Hormuz bogazynda dartgynlyk iň ýokary derejesine ýetýär: ABŞ Eýrandan aç-açan borçnama çagyrýar

Global energiýa söwdasynyň janly gany bolan Hormuz bogazy, Waşington bilen Tähranyň arasynda täze diplomatik we harby çaknyşyk boldy. Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň administrasiýasy Eýrandan Hormuz bogazynda söwda gämilerine edilýän hüjümleriň doly bes edilendigini we bogazdaky ähli tranzit liniýalarynyň tölegsiz raýat deňiz gatnawy üçin açykdygyny resmi taýdan yglan etmegini talap edýär.

ABŞ-dan Tährana Ultimatum açyň: "aa beýannama beriň ýa-da netijelerini beriň"

ABŞ-nyň ýokary derejeli resmileri Waşington bilen Tähranyň arasyndaky soňky diplomatik gatnaşyklaryň "öndümli" bolandygyny, ýöne anyk ädimiň edilmelidigini bellediler. Şahsyýetleriniň aýan edilmegini islemeýän ýokary derejeli resmiler telekonferensiýa ýygnagynda Eýranyň Hormuz bogazynda nawigasiýa azatlygy meselesinde halka aç-açan ygrarly bolmalydygyny aýtdylar.

ABŞ-nyň metbugatynda görkezilen baha berişde bir resminiň "Hormuz bogazynyň ähli geçelge kanallarynyň açykdygyny we gämilere ot açmajakdyklaryny tassyklaýan beýannama bermegini isleýäris. Bu borçnama berilmese, iş olar üçin gowy gutarmaz" -diýdi. Eýran tarapynyň soňky söwda gämi hüjümlerini goranyş ulgamlarynda "näsaz element" bilen delillendirýändigi aýdylýar.

Eýranyň administrasiýasynda güýç göreşi baradaky aýyplamalar

ABŞ-nyň diplomatik çeşmeleri, krizisiň fonunda Tähran administrasiýasyndaky çuňňur düşünişmezliklere ünsi çekdi. ABŞ resmileri, Eýranyň döwlet mehanizminde bu meselä çemeleşmekde tapawutlaryň bardygyny öňe sürdüler we "Biz Eýranda has kyn we has pragmatiki toparlaryň arasynda hakyky wagtlaýyn güýç göreşini synlaýarys" -diýdi. Bu içerki gapma-garşylygyň sebitdäki harby hereketde we karar bermek mehanizmlerinde gönüden-göni öz beýanyny tapýandygy öňe sürülýär.

Trumpyň ar almagy we global energiýa koridorynyň geljegi

Şu hepde Hormuz bogazynyň golaýyndaky üç söwda gämisine edilen hüjümlerden soň sebitdäki harby dartgynlyk iň ýokary derejä ýetdi. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump bu hüjümlerden ar almak üçin Eýrandaky käbir harby nyşanalara garşy howa hüjümleriniň edilendigini habar berdi we iýun aýynda iki ýurduň arasynda baglaşylan ýaraşyk şertnamasynyň resmi taýdan gutarandygyny habar berdi.

Hormuz bogazy, dünýäniň iň möhüm deňiz geçelgelerinden biri, global nebit we suwuklandyrylan tebigy gaz (LNG) merkeziniň merkezidir. Bosforda bolup biläýjek bökdençligiň, dünýä energiýa bazarlarynda düzedip bolmajak bahalaryň üýtgemegine sebäp bolmagyndan gorkulýar.