Hagia Sofiýada taryhy dikeldiş: Gündogar ýarym gümmez üçin ägirt güýçlendiriji işler başlaýar

Dünýä medeni mirasynyň iň tapawutly nyşanlaryndan biri bolan Hagia Sofiýa metjidini asyl gurluşy bilen geljek nesillere geçirmek üçin dikeldiş, gorap saklamak we berkitmek işleri doly tizlikde dowam edýär. Medeniýet we syýahatçylyk ministrliginiň gaznalarynyň baş müdirliginiň utgaşdyrylmagynda we öz ugry boýunça hünärmen bolan Ylmy komitetiň we Gorag geňeşiniň kararlaryna laýyklykda amala aşyrylýan respublikanyň taryhynda bu giňişleýin gorap saklamak taslamasynda täze sepgit gazanylýar. Esasy gümmezdäki näzik işler dowam edýärkä, binanyň gündogar ýarym gümmezinde hemmetaraplaýyn güýçlendirmek we dikeltmek işleri başlaýar.

Häzirki işiň çäginde esasy gümmez üçin gurlan polat platformasynda mozaikany gorap saklamak dowam etdirilýär. Highokarky gatlaklarda tozan arassalanýarka, mozaika ýüzlerini daşarky faktorlardan goramak üçin "ýüzbe-ýüz" diýilýän wagtlaýyn mata goldaw programmalary amala aşyrylýar. Arassalamak, gorap saklamak we abatlamak amaly programmalary gündogar tarapdaky gurbanlyk diwaryndaky taryhy mermer ýüzlerinde hem amala aşyrylar. Bu möhüm amallaryň hemmesiniň howpsuz, titremesiz we gözegçilikde saklanmagy üçin gündogar ýarym gümmeziň içki ýüzüne girmäge mümkinçilik berýän ullakan polat iş platformasynyň gurulmagy başlaýar.

Asyl arhitektura köp gatlakly gorag ulgamy bilen üpjün edilýär

Polat platformasy gurulmazdan ozal gurluşyk meýdançasynyň çäkleri takyk kesgitlener. Binanyň içki görnüşiniň görüş bitewiligini we estetikasyny bozmazlyk üçin, taryhy şekilleri göterýän ýörite çap edilen tarpullar taýýarlanar. Mundan başga-da, iş wagtynda ybadat tertibiniň bozulmazlygy üçin sebite wagtlaýyn gurbanlyk sypasy we minara ýerleşdiriler.

Iş meýdanyndaky asyl mihrab, münber we beýleki taryhy binagärlik elementleri fiziki gorag ulgamlary bilen doly üpjün ediler. Platforma ýygnamak üçin zerur bolan çäkli nokatlardaky agaç oturgyçlar we mermer pollar bölekleýin söküler we hünärmen dikeldişçileriň gözegçiligi astynda goralar. Sebitdäki taryhy çilimleri sökmek şol bir duýgurlyk bilen amala aşyrylar. Asyl mermer pollary aşa ýüklemekden we könelmekden goramak üçin köp gatly pol ulgamy gurlar. Gurmakdan ozal, ylmy maglumatlar bilen prosesiň howpsuzlygyny gözegçilikde saklamak üçin ýerüsti ýüklemek we yrgyldy synaglary geçiriler.

Ministr Ersoýyň we Ylmy komitetiň gözlegleri bilen baglanyşykly möhüm jümleler

Medeniýet we syýahatçylyk ministri Mehmet Nuri Ersoý sosial media hasabynda eden çykyşynda Hagia Sofiýadaky işleriň jikme-jik dowam edýändigini aýtdy we "Gündogar ýarym gümmeziň täze tapgyryna geçýäris. Gurluşyk we gorap saklamak işleriniň yzygiderli dowam etdirilmegi üçin polat iş platformasyny gurmaga başlaýarys" -diýdi.

Hagia Sofiýa metjidiniň ylmy komitetiniň agzalary hem geçirilen gözlegler barada möhüm baha berdiler:

Ylym komitetiniň agzasy, gurluşyk inereneri Dos. Doktor Mehmet Selim Ökten : "San taýdan modellemegimize laýyklykda esasy gümmeziň ýarym gümmez bilen bilelikde berkidilmelidigi kesgitlenildi. Bu duýgur çäreleri ygtybarly amala aşyrmak üçin ýörite dykyz we membranaly örtükli gorag üçek ulgamyny tabşyrdyk."

Ylmy komitetiň agzasy, sungat taryhçysy Prof. Doktor Asnü Bilban chalçyn : "1500 ýaşly Hagia Sofiýa statika taýdan gaty batyrgaý we duýgur gurluşy bolanlygy sebäpli taryhda köp abatlaýyş işlerini geçirdi. Häzirki zaman tehnologiýalarynyň kömegi bilen amala aşyran bu dikeldiş respublikamyzyň taryhynda ilkinji bolup durýar. Bu eserleriň kömegi bilen binanyň entek açylmadyk syrlaryna ýetip bileris".

Ylym komitetiniň agzasy binagär Prof. Doktor Hasan Fyrat Diker : "Gündogar ýarym gümmeziň üstünde alnyp barylýan işler bilen, 1847-49-njy ýyllarda Fossati abatlanylmazyndan ozal barlygy mälim bolan Klassiki Osman döwründen galan aýat ýazgysynyň barlygy sorag ediler. Bu gatlagyň tapylmagy dünýä medeni sanawy üçin möhüm üstünlik bolar."

Ylmy komitetiň agzasy, materiallar alymy / himik Prof. Doktor Ahmet Güleç : "Döredilen platforma gümmeziň içindäki mozaikalaryň we esasy ýazgylaryň goralmagyny üpjün edýär. Dikeldişde ulanyljak asyl minomlaryň mazmuny gurşun örtügi aýrylanda alynjak minom we gips nusgalaryny seljermek arkaly ylmy taýdan kesgitlener."

Ylym komitetiniň agzasy binagär Prof. Doktor Can Şakir Binan : "Biziň maksadymyz diňe Hagia Sofiýany belli bir döwre gaýtarmak däl, 1500 ýyllyk özboluşly özboluşly şahsyýetini özboluşlylygy we bitewiligi bilen gorap geljege alyp barmak. Bu ýerde gorap saklaýan zadymyz adamzadyň umumy ýadydyr."