Global bazarlarda tehnologiýa heläkçiligi we nebitiň çökmegi: Gigantlar üçin möhüm gyzyklanma hepdesi başlaýar

Global maliýe bazarlary, artificialakyn Gündogarda emeli intellekt maýa goýumlarynyň düşewüntliligi we geosyýasy töwekgelçilikler baradaky aladalaryň kölegesinde köp hepdäni yzda galdyrdy. Çip öndürijileriniň ýolbaşçylygyndaky tehnologiýa aksiýalarynda ýiti satuw tolkuny we ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky barha möwjeýän dartgynlyk maýadarlary seresaply tutmaga mejbur edýär; Täze hepdede, Europeanewropanyň Merkezi Banky (ECB) we Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) tarapyndan yglan ediljek göterim mukdary baradaky kararlara ähli üns berilýär.

ABŞ-da inflýasiýa peselýär, ýöne nebit we Federal ätiýaçlyk ulgamy baradaky aladalar dowam edýär

ABŞ-nyň ykdysadyýetindäki iýun aýyndaky inflýasiýa maglumatlary oňyn täsir etdi. Her ýyl sarp ediş bahalarynyň indeksi (CPI) 3,5 göterim, öndürijiniň baha indeksi (PPI) garaşylýandan pes bolup, 5,5 göterim boldy. Köp ýyldan soň her aýda bu pese gaçýandygyna garamazdan, energiýa çykdajylarynyň ýokarlanmagy inflýasiýa basyşyny janlandyryp biler diýen aladalar bazarlarda agdyklyk edýär. Bu ýagdaý ABŞ-nyň Merkezi Bankynyň (Fed) göterim mukdaryny ýokarlandyrmak baradaky garaşyşlaryny oktýabr aýyna yza süýşürmegine sebäp boldy.

Geosyýasy töwekgelçilikleriň ýokarlanmagy bilen Brent nebitiniň barrel bahasy ep-esli ýokarlandy we 86,8 dollara ýetdi. Federal ätiýaçlyk ulgamyndaky näbellilikler we dünýä derejesinde dollara bolan islegiň ýokarlanmagy altyn bahalarynyň yza çekilmegine sebäp boldy; Altyn unsiýasy 2,2 göterim azaldy we 4 müň 18 dollara geldi. Wall Streetde Nasdaq indeksi tehnologiýa aksiýalarynda güýçli satuw basyşy sebäpli 2,9 göterim ýitgi bilen tamamlandy.

Europeanewropa we Aziýa bazarlarynda salgyt we çip krizis şemallary öwüsýär

Europeanewropanyň bir stockalary hepdäni garyşyk dünýägaraýyş bilen tamamlaýarka, sebitdäki ösüşler ýakyndan yzarlanýar. Angliýada täze premýer-ministr Andy Burnhamyň gün tertibinde bolup biljek ýer salgydynyň ýokarlanmagy bazar gatnaşyjylarynyň üns merkezinde. Ozewro zonasyndaky inflýasiýanyň 2,8 göterime çenli peselmegi oňyn signal hökmünde düşündirilse-de, energyewropa Merkezi Bankynyň (ECB) energiýa bahalarynyň üýtgemegi sebäpli penşenbe güni geçiriljek ýygnakda göterim mukdaryny hemişelik saklamagyna garaşylýar.

Aziýa tarapynda tehnologiýa aksiýalarynda dünýädäki satuw tolkuny has kyn duýuldy. Günorta Koreýanyň tehnologiýa ägirtlerinden biri bolan SK Hynix 15,7 göterim, Samsung bolsa 8,3 göterim ýitirdi. Günorta Koreýanyň Merkezi Bankynyň ýurtdaky inflýasiýanyň ýokarlanmagy sebäpli göterim mukdaryny ýokarlandyryp biljekdigi barada myş-myşlar ýaýrady, ikinji çärýekde Hytaý ykdysadyýetiniň ösüşi garaşylýandan has pes bolup, global ösüş aladalaryny ýokarlandyrdy.

CBRT-de gözler we içerki bazarlarda Mudiniň baha bermegi

Türk frontunda, Borsa Stambul (BIST 100) indeksi, global satuw basyşynyň täsiri sebäpli hepdäni 13,981.05 bal bilen ýapdy, gymmaty 2,4 göterim ýitdi. Walýuta bazarynda Dollar / TL hümmeti hepdäni 47.1580-de tamamlady. Halkara karz reýting gullugy “Fitch Ratings”, häzirki ykdysady maksatnamanyň durnuklylygyny görkezip, Türkiýäniň karz reýtingini “BB-” we reýting perspektiwasyny “durnukly” diýip tassyklady.

Geljek hepde içerki bazarlaryň ugruny kesgitlän iki sany möhüm ösüş bar. Maýa goýumçylary penşenbe güni yglan ediljek CBRT göterim derejesini we anna güni halkara karz reýting gullugy Moody's tarapyndan garaşylmagyna garaşylýan Türkiye karz reýtingine ýakyndan gözegçilik ederler.