Global ýylylyk we howanyň üýtgemegi: atylylyk stresleri ýokarlanýar

Häzirki wagtda global ýylylygyň täsiri barha artýan mahaly, ýylylyk stres bütin dünýäde saglyga howp salýar. “Nature” theurnalynda çap edilen giňişleýin gözlegiň netijesine görä, soňky 50 ýylda howanyň üýtgemeginiň täsiri sebäpli howply ýylylyk stresine duçar bolan adamlaryň sanynyň köpelmegi hasaba alyndy. Temperaturanyň we çyglylygyň utgaşmagy sebäpli bedende aşa köp ýylylyk toplanmagy diýlip kesgitlenýän bu ýagdaý, saglyk meselelerine we hatda ölüme sebäp bolup biler.

Global ýylylygyň täsiri

Orta möhletli howa çaklamalary boýunça Europeanewropa merkeziniň gözlegçisi Rebekka Emerton aşa yssy stresiň her yklymda ýygy-ýygydan we agyrlaşýandygyny aýdýar. Dünýä ilatynyň 16 göterimi 1970-nji ýyllarda azyndan bir gün aşa yssy stressi başdan geçiren hem bolsa, bu görkeziji häzirki wagtda 22 göterime çenli ýokarlandy. Diýmek, 1970-nji ýyllara garanyňda bir milliard adam ýylylyk stresine duçar bolýar. Şeýle hem gözleg, alhliumumy termiki howa indeksini (UTCI) ulanyp, duýulýan temperatura bahalarynyň ýokarlanandygyny görkezýär. Tropiki gijeler diýilýän gijeler, temperaturanyň 20 gradusdan aşak düşmeýän ýerleri dünýäniň köp ýerinde has ýygylaşýar. Diýmek, adamlar ýeterlik dynç alyp bilmeýärler we gijelerine bedenleri sowap bilmeýärler.

Europeewropada alynýan ýylylygyň üýtgemegi we öňüni alyş çäreleri

Europeanewropa yklymyna täsir edýän ýylylyk tolkuny Fransiýa ýaly ýurtlaryň gündelik durmuşyna ýaramaz täsir edýär. Howanyň 40 gradusdan ýokary bolmagyna garaşylýarka, sowamak üçin suwa giren 40 adam gark bolmak bilen öldi. Mundan başga-da, ýadro elektrik stansiýasynyň reaktory ýylylyk sebäpli ýapyldy, 1350 mekdep ýapyldy we ilata öýden işlemek maslahat berildi. Fransiýada geçirilen temperatura ýazgylary we çäreler howanyň üýtgemeginiň täsirleriniň näderejede agyrdygyny ýene bir gezek görkezýär. data-src = "https://devlet-tc.hel1. data-inline-image = "true">

Temperaturanyň ýokarlanmagyna garşy global çäreler

Angliýa we Ispaniýa ýaly ýurtlarda şuňa meňzeş duýduryşlar edilýär we jemgyýetiň howpsuzlygy üçin dürli çäreler görülýär. Ispaniýanyň paýtagty Madridde howanyň temperaturasy 40 dereje ýetensoň, öýsüz-öwzarsyzlar üçin gaçybatalga döredildi. Italiýada duýduryş derejesini ýokarlandyrmak ýylylyk stresiniň täsirini azaltmak üçin görülýän çäreleriň biridir. Bu ösüşleriň hemmesi, global ýylylygyň we howanyň üýtgemeginiň täsirlerini dolandyrmak üçin halkara hyzmatdaşlygynyň nähili möhümdigini görkezýär.

Geljekde nämä garaşmaly?

Hünärmenler howanyň üýtgemeginiň täsirleri has aýdyň bolansoň, ýylylyk stresine garşy has giňişleýin çäreleriň görülmelidigini aýdýarlar. Geljekde howa syýasatlaryny has berk durmuşa geçirmek we global ýylylygyň täsirini azaltmak üçin halkara utgaşdyrylyşyny ýokarlandyrmak möhümdir.