Gomeriň yzynda gadymy eýýamyň mirasy: Odisseý eposynyň rowaýat gämisi Troýa muzeýinde

Gomeriň ölmez-ýitmez eseri Odisseýden uly ekrana uýgunlaşdyrylan Kristofer Nolanyň täze önümi “Odisseý” gadymy kyssalara we Ortaýer deňziniň çuňňur taryhyna gyzyklanma döretdi. Kino dünýäsindäki bu uly täsir Türkiýanyň baý medeni mirasyny we deňiz taryhyny ünsi özüne çekýär. Türkiýede amala aşyrylan örän ýörite synag arheologiýa taslamasy, Gomer eposlarynyň deňiz ölçegini anyk hakykata öwürmek bilen bu gyzyklanmany artdyrýar.

Synag arheologiýasy bilen gadymy deňiz galkynyşy

360 derejeli taryhy gözleg birleşigi we Troýa muzeýi bilen esasy goldawçy hökmünde Enerjisa Üretim bilen bilelikde döredilen "Troýa muzeýiniň deňiz sergi meýdançasy" taslamasy häzirki döwürde gadymy döwrüň deňiz medeniýetini janlandyrýar. Taslamanyň çäginde müňlerçe ýyl ozal özboluşly usullary ulanmak bilen gurlan gadymy gämi Troýa muzeýine ýörite logistika operasiýasy bilen äkidildi. Muzeýiň hemişelik sergileriniň arasynda öz ornuny alýan bu täsin eser, gelýänlere Gomeriň setirlerini ylham beren deňiz medeniýetini gönüden-göni synlamaga mümkinçilik berýär.

Troýa köplenç meşhur Troýan urşy we meşhur medeniýetdäki mifologiki hekaýalar bilen tanalsa-da, aslynda Egeý deňzi bilen Dardanel aralygyndaky strategiki ýerleşişi sebäpli gadymy dünýäniň iň meşhur deňiz merkezlerinden biri bolupdyr. Bu taslama eksperimental arheologiýa usullary arkaly sebitiň ýel şekilli deňiz aýratynlygyny we Ortaýer deňzi siwilizasiýalarynyň umumy mirasyny açýar.

Metal ulanman gurlan epiki gämi: Gippoi

Odisseý eposynda kyn deňiz syýahatynyň iň möhüm nyşany bolan Gippoý gämisi gadymy in engineeringenerçilige wepalylyk bilen köpeldildi. Gurluşyk işinde hiç hili demir berkidiji ulanylmady; Muňa derek, adaty “dowel-tenon” usuly saýlandy. Gäminiň ýaýyndaky şekilli at şekili diňe bir estetiki jikme-jiklik bolman, eýsem şol döwrüň deňiz ynançlaryny we simwoliki taraplaryny hem öz içine alýar.

Izmiriň Urla etrabynda ýerleşýän 360 derejeli taryhy gözleg birleşiginiň şäherçesinde gyzzyrma işi bilen tamamlanan bu taryhy nusga, Troýa muzeýiniň hemişelik sergi meýdançasynda taryh höwesjeňlerini garşy alýar. Bu ýere gelýänler gadymy gämi gurluşyk tehnologiýasynyň çäklerini we bu asyl eseriň üsti bilen Ortaýer deňzini emele getiren deňiz medeniýetini öwrenmäge mümkinçilik aldylar.

Troýadan meşhur re Christissýor Kristofer Nolana açyk çakylyk

"Odisseý" filmi çykandan soň, taslamanyň gyzyklanýan taraplary tarapyndan meşhur re directorissýor Kristofer Nolana ýörite hat ýazyldy. Nolan hatynda filminiň ruhuna laýyk gelýän taryhy atmosferanyň Türkiýedigini we "Gämiňizi gözleýän bolsaňyz, Türkiýede, Troýa muzeýinde" sözüniň bardygyny ýatlatdy. Şeýle hem hatda adamzat taryhynyň iň beýik wakalarynyň biri bolan bu syýahatyň Troýada başlandygy nygtaldy.

Türkiýäniň özboluşly medeni mirasyny halkara derejesinde tanatmak üçin ajaýyp mümkinçilik döredýän bu ösüş, kino dünýäsi tarapyndan döredilen şemaly Troýanyň müňlerçe ýyllyk taryhy bilen birleşdirýär. Troýa muzeýi bu ýere gelýänleri diňe bir sergä däl-de, eýsem adamzat taryhynyň iň çuňňur deňiz başdan geçirmeleriniň bir bölegi bolmaga çagyrýar.