Mazmuna geç
17 Oktýabr 2026, Şenbe Garaşsyz habar portaly · Resmi edara däl
DEVLET.TC Ygtybarly habar çeşmesi Garaşsyz habar portaly · Resmi edara däl
Tehnologiýa we awtomobil

Global bazarlarda goşa krizis: Çip senagatynda gaty satuw we geosyýasy dartgynlylyk ýer titremesi

Dünýä bazarlary tehnologiýa aksiýalarynda ýiti satuw tolkunynyň we Eastakyn Gündogarda barha artýan geosyýasy töwekgelçilikleriň kölegesinde negatiw ýoly dowam etdirýärler.

Global bazarlarda goşa krizis: Çip senagatynda gaty satuw we geosyýasy dartgynlylyk ýer titremesi

Gysgaça

  • Dünýä bazarlary tehnologiýa aksiýalarynda ýiti satuw tolkunynyň we Eastakyn Gündogarda barha artýan geosyýasy töwekgelçilikleriň kölegesinde negatiw ýoly dowam etdirýärler.
  • Hormuz bogazyndan geçmegiň çäklendirilmegi we nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy töwekgelçiligi ýene-de inflýasiýa aladalaryny döredýär.

Dünýä maliýe bazarlary emeli intellekt maýa goýumlarynyň gaýdyp geliş döwri bilen baglanyşykly näbellilikler, tehnologiýa ägirtleriniň paýnamalarynyň düýpli hümmeti we Eastakyn Gündogarda barha artýan geosyýasy dartgynlyk sebäpli gaty işjeň we otrisatel öwrümleri başdan geçirýär. Trillionlarça dollarlyk emeli intellekt maýa goýumlarynyň haçan girdejä öwrüljekdigi ara alnyp maslahatlaşylsa-da, ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dartgynlylygyň ýokarlanmagy global töwekgelçilik islegini basyp ýatyrmagyny dowam etdirýär. Hormuz bogazyndan geçmegiň çäklendirilmegi we nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy töwekgelçiligi ýene-de inflýasiýa aladalaryny döredýär.

Federal ätiýaçlyk işgärlerinden inflýasiýa duýduryşy we ABŞ-nyň ykdysadyýetindäki iň soňky ýagdaý

ABŞ-da ýaýradylan soňky maglumatlar bahalaryň esasy basyşynyň azalandygyny görkezýän hem bolsa, maýadarlar energiýa çykdajylarynyň ýokarlanmagynyň bu oňyn tendensiýany üýtgedip biljekdiginden alada galýarlar. Analitikler Waşington we Tähran administrasiýalarynyň ýuwaş-ýuwaşdan ylalaşyk meýdanyndan daşlaşýandyklaryny bellediler. Bu etapda ABŞ-nyň Merkezi Bankynyň (Fed) resmileriniň gödek sözleri hem ýakyndan gözegçilik edilýär. Dallas federasiýasynyň prezidenti Lori Logan inflýasiýanyň 2 göterim derejesine düşmese, goşmaça syýasaty berkitmegiň zerurdygyny aýtdy; Kanzas Siti federasiýasynyň prezidenti Jeff Şmid hem inflýasiýanyň henizem ýokarydygyny we uzak wagtlap maksatdan ýokarydygyny aýtdy.

Makroykdysady tarapdan ABŞ-nyň ykdysadyýeti durnukly bolmagynda galýar. Makroykdysady maglumatlar tarapynda, garaşylýanlara laýyklykda iýun aýynda ABŞ-da bölek satuw söwdasy aýda 0,2 göterim ýokarlandy. 11-nji iýulda tamamlanýan hepdede ilkinji gezek işsizlik boýunça kömek puluny almak üçin ýüz tutýanlaryň sany 208 müňe çenli azaldy we bazaryň garaşyşlaryndan pesdi. Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň Braziliýa 25 göterim täze nyrh girizmek karary global söwda uruşlaryny gün tertibine getirdi. Bu ösüşler bilen ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýa göterim mukdary 4,55 göterim derejesinde galdy, dollar görkezijisi bolsa 0,1 göterim ýokarlandy we 100,8-e ýetdi. Brent nebitiniň barrel bahasy 0,1 göterim ýokarlap, 84,1 dollara ýetdi we soňky üç aýyň içinde iň çalt ýokarlanmagyna sebäp boldy.

