Gazadaky gumanitar drama: 78 ýylda weýrançylyk we ýitgiler köpeldi
78 ýyl bäri dowam edip gelýän konfliktler Gazada uly weýrançylyga we ölüme sebäp bolýar. Palestinalylar halkara jemgyýetçiliginden has köp goldawa garaşýarlar.
1948-nji ýyl palestinalylar üçin taryhyň iň garaňky sahypalarynyň biri hökmünde ýatda saklanýar. Palestina topragynyň köp böleginde Ysraýyl döredilen bu sene, palestinalylar tarapyndan "Uly betbagtçylyk" ýa-da "Nakba" diýilýär. Bu waka ýüzlerçe müň palestinalylaryň öz ýurtlaryndan göçürilmegine sebäp boldy.
Geçmişden şu güne çenli dowam edýän weýrançylyk
1948-nji ýylda başlanan bu proses palestinalylar üçin diňe başlangyç boldy. Şol döwürde obalaryndan zor bilen çykarylanlaryň agtyklary häzirem kyn durmuş şertleri bilen göreşýärler. Bu pidanyň iň güýçli ýerlerinden biri bolan Gaza söweşiň we göçmegiň iň ajaýyp yzlaryny özünde jemleýär.
Statistika bilen ajy hakykat
Palestinalylaryň başdan geçiren bu betbagtçylygy Palestina Merkezi statistika instituty -yň maglumatlary bilen hem tassyklanýar. Soňky 2,5 ýylda Gazada ölen palestinalylaryň sany 1948-nji ýyldan bäri ýitirilenlerden 50 göterim köpdür. Ysraýyl tarapyndan 2023-nji ýylyň oktýabr aýynda başlanan harby operasiýa palestinaly raýatlara uly weýrançylyk getirdi. Häzirki wagtda Gazadaky 2,3 million ilatyň 2 milliona golaýy göçmäge mejbur edildi. Ysraýylyň hüjümleri sebäpli palestinalylaryň köpüsi howpsuz gaçybatalga gözleýär. Günbatar Şeriýadaky bosgun düşelgelerinde Ysraýylyň hüjümleri sebäpli 40 müň palestinaly göçürildi.
Gyrgynçylyklar we weýrançylyklar
Nakba döwründe 70 gyrgynçylyk amala aşyryldy we 15 müňden gowrak palestinaly öldürildi. Gazada 2023-nji ýylyň oktýabr aýyna çenli 72 müň 601-den gowrak adam öldi. Bu ýitgileriň arasynda 20 müň 413 çaga we 12 müň 524 aýal bar. Ysraýylyň hüjümleri lukmançylyk işgärlerinden başlap journalistsurnalistlere çenli köp sanly parahat ilatyň ölümine sebäp boldy. 102 müňden gowrak bina doly weýran boldy. Raýat infrastrukturasy, metjitler, hassahanalar we mekdepler ýaly esasy gurluşlara uly zeper ýetdi. Bu ýagdaý palestinalylaryň ýaşaýyş şertlerini hasam kynlaşdyrýar.
Oturylyşyk çäreleri we çäklendirmeleri
Ysraýyl Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky bikanun hasaplaşyk işlerini çaltlyk bilen giňeldýär. Diňe 2025-nji ýylda palestinalylara degişli 5571 dekar ýer konfiskasiýa edildi. Mundan başga-da, 1400 bina we desga bölekleýin ýa-da doly weýran boldy. Ysraýylyň çözgüt syýasaty palestinalylaryň gündelik durmuşyna çynlakaý täsir edýär.
Palestinalylaryň suw baýlyklaryna elýeterliligi
Ysraýyl Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky Palestina suw baýlyklarynyň 85 göterimine gözegçilik edýär. Bu ýagdaý palestinalylary oba hojalygy we gündelik zerurlyklary kanagatlandyrmagy kynlaşdyrýar. Gazada adam başyna düşýän gündelik suw mukdary halkara derejesinden has pes 3-5 litre çenli azaldy.
Geljege bolan aladalar we umyt
Palestindäki adam pajygasy halkara jemgyýetçiliginiň ünsüni özüne çekýär. Yzygiderli göçürilmegi, infrastrukturanyň ýok edilmegi we adam hukuklarynyň bozulmagy sebitde dowamly parahatçylygy gazanmagy kynlaşdyrýar. Şeýle-de bolsa, bir gün adalat we parahatçylyk gazanylar diýip umyt edýäris.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!