyny aýtdy. Adaty ýatyryş çäginde 93 gaznada 71 müň 899 hasaby 68 milliard lira tölenen bolsa, adatdan daşary ýatyryş işinde 15 gaznada 542 müň 975 hasaby 62,2 milliard lira töledi. Amalyň ahyrynda 179 müň 449 adam arassa maýa goýum mukdaryny ýygnady.

Pensiýa we iş üpjünçiligi meýilnamasy näme?

Mehmet Şimşek, pensionerleriň satyn alyş güýjüni goldamak üçin tehniki gözleg geçirýändiklerini aýtdy we bu düzgüniň ähli pensionerleri öz içine aljakdygyny we jemleýji okuwyň dekabr aýynda tamamlanmagyna garaşylýandygyny aýtdy. Mundan başga-da, dokma, deri, taýýar egin-eşik, mebel we syýahatçylyk pudaklarynda iş üpjünçiligini dowam etdirýän kärhanalara berilýän ilkinji goldawyň 2027-nji ýylda ýokarlanjakdygy habar berildi. Beýleki tarapdan, MASAK barlaglary arkaly 9 milliard lira gymmaty bolan emläkleriň tapylandygy we kazyýet edaralaryna hasabat berlendigi habar berildi.

Gazna we maliýe ministri Mehmet Şimşek Ankarada geçirilen maglumat ýygnagynda manipulýasiýa sebäpli ýatyrylan serişdelerdäki nägilelikleri aradan aýyrmak üçin geçirilen töleg amallaryny yglan etdi. Maliýe serişdeleriniň ýatyrylmagynyň çägindäki serişdeleriň öý maliýe aktiwlerine we hakyky pudaga edýän täsirleriniň çäklidigini mälim eden Şimşek, pensiýa çykýanlar üçin ediljek gowulaşma töleg günleriniň sanyna we ýaş ölçeglerine laýyklykda adalatly işlenip düzüljekdigini aýtdy.

Gaznanyň ýatyrylmagy we pensiýa boýunça tehniki gözlegler Gazna we Maliýe ministrliginiň we Maýa bazarlary geňeşiniň utgaşdyrylyşynda geçirilýär. Pensiýa çykanlar ministrligiň resmi bildirişleri arkaly kabul edilmeli düzgünler bilen baglanyşykly gutarnykly kararlary we durmuşa geçiriş tertibini ýerine ýetirip bilerler. Gaznanyň pidalary CMB tarapyndan neşir edilen maglumatlaryň üsti bilen ýatyryş amallary barada iň täze maglumatlary yzarlamagy dowam etdirip bilerler.

Netije

Gaznanyň ýatyrylmagy, bazardaky manipulýasiýa aýyplamalaryndan soň maliýe ulgamynyň howpsuzlygyny goramak üçin ädilen ädim hökmünde tapawutlanýar. Döwlet býudjetine ýüklemezden gaznanyň aktiwleriniň yzyna gaýtarylmagyny üpjün etmek ulgamyň ýatyryş işini öz içerki çeşmeleri bilen dolandyryp biljekdigini görkezýär.

Pensiýa çykanlar üçin meýilleşdirilen düzgünnamada ýaşyň we baýrak günleriniň sanynyň kabul edilmegi ulgamyň durnuklylygy taýdan has adalatly modeliň gözlegini görkezýär. 2027-nji ýylda göz öňünde tutulan iş üpjünçiligi, esasanam daşary ýurtlara garaşly önümçilik pudaklarynda işçi güýjüni goramaga gönükdirilen strategiki çemeleşme hökmünde kabul edilip bilner.

Mümkin täsirler

Gaznanyň töleglerini tamamlamak, maýa goýujylaryň ynamyny dikeltmäge we maýa bazarlaryna bolan gyzyklanmany deňleşdirmäge kömek edip biler. Premium günleriniň sanyna görä pensiýalaryň gowulaşmagy, uzak möhletleýin baýrak töleýän işgärleriň ulgamyna wepalylygyny artdyryp biler.

Önümçilik pudagy üçin premium goldawyň ýokarlanmagy, global bäsdeşlik güýçli bolan dokma we syýahatçylyk ýaly ugurlarda işleýän kärhanalaryň çykdajylaryny azaltmak arkaly iş üpjünçiligini gorap biler. Bu degişli pudaklarda işsizligiň derejesini gözegçilikde saklamaga kömek edip biler.