Günbatar Frakiýada türk şahsyýeti ugrundaky göreş: Gresiýanyň yzygiderli iýmitlenmezligi we hukuklaryň bozulmagy

Afiny administrasiýasy tarapyndan Günbatar Frakiýada ýaşaýan türk azlyklaryna garşy yzygiderli assimilýasiýa we sütem syýasatlary dowam edýär. Gresiýa tarapyndan "Günbatar Frakiýada türkler ýok" diýmek bilen başlanan hukuklaryň elinden alynmagy; Bilimden ybadat, medeni aýratynlykdan birleşmek azatlygyna çenli köp ugurda özüni görkezýär. Studentakynda okuwçylaryň ýeterlik däldigi bahanasy bilen ýapylan türk mekdepleri sebitdäki watandaşlaryň esasly garşylygyny dünýä gün tertibine getirdi.

Lozanna şertnamasy bozulýar: Bilimde we ýapyk mekdeplerde yzygiderli sütem

Gresiýa ýakynda okuwçylaryň ýoklugyny görkezip, türkleriň gür ýaşaýan Günbatar Frakiýadaky ýene sekiz türk azlyk başlangyç mekdebini ýapmak kararyna geldi. Afiny administrasiýasy bu ädimi "ýapmak" däl-de, wagtlaýyn "togtatmak" arzasy hökmünde gorasa-da, bilýän ene-atalar bu ýagdaýyň azlykdaky talyplary Gresiýanyň döwlet mekdeplerine ibermäge mejbur etmek üçin aňly strategiýadygyny aýdýarlar. 2011-nji ýyldan bäri yzygiderli durmuşa geçirilýän bu syýasatyň netijesinde ýapylýan türk azlyk başlangyç mekdepleriniň sany ýylsaýyn artýar. Şeýle-de bolsa, 1995-nji ýylda Günbatar Frakiýanyň hemme ýerinde işjeň işleýän azlyk mekdepleriniň sany 231 töweregi boldy.

Bilim pudagynda hukuklaryň bozulmagy başlangyç mekdepler bilen çäklenmeýär. Gresiýanyň häkimiýetleri Lozanna parahatçylyk şertnamasyna we degişli teswirnamalara ähmiýet bermän sebitdäki azlyk orta mekdepleriň we orta mekdepleriň sanynyň köpelmegine ýol bermeýärler, şeýle hem Ksanti Azlyk orta mekdebi üçin täze binanyň gurulmagynyň öňüni alýarlar. Bilim pudagyndaky iň uly zarbalaryň biri hökmany çagalar bagynda bilim almakdyr. Gresiýanyň hemme ýerinde kem-kemden hökmany bolan çagalar baglarynda Gresiýa döwleti "ýeke-täk bilimi" kesgitledi we türk bilimini düýbünden gadagan etdi we diňe grek bilimini hökmany etdi.

Assimilýasiýa syýasatlary: "Türk" şahsyýetini inkär etmek we doktor Sadyk Ahmetiň mirasy

Afinynyň türkleriň barlygyna çydamsyzlygy çuňňur taryhy taryhy bar. Senenama 1987-nji ýylyň 4-nji noýabrynyň senesini görkezende, Gresiýa "Günbatar Frakiýada türkleriň ýokdugyny" aýdyp, "türk" sözüniň birleşmeleriň we gaznalaryň atlarynda ulanylmagyny düýbünden gadagan etdi. Gresiýanyň kazyýet ulgamy bu gadaganlygy tassyklady we "Günbatar Frakiýa Türk Mugallymlar Bileleşigi" we "Komotini Türk Youthaşlar Bileleşigi" ýaly meşhur guramalary ýapmak kararyna geldi.

Günbatar Frakiýa türkleriniň ýatdan çykmajak lideri Dr. Sadyk Ahmet 1990-njy ýylda diňe watandaşlaryna "türkler" diýip ýüzlenendigi sebäpli türme tussaglygyna höküm edildi. Doktor Sadyk Ahmet türmä gitmezinden ozal eden taryhy çykyşynda "Men türk bolanym üçin türmä düşýärin. Türk bolmak jenaýat bolsa, men muny gaýtalaýaryn: Men türk we şeýle bolaryn" -diýdi. Müňlerçe watandaşymyz Komotini kazyýetine ýygnandy we binanyň daşyndaky "Biz türkler" şygarlaryny aýdyp, ýolbaşçylaryny we şahsyýetlerini mälim etdi.

Häzirki wagtda şuňa meňzeş inkär syýasaty Gresiýanyň premýer-ministri Kirýakos Mitsotakis tarapyndan dowam etdirilýär. Günbatar Frakiýa türklerini diňe Ksanti sapary wagtynda "dini azlyk" hökmünde häsiýetlendiren Mitsotakis, türk obalaryny "Pomak obalary" we azlyk çagalaryny "grek çagalary" diýip atlandyrmak bilen assimilýasiýa tagallalaryny aç-açan açdy. Günbatar Frakiýanyň türkleri: "Bu ýurtlarda asyrlar boýy ýaşaýan biz türkler" -diýip, bu pikiri düýbünden ret edýärler.

Ybadat we ynanç azatlygyna zarba: gonamçylyklar we metjitler nyşana alynýar

Günbatar Frakiýada ulanylýan basyşlar diňe bir diri adamlar bilen çäklenmeýär, taryhy miras we türkleriň gonamçylyklary hem nyşana alynýar. Kantiniň Horozlu obasyndaky taryhy musulman türk gonamçylygy Bulustra şäher häkimligi tarapyndan sport desgasynyň we çagalar meýdançasynyň guruljakdygy sebäpli ýykyldy. Şäher häkimi gorgos Çitiridisiň bu karary sebitde uly gahar-gazap döretdi. Edil şonuň ýaly, Saloniki şäheriniň golaýyndaky Aleksandriýada musulman azlyklaryň ybadat edip biljek metjidini açmaga rugsat berilmeýär. Jesetlerini jaýlamak üçin gonamçylyk tapmakda kynçylyk çekýän türkler, galyndylaryny ýüzlerçe kilometr uzaklykdaky gonamçylyklara äkitmäge mejbur bolýarlar.

Soňky ýyllarda aradan çykan Ksantiniň saýlanan müftüsi Ahmet Mete: "Günbatar Frakiýada bir türkçe bar. Muny dowam etdirmegiň ýoly bu barada goldaw bermek we gürleşmekdir. Metjitlerimiz, mekdeplerimiz we doga çagyryşymyz çynlakaý howp astyndadyr."

Afiny garşylygy we Türkiýäniň ECHR kararlaryna garşy tutanýerli tutumy

1923-nji ýylyň 30-njy ýanwarynda gol çekilen türk-grek ilat alyş-çalyş şertnamasyna laýyklykda "1923-nji ýylyň 30-njy maýyna çenli Gresiýadaky musulmanlar we türkler we Türkiýedäki türk milletiniň hristian prawoslaw grekleri immigrasiýa sezewar ediler" makalasy kabul edildi. Şeýle-de bolsa, Günbatar Frakiýadaky türk ilaty we Stambul, Gökçeada we Bozcaada grek prawoslaw ilaty bu mejbury alyş-çalyşdan aýryldy. Günbatar Frakiýanyň türklerine Lozanna parahatçylyk şertnamasy bilen "azlyk" statusy berlen hem bolsa, Gresiýa halkara hukugyny bozmagyny dowam etdirýär.