Global bazarlarda goşa krizis: Çip senagatynda gaty satuw we geosyýasy dartgynlylyk ýer titremesi

Altyn bahalara basyş dowam edýär: Bir unsiýa altyn 4 müň dollardan aşakda

ABŞ-Eýran dartgynlygy nebitiň bahasyny ýokary derejede saklaýar we Federal ätiýaçlyk federasiýasynyň berk pul syýasaty pozisiýasyny saklamagyna garaşylýar we altyn bahalaryna basyş edýär, 4 müň dollar çäginden aşakda, 3 müň 980 dollar töweregi. Analitikler Eastakyn Gündogardaky dartgynlyk dowam etse, likwidlige bolan islegiň dowam etjekdigini we dollara bolan islegiň ýokarlanjakdygyny, altyn bahalarynyň peselmeginiň dowam edip biljekdigini mälim etdiler.

icarymgeçiriji pudagynda ýer titremesi: Tehnologiýa aksiýalarynda ýiti ýykyş

Nýu-Yorkork bir Stockasy, esasanam çip öndürýän kompaniýalaryň paýnamalarynda güýçli satuw basyşy sebäpli ýitgiler bilen tamamlandy. Dünýädäki iň uly garaşsyz ýarymgeçiriji öndüriji TSMC, ikinji çärýekdäki girdejisini 77,4 göterim ýokarlandyrmak bilen garaşylýandan has ýokary bolsa-da, geljekdäki maýa çykdajylary baradaky çaklamalarynyň paýnamalarynyň gymmaty 2,3 göterim ýitmegine sebäp boldy. Beýleki çip öndürijileriniň paýlary hem azalsa-da, Intel paýnamalary 5,8 göterim, Micron Technology 5,7 göterim, Arm Holdings 5,4 göterim, Advanced Micro Devices (AMD) 5,3 göterim, Broadcom 5 göterim azaldy. Tehnologiýa ägirdi “Alphabet”, iň ösen emeli intellekt modeli “Gemini 3.5 Pro” -yň çykarylmagyny yza süýşürendigi baradaky habardan soň bahasynyň 4,4 göterimini ýitirdi. Dow Jones indeksi günüň dowamynda 0,20 göterim, S&P 500 indeksiniň 0,51 göterim pese gaçmagy bilen, Nasdaq indeksiniň bolsa 1,47 göterim pese gaçmagy bilen ýapyldy.

Global bazarlarda goşa krizis: Çip senagatynda gaty satuw we geosyýasy dartgynlylyk ýer titremesi - görsel 2

Japanaponiýa tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän Aziýa bir Stockalarynda ýiti ýitgiler

Dünýä bazarlaryndaky bu negatiw atmosfera Aziýanyň bir stockalarynda-da öz beýanyny tapdy. Global maýa, esasanam ýarymgeçiriji sektordan bank ýaly adaty pudaklara geçmek, Aziýa bazarlaryny çip önümçiligine garaşly etdi. Stockaponiýanyň bir marketasyndaky ýiti satuwlar ünsi özüne çeken bolsa, Nikkei 225 indeksi 6,4 göterim uly ýitgi bilen güni tamamlady. Bu ösüşler bilen, Japanaponiýadaky Nikkei 225 indeksi 6,4 göterim, Hytaýda Şanhaý birleşýän indeks 1,6 göterim, Gonkongda Hang Seng indeksi 2 göterim azaldy. Maýa goýumçylarynyň howpsuz gaçybatalga we pudaklaýyn öwrümleri gözlegleri geljek döwürde bazarlaryň ugruny kesgitlemekde möhüm rol oýnar.

Bu habary paýlaş
Devlet.TC habarlar bölümi

Devlet.TC habarlar bölümi

Ähli makalalary görkez

Tehnologiýa we awtomobil

Teswirler (0)

Teswir ýaz

E-poçta salgyňyz çap edilmeýär, diňe moderasiýa üçin ulanylýar. Gizlinlik syýasaty

Teswirler moderatoryň tassyklamasyndan soň neşir edilýär.

Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!