Germaniýada geçirilen taryhy saýlaw: Türk asylly Elif Eralp Berlinde ýeňiş gazandy!

Bu gün Germaniýanyň syýasatynda taryhy gün. Berlin we Meklenburg-Worpommern ştatlarynda geçirilen möhüm parlament saýlawlarynda ses bermek ýerli wagt bilen 18: 00-da tamamlandy. Saýlawlar ýapylandan soň yglan edilen ilkinji saýlaw soragnamalary Berlinde ýeňiş barada köp gürrüň berdi. Asly türk syýasatçysy Elif Eralpy premýer-ministrlige hödürlän Çep partiýasy (Die Linke) garşydaşlaryny yzda galdyryp, saýlaw gutusynda birinji çykmagy başardy.

Berlindäki saýlawlarda taryhy öwrülişik nokady: Çep partiýa we ýokarda Elif Eralp

Germaniýanyň ilkinji telewideniýesi ARD tarapyndan çap edilen ilkinji saýlaw soragnamalaryna görä, Berliniň döwlet geňeş saýlawlarynda Elif Eralpyň ýolbaşçylygyndaky Çep partiýasy 24,5 göterim ses alyp birinji ýeri eýeledi. Çep partiýa, ses beriş derejesini öňki 2023-nji ýyldaky saýlawlar bilen deňeşdirilende 12,3 bal ýokarlandyryp, taryhy üstünlik gazandy. Saýlawda beýleki ynamdar partiýalardan biri bolan Hristian Demokratik Bileleşigi Partiýasy (CDU) 20 göterim bilen ikinji orunda galsa-da, Germaniýa üçin iň sagçy alternatiw (AfD) seslerini 6,9 bal artdyryp, 16 göterim bilen üçünji ýeri eýeledi.

ensaşyllar saýlawlarda 15 göterim, Sosial Demokratik Partiýa (SPD) bolsa 12 göterim ses alyp, uly ýitgi çekdi. Bu netijelere görä, CDU 8,2 bal, SPD 6,4 bal, ensaşyllar 3,4 bal bilen saýlawda ýeňilenleriň arasynda boldy. Täze döredilen Sahra Wagenknecht bileleşigi - Sosial adalat we ykdysady düşünişmek (BSW) 5 göterim ses alyp, bosagadan geçen bolsa, Erkin Demokratik Partiýa (FDP) 2,5 göterim ses alyp parlamentden çykdy.

Ilkinji yglan edilen çaklamalara görä, 159 oturgyçdan ybarat Berlin Döwlet mejlisinde oturgyç paýlanyşy aşakdaky ýaly boldy: Çep partiýa 42, CDU 34, AfD 27, ensaşyllar 26, SPD 21 we BSW 9 deputatlary. Bu tablisa laýyklykda, hiç bir syýasy partiýa ştatda ýeke özi hökümet gurmak üçin talap edilýän 80 orunlyk köplüge ýetip bilmedi. Bu ýagdaý, Berlinde koalisiýa gepleşikleriniň gaty kyn boljakdygyny görkezýär.

Meklenburg-Worpommernde AfD şemaly we Merziň "Betbagtçylyk" boýun almagy

Şol gün saýlawlara gatnaşan başga bir ştat bolan Meklenburg-Worpommernde düýbünden başga bir syýasy ýagdaý ýüze çykdy. Saýlaw gutusyndan çykan saýlaw soragnamalaryna görä, sagçy AfD ses beriş derejesini iki esse köpeldip, 2021-nji ýyldaky saýlawlar bilen deňeşdirilende 20.3 bal köpeldi we 37 göterim bilen ilkinji partiýa boldy. Uzak wagt bäri ştatda güýçli bolan SPD 35,5 göterim bilen ikinji ýeri eýeledi.

Meklenburg-Worpommern şäherinde Çep partiýasy 7,5 göterim ses aldy, CDU we ensaşyllar hersi 5,5 göterim, BSW 5 göterim we FDP 1,2 göterim ses aldy. Bu netijeler bilen AfD-nyň 71 orunlyk döwlet mejlisinde 27 orny, SPD 26 orny, Çep partiýa 6 orny, CDU, ensaşyllar we BSW hersi 4 orun bolar diýlip garaşylýar. Bu ýerde-de hiç bir partiýa özbaşdak 36 oturgyçdan aglaba köplüge ýetip bilmedi.

Saýlawyň netijelerinden soň kameralaryň öňünde peýda bolan Germaniýanyň kansleri we CDU lideri Fridrih Merz , Meklenburg-Worpommern partiýasyndaky CDU-nyň 5,5 göterimini "betbagtçylyk" diýip häsiýetlendirdi. Merz, sesleriň ýitirilmegine we partiýadaky başagaýlyga garamazdan, işinden çekilmejekdigini we işinde galmak bilen reforma işini dowam etdirjekdigini aýtdy.

Immigrant maşgalanyň gyzyndan Berliniň ýolbaşçylygyna çenli: Elif Eralp kim?

Saýlaw ýeňşinden soň joşgunly märekä ýüzlenip, Çep partiýanyň premýer-ministri dalaşgäri Elif Eralp, ony goldaýan ähli Berlinlilere minnetdarlyk bildirdi. Eralp öz çykyşynda "Söýgi we adalat şäherimizdäki ýigrenji ýeňdi we bu habar bütin dünýäde ýaýrady. Şu günden başlap biz Berlini bilelikde üýtgederis we ony hemmeler üçin has amatly we adalatly şäher ederis" -diýdi.

Häzirki wagtda Berlin Döwlet Geňeşiniň agzasy bolup işleýän 45 ýaşly Elif Eralp, 1980-nji ýyldaky harby agdarlyşykdan soň Türkiýeden Germaniýa göçmeli maşgalanyň gyzy hökmünde dünýä indi. Gamburgda hukuk bilimini gutaran tejribeli syýasatçy durmuşa çykdy we iki çaganyň enesi 2017-nji ýylda Çep partiýasyna goşuldy. Jynsparazlyga garşy işjeň işleri, immigrantlaryň sosial integrasiýasy, pes girdejili adamlar üçin amatly ýaşaýyş jaý taslamalary we esasanam Kreuzberg sebitinde.

Saýlaw kampaniýasyny sosial ýaşaýyş jaý taslamalary, kärendeçileriň hukuklaryny goramak we jemgyýetçilik hyzmatlaryny gowulandyrmak boýunça guran Eralp, iri ýaşaýyş jaý kompaniýalaryny millileşdirmek baradaky düýpli wadasy bilen ünsi özüne çekdi. Beýleki tarapdan, Eralp, saýlaw döwründe eden çykyşynda, işe başlasa, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahuny uruş jenaýatlarynyň çäginde tussag etmek üçin döwlet derejesinde her bir kanuny we syýasy göreş alyp barjakdygyny aýtdy. Bu söz bilen giň seslenme döreden türk asly syýasatçy, Berlinde türk jemgyýetiniň we çepçi saýlawçylaryň güýçli goldawyny gazanyp, taryhy ýeňiş gazandy.