Gresiýa ot aldy: 2026-njy ýylda 300 müňden gowrak tokaý tokaýy kül boldy.

Gresiýa 2026-njy ýylyň tomsunda aşa yssy tolkunlaryň, güýçli gurakçylygyň we howanyň krizisinden dörän güýçli şemalyň täsirinde bolan taryhy ekologiýa betbagtçylygy sebäpli sarsdyryldy. Forestewropanyň tokaý ýangyn maglumatlary ulgamy (EFFIS) tarapyndan ýaýradylan häzirki maglumatlar ýurtdaky weýrançylygyň derejesini görkezýär. Maglumatlara görä, diňe 2026-njy ýylda Gresiýanyň üsti bilen 300 müňden gowrak tokaý meýdany kül boldy. Bu uly betbagtçylygyň iň agyr ýeri paýtagt Afinyny öz içine alýan Attika sebiti boldy. 2018-nji ýyldan bäri sebitde bolup geçen ýangynda 480 müňden gowrak ýer ýykylan bolsa-da, bu Attikadaky tokaý baýlyklarynyň 42 göteriminiň kartadan ýok edilendigini aňladýar.

Attikadaky we Wiotiýadaky "Mega Fire" betbagtlygy

iangyn Wiýotiýa sebitinde 31-nji iýulda başlandy we ýeliň täsiri bilen çalt ýaýrady; Porto Germano, Psatha we Alepohori ýaly kenarýaka ilatly nokatlara we obalara howp saldy. Hünärmenler tarapyndan "Mega oty" hökmünde häsiýetlendirilen bu betbagtçylyk Afinynyň gapdalyndaky takmynan 110 müň gektar gök meýdany kül öwürdi. Fireangynyň iň köp täsir eden Megara sebitinde meýdan gözleglerini geçiren grek tokaý inereneri Nikolaos Pilis betbagtçylygyň diňe agaçlaryň ýitmegi bilen baglanyşykly däldigini aýtdy. Pilis, giň geografiýa ýaýradylan weýrançylyk; Ekosistemanyň bitewiligine, ýabany tebigata, ýerli mikroklimata we adam saglygyna uzak möhletleýin we yzyna gaýtaryp bolmajak zyýan ýetirjekdigini duýdurdy.

Ekosistemadaky aýylganç tegelek: Mikroklimat we eroziýa howpy

Sebitiň öýkenleri bolan Halap sosna tokaýlarynyň weýran bolmagy tebigatyň öz-özüni täzelemegini hem bozýar. Tokaý inereneri Nikolaos Pilis, ýakylan ýerleriň göni öňki ýagdaýyna gaýdyp gelmeginiň kyndygyny, ýöne ýakyn 10-15 ýylda täze ýangyn bolmasa, ýaş Halap sosnalaryndan, çeşmelerinden, gyrymsy agaçlardan we ösümlik ösümliklerinden ybarat täze ösümlik mozaikasynyň emele gelip biljekdigini aýtdy. Pilis: "Iň uly daşky gurşaw meselesi, näçe gektar ýeriň ýakylmagy däl-de, eýsem täze ýangyn ýüze çykmazdan ozal ýakylan ýeriň özüni täzeden dikeltmäge wagt tapjakdygy". Bilermen betbagtçylygyň ýabany tebigata ýetirýän täsiri barada durup geçip, iri haýwanlaryň gaçmagy başarandygyny, ýöne kiçijik süýdemdirijiler, süýrenijiler we pyşbagalar alawda ölendigini aýtdy. Esangyndan soň ýüze çykýan ýalaňaç toprak örtügi guraklyk we ýel bilen bilelikde howadaky tozanyň mukdaryny köpeldýär we dem alyş kesellerini döredýär. Şeýle hem agaçlaryň elýeterliligini peseltmek; Bu az kölege, az bugarmak we has ýyly ýer döredýär, täze ýangynlara ýol açýan howply mikroklimat wagşy siklini döredýär. Tokaýlaryň weýran bolmagy sebäpli topragyň suw saklamak ukybynyň ýitmegi, ilkinji güýçli ýagyş wagtynda eňňit eroziýasy, suw joşmalary we suw baýlyklarynyň hapalanmagy bilen baglanyşykly howp döredýär.

Işjeň tokaý dolandyryşy we tehnologiýa gönükdirilen çäreler

Goranyş däl-de, ýangyn söndüriş strategiýalarynyň işlenip düzülmelidigini öňe sürüp, Pilis gury otlary, sosna iňňelerini we gury şahalary möhüm ýerlerde yzygiderli arassalamalydygyny aýtdy. Hünärmen, ýangyn söndürijileriniň gatyşmagy üçin tokaý ýollarynyň açylmalydygyny we ösümlikleriň inen ýerinde bufer zolaklarynyň döredilmelidigini aýtdy we häzirki zaman tehnologiýalaryny ulanmaga çagyrdy. Pilis; Kamera ulgamlarynyň, datçikleriň, hemra yzarlamasynyň, pilotsyz howa ulaglarynyň (UAV) we emeli intellektiň birleşdirilmeginiň irki gatyşmak üçin möhümdigini belläp, "Diňe ýangyn söndüriji awtoulaglara maýa goýmak ýeterlik däl; Attica tokaýlaryny taşlanan ýerlerden işjeň dolandyrylýan durnukly ekosistemalara öwürmelidiris"

Adamyň geleňsizligi, infrastruktura problemalary we ömrüň ýitmegi

Howa krizisinden başga-da, tomusda Gresiýada bolup geçen betbagtçylyklaryň aňyrsynda adam faktorlary we infrastruktura ýetmezçiligi öňe saýlandy. Tomus başyndan bäri köp adam ot ýakmakda ýa-da geleňsizlikde güman edilip tussag edilse-de, ýangyn sebäpleriniň arasynda ýel turbinalaryndan uçýan uçgunlar we elektrik geçiriji liniýalar hem agzaldy. Bu ýagdaý, ýel energiýa stansiýalarynyň ygtyýarnamalara we tehniki aýratynlyklara laýyklygyny barlamak üçin derňew işine sebäp boldy. Bu ekologiki weýrançylykdan başga-da, ýangyn köp adamyň ölmegine sebäp boldy we ýurdy ýas tutdy. Iýul aýynda Krit adasyndaky 2 ýangyn söndüriji we Peloponnese 1 ýangyn söndüriji ýangyna garşy göreşde öldi. Saloniki şäheriniň golaýyndaky Oraiokastro sebitinde 3 raýat öldi. Wiotiýada başlanan we Megara ýeten mega ýangynda ýangyn söndüriş işlerine gatnaşýan iki dikuçaryň arasynda howada çaknyşmak netijesinde 2 ekipa members agzasy öldi, 16-njy awgustda Salamina adasyndaky ýangynda 2 adam öldi.