Günorta Kipriň Ysraýyldan boýun almagy: 20 müň ysraýylly Kipr grek jemgyýetini öz öýi hasaplaýar

Kipriň Günorta Kipr Dolandyryşynda (GCASC) Ysraýylyň ilaty we paýtagt güýji günsaýyn çuňlaşýarka, resmi ýolbaşçylardan Ysraýylyň sebitde bolmagy barada oýun üýtgediji beýannama geldi. Gresiýanyň “Phileleftheros” gazetiniň sanly platformasy bolan “Philenews” -e beren beýanatynda Ysraýylyň Nikosiýadaky ilçihanasy takmynan 15-20 müň Ysraýyl raýatynyň Günorta Kipri “öýi” hökmünde kabul edendigini boýun aldy. Ilçihananyň işgärleri bu konsentrasiýada iki administrasiýanyň arasyndaky geografiki ýakynlygyň we strategiki gatnaşyklaryň möhüm rol oýnandygyny bellediler.

Söwda mukdaryndaky ykdysady integrasiýa we rekord ýokarlandyryş

Ysraýyl bilen Kipriň Gresiýanyň Günorta Kipr administrasiýasynyň arasyndaky gatnaşyklar diňe demografiki hereket bilen çäklenmeýär; Ykdysady integrasiýa hem ägirt ululyklara ýetýär. Ilçihananyň maglumatlaryna görä, iki tarapyň arasyndaky söwda mukdary 2025-nji ýylda 600 million ýewrodan geçip, taryhy derejä ýetdi. Şol ýylda Ysraýyl Günorta Kiprde ikinji orunda durýar we ada gelýän syýahatçylaryň 13 göterimi ysraýyllylardy.

Beýleki tarapdan, Ysraýylyň tehnologiýa we maýa goýum kompaniýalary Günorta Kipri diňe bir bazar hökmünde däl, eýsem global amallaryny dolandyrýan strategiki merkez hökmünde hem ýerleşdirýärler. Oba hojalygy tehnologiýalary, suw dolandyryşy, energiýa saklanyşy, emeli intellekt we kiberhowpsuzlyk ýaly möhüm ugurlarda hyzmatdaşlyk çaltlyk bilen giňelýär. Resmi ýazgylarda görkezilen 15-20 müň ilatyň diňe buzuň ujy bolup biljekdigi aýdylýar; Sebäbi goşa pasporty bolan we Europeanewropa Bileleşiginiň şahsyýetnamasy bilen ada girýän köp sanly ysraýyllynyň resmi statistikada göni Ysraýyl raýaty hökmünde hasaba alynmaýandygy çak edilýär.

Ysraýyldan gaçmak: Ussat ilat we paýtagt göçmek

Günorta Kiprdäki bu partlamanyň aňyrsynda Ysraýylyň içindäki sosial-ykdysady we howpsuzlyk krizisleri bar. Tel Awiw uniwersiteti tarapyndan geçirilen giňişleýin gözlegiň netijesine görä, takmynan 49 müň Ysraýyl raýaty 2023-nji we 2024-nji ýyllarda azyndan bir ýyl daşary ýurda ýerleşdi.

Ysraýyl salgyt gullugynyň maglumatlary bu migrasiýanyň häsiýetini açyk görkezýär. Theurtdan gidýänleriň köpüsi lukmanlar, programma üpjünçiligini döredijiler, inersenerler we ýokary girdejili toparlaryň alymlary. Beýniniň akmagy we kapital uçuşy rekord derejä ýetýän hem bolsa, bu hünärli ilatyň we maliýe kuwwatynyň iň möhüm duralgalarynyň biri, geografiki ýakynlygy sebäpli Günorta Kiprdir.

Hemişelik çözgüt ara alyp maslahatlaşmalary: Kipriň grek tarapynda aladalar artýar

Ysraýyllaryň adada hemişelik bolmagy sebitdäki ýerli halkyň we syýasatçylaryň arasynda çynlakaý jedeller döretdi. Gresiýada ýerleşýän "Katimerini" gazetinde çap edilen "Ysraýylyň barlygynyň artýan täsiri" ady bilen geçirilen derňewde bu ýagdaýyň wagtlaýyn gaçybatalga ýa-da syýahatçylyk işinden has ýokarydygy nygtaldy.

Makalada adada mesgen tutan ysraýyllylar üçin hususy mekdepleriň açylmagy, sinagoglaryň we ybadat ýerleriniň döredilmegi, ýewreý jemgyýeti üçin täjirçilik kärhanalarynyň we durmuş infrastrukturasynyň çalt gurulmagy "hemişelik kolonizasiýa" we hasaplaşyk meýilnamasy baradaky düşünjäni güýçlendirýär. Maýa goýum çäginden çykýan bu demografiki üýtgeşmäniň geljekde adanyň geosyýasy deňagramlylygyna nähili täsir etjekdigi uly sorag belgisi bolup galýar.