Germaniýadaky çagalar üçin sanly reforma tolkuny: Sosial mediýa üçin ýaş çäkleri we "Sanly äsgermezlik" kanuny gün tertibinde

Germaniýada sanly dünýäde çagalaryň we ýaşlaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin düýpli kanuny üýtgeşmeler bar. Hökümetiň bilermenler topary tarapyndan taýýarlanan giňişleýin hasabatda kanuny çäreleriň belli bir ýaş toparyndaky çagalary goramak üçin haýal etmän durmuşa geçirilmegi talap edildi. Hasabatda, esasanam sosial media platformalarynyň gözegçiliksiz ulanylmagynyň öňüni almak üçin karar berýänlere iki sany anyk wariant hödürlendi.

Sosial mediýada iki dürli ssenariýa: 13 ýaş çäkleri we kem-kemden goramak

Hünärmenler topary tarapyndan hödürlenýän ilkinji wariantda, sosial ulgamlarda çagalar üçin ulanylyş çägini 13 ýaşynda bellemek maslahat berilýär. Bu düzgüne laýyklykda, 13 ýaşa ýetmedik çagalara diňe pes töwekgelçiligi subut edilen we ýörite süzülen sanly hyzmatlary ulanmaga rugsat berilmegi meýilleşdirilýär. 13-18 ýaş aralygyndaky ýaşlar üçin kem-kemden gorag çäreleriniň güýje girmegi göz öňünde tutulýar. Ageaş çäkleri däl-de, ikinji wariant hökmünde töwekgelçilikli aýratynlyklary bolan platformalary belli bir ýaş toparlary bilen çäklendirilmegini talap edýän mehanizm döretmek maslahat berilýär.

Mekdeplerde telefon gadaganlygy we Maşgala kanunlarynda "Sanly äsgermezlik" döwri

Hasabatyň iň täsirli taraplaryndan biri, okuw jaýlaryna garşy girizilen sanksiýalar. Okuwçylaryň sapaklara we arakesmelere bolan ünsüni artdyrmak üçin 7-nji synpa çenli şahsy jübi telefonyny ulanmak düýbünden gadagan edilmegi talap edilýär. 8-nji synpdan başlap, mekdeplere okuwçylar bilen bilelikde hökmany ulanyş düzgünlerini kesgitlemek maslahat berilýär. German çaga we ýetginjekler psihiatriýa birleşiginiň (DGKJP) direktorlar geňeşiniň agzasy, professor Ewa Möhler bu teklipleri diýseň oňyn hasaplaýandygyny we çagalaryň azyndan 3 ýaşyna çenli bütinleý "meňzeş çagalyk" bolmalydygyny nygtaýar. Möhler çagalary birnäçe sagatlap ekranlaryň öňünde goýmagyň diňe ene-atalaryň şahsy islegleriniň bolup bilmejekdigini aýdýar. Möhleriň pikiriçe, başlangyç synp okuwçysynyň bütin gün kompýuteriň öňünde geçirmegi kanuny taýdan gadagan edilende, jemgyýetde çaga terbiýesi hem oňyn üýtgär.

Algoritmiki endik we fiziki-akyl saglygy howplary

Sanly metbugatyň çagalaryň beden we akyl saglygyna ýetirýän zyýany ylmy maglumatlar arkaly ýüze çykarylýar. Uzak wagtlap ekranyň öňünde durmak uky bozulmalary, konsentrasiýany ýitirmek, görüş bozulmalary we semizlik ýaly çynlakaý saglyk problemalaryna sebäp bolýandygy mälimdir. Prof. Dr. Ewa Möhler sosial media platformalary tarapyndan ulanylýan algoritmleriň çaganyň beýnisinde dopamin bölünip çykmagyny we ýangyç endiklerini artdyrmak arkaly emeli sylag mehanizmini döredýändigini aýtdy. Soňky ýyllarda iýmit bozulmalarynyň, esasanam gyzlarda, soňky döwürde sosial ulgamlaryň ulanylyşynyň köpelmegi bilen gönüden-göni baglanyşyklydygy aýdylýar. Mundan başga-da, kiber-zorluk, jynsy zorluk we yzygiderli sosial deňeşdirme ýaly faktorlar ýaşlaryň akyl saglygyna howp salýar.

Psihiatrik diagnoz we EUB boýunça umumy ädim hökmünde sosial ulgam endik

Germaniýada geçirilen gözlegler howpuň mukdaryny görkezýär. 10-17 ýaş aralygyndaky ýaşlaryň 25 göteriminiň köpçülikleýin habar beriş serişdelerini ulanmak endikleriniň bardygyny, 4,7 göteriminiň bolsa kliniki derejä endik edendigi aýdylýar. Germaniýanyň Gyzyl Haç guramasynyň (DRK) maglumatlaryna görä, bu görkeziji ýurtda takmynan 300 müň çaganyň we ýaşlaryň sosial ulgamlary ulanmagyň bozulmalaryny gönüden-göni başdan geçirýändigini aňladýar. Bu ýagdaýyň psihiatrik diagnoz hökmünde garaşsyz kesel hökmünde kesgitlenýändigini mälim eden Möhler, bu sebit üçin 3 ýyl ozal ýörite poliklinika açandyklaryny aýtdy. Federal Maşgala ministrliginiň 13 ýaş çägini gün tertibine girizmek baradaky kararyny we bu düzgüni Europeanewropa Bileleşigi (EUB) derejesinde durmuşa geçirmek maksadyny goldaýandyklaryny mälim eden Möhler, "Biziň boş wagtymyz ýok. Her bir biderek gün çaganyň nerw öýjükleriniň we jemgyýetçilik ukyplarynyň ýitmegini aňladýar" we häkimiýetleri tiz çäre görmäge çagyrýar.