Germaniýada AfD ýer titremesi: Saksoniýa-Anhalt saýlawlarynda iň sag tarapdaky taryhy ýeňiş

Germaniýanyň Saksoniýa-Anhalt döwlet geňeşiniň saýlawlarynda Germaniýa üçin iň sagçy alternatiw (AfD) partiýasy syýasy deňagramlylygy sarsdyran taryhy üstünlik gazandy. Ses berişlikde 43,8 göterim ses alyp, birinji partiýa ornuna çykan AfD özbaşdak häkimiýet gurmak üçin zerur bolan mutlak köplügi alyp bilmedi. Saýlawyň netijeleri adaty partiýalarda uly tolkun döreden hem bolsa, ştatda täze hökümet gurulmagy üçin gaty kyn we näbelli döwre gapy açdy.

Stollaryň we oturgyçlaryň sandykdan paýlanyşy

Hökümet gurmak üçin döwlet mejlisinde azyndan 42 oturgyç bolmaly. Şeýle-de bolsa, sesleriň rekord derejede bolandygyna garamazdan, AfD dolandyryş çäginden 3 orunda galdy. Theurduň ähli esasy syýasy partiýalarynyň AfD bilen koalisiýa döretmekden düýbünden ýüz öwürmegi ştatda uzak wagtlap dowam edýän syýasy näbelliligiň bardygyny görkezýär. AfD-nyň döwlet premýer-ministrine dalaşgäri Ulrih Siegmund bu üstünligi "Bu ýurtda taryh etdik" sözleri bilen düşündirdi we koalisiýa hyzmatdaşy tapylmasa näme etjekdiklerini soranlarynda, "Zerur bolsa täze saýlawlar geçiriler" diýip jogap berdi

Saýlawlarda ikinji orny eýelän Hristian Demokratik Bileleşigi partiýasy (CDU) uly ses ýitirdi we 17.2 göterimde galdy. Sosial-demokratik partiýasy (SPD) 9,3 göterim bilen üçünji, ensaşyllar 8,9 göterim bilen dördünji orny eýeledi. Soňky saýlawlar bilen deňeşdirilende 2,4 bal azalýan Çep partiýasy 8,6 göterim bilen bäşinji orna düşdi. Sahra Wagenknecht bileleşigi (BSW), täze gelen 5,3 göterim ses alyp, döwlet mejlisine giren iň soňky partiýa boldy. BSW-nyň bu üstünligi, ýakyn günlerde geçiriljek koalisiýa gepleşiklerinde möhüm rol oýnamaga mümkinçilik döredip biler.

Koalisiýa Stalemate we BSW ssenariýasy

AfD-den doly aýrylan köplük hökümetini döretmek üçin CDU, SPD, ensaşyllar, Çep partiýa we BSW birleşmeli. Şeýle-de bolsa, syýasy spektriň düýbünden tersine bolan bu bäş partiýanyň umumy koalisiýa şertlerinde eglişik etmegi mümkin däl ýaly. Bu pursatda BSW, çep çep populist ugry bilen ünsi özüne çekýär. BSW şu wagta çenli AfD bilen mümkin hyzmatdaşlyga gapylaryny doly ýapmadyk ýeke-täk partiýa. Syýasy lobbilerde ýüze çykýan iň güýçli ssenariýalardan biri, BSW-nyň AfD-iň ýolbaşçylygyndaky azlyk hökümetine resmi däl daşarky goldaw bermegidir.

AfD-iň öňdebaryjy şahsyýetlerinden biri Beatriks fon Storch beýleki partiýalary demokratik taýdan kämillik üçin çagyrdy we "Erkin erk bilen halkyň sesini äsgermezlik edip bilmersiňiz" diýdi. Premýer-ministriň dalaşgäri Zigmund beýleki syýasy partiýalar bilen ilkinji gatnaşyklaryň ýekşenbe güni agşam başlandygyny, ýöne gutarnykly netijä gelmek üçin birnäçe gün ýa-da birnäçe hepde gerek bolup biljekdigini aýtdy. Siegmund "Ilki bilen hemmelere ýüz tutarys, maslahat geçireris we aýry-aýry parlament toparlarynyň ýa-da deputatlaryň bardygyny ýa-da ýokdugyny göreris" -diýdi Siegmund.

Federal derejedäki tolkunlary we global sesleri

"Bu netije partiýamyzyň düýbüni sarsdyrýar. Ne ne federal hökümet, ne-de öňküsi ýaly dowam edip bileris" -diýip, Germaniýanyň kansleri Fridrih Merz aýtdy we netijäniň CDU üçin gaty çynlakaý we hemmetaraplaýyn hasaba alynmagynyň zerurdygyny aýtdy. Merz demokratik gyzyl çyzyklary ýatlatdy: "Biziň hemmämiz gaty aljyradyk. Elbetde, beýle netijä garaşmaýardyk. Şeýle-de bolsa, ses bermek we pikir alyşmak üçin açyk bir zat bar, bu biziň bilelikde ýaşamagyň kadalary we konstitusiýa kepillendirilen umumy gymmatlyklarymyz."

AfD-iň bu ajaýyp ýeňşi Europeewropada alada döredýän hem bolsa, yklymyň beýleki populist we sagçy hereketleriniň arasynda uly joşgun bilen garşylandy. Italiýanyň premýer-ministriniň orunbasary Matteo Salwini "Başga Europeewropa mümkin" -diýip, kanagatlanýandygyny aýtdy. Ispaniýanyň sagçy “Vox” partiýasynyň lideri Santýago Abaskal bu netijäni “Germaniýa we Europeewropa üçin uly umyt şöhlesi” diýip häsiýetlendirdi. Portugaliýadaky “Chega” partiýasynyň lideri Andre Wentura AfD-ni gutlady we ýeňşi köpçüligiň gözegçiliksiz immigrasiýa garşy alyp barýan reaksiýasy bilen baglanyşdyrdy.

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump AfD-iň birinji orunda durandygyny görkezýän grafikany paýlaşyp, okeanyň beýleki tarapynda hem ses beren saýlawlaryň netijeleri barada hiç hili düşündiriş bermedi. Wise-prezidentlige dalaşgär JD Vance öň AfD-ni wasp edip, Germaniýanyň beýleki adaty syýasy partiýalaryny berk tankytlady. Beýleki tarapdan, AfD-nyň premýer-ministrlige dalaşgäri Ulrih Zigmund ABŞ-ly milliarder Elon Muska beren goldawy üçin minnetdarlyk bildirdi. Siegmund öz ýazgysynda "Goldawyňyz we döwrümiziň syýasy ösüşlerine aç-açan, gaty möhüm garaýşyňyz üçin sag bolsun aýdýaryn"

AfD Germaniýada iň ýokary derejä çykýar, gaty

Saksoniýa-Anhaltdaky bu netijeler tötänlik däl. Iň soňky pikir soralyşyklar AfD-yň diňe bir gündogar ştatlarynda däl, eýsem tutuş ýurtda-da dyngysyz ýokarlanýandygyny görkezýär. DAWUM tarapyndan düzülen iň soňky pikir soralyşyklara görä, AfD tutuş ýurt boýunça 27 göterim ses alyp birinji ýerde durýar. Hristian demokratlary (CDU / CSU) 21 göterim ses alyp, ikinji orunda, ýagny alty bal yzda. Bu maglumatlar kartoçkalaryň Germaniýanyň hemme ýerinde paýlanjakdygyny aýdyň görkezýär.