Hormuz bogazyndaky söweş jaňlary: ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky özara hüjüm tolkuny

Waşington bilen Tähranyň arasyndaky aňyrsyndaky diplomatiýanyň şowsuzlygy bilen Pars aýlagy we Hormuz bogazy ýene-de global krizisiň merkezine öwrüldi. Eýran nawigasiýa howpsuzlygyna salgylanyp, Hormuz bogazyny ýapandygyny we iki söwda gämisini nyşana alandan soň ABŞ sebitde giň gerimli harby operasiýa başlady.

Hormuz bogazynda agalyk etmek we özara garşylyk üçin söweş

ABŞ-nyň Merkezi serkerdeligi (CENTCOM), Hormuz bogazynyň halkara kanunçylygyna laýyklykda geçýän ähli söwda gämilerine açykdygyny yglan etmek bilen nawigasiýa azatlygyny goramak kararyna gelendigini aýtdy. CENTCOM tarapyndan berlen beýanatda Eýranyň bogazlara doly gözegçilik edip bilmejekdigi we deňiz akymynyň kadaly akymynda dowam edýändigi aýdyldy. Şeýle-de bolsa, meýdandaky ýagdaý düýbünden başga bir ugra eýerýär.

Eýranyň Ynkylap Gwardiýasy Korpusy, bu düzgüne laýyk gelmeýändigini öňe sürýän iki gaýyga duýduryş atmak bilen goşulandygyny habar berdi. ABŞ-nyň harby hereketlerinden ar almak üçin goşmaça habar berilýänçä bogazyň ýapykdygyny yglan eden Tähran administrasiýasy ABŞ-nyň sebitdäki bazalaryny we ýaranlaryny nyşana aldy. Bu kontekstde ABŞ-nyň Iordaniýadaky harby bazasynyň urlandygy habar berildi.

Aýlagdaky partlamalar: Raketa we uçarmansyz howa hüjümleri dowam edýär

Dartgynlylygyň güýçlenmegi bilen dawalar giň geografiýa ýaýrady. Eýranyň strategiki port şäheri Bandar Abbas we Keşm adasy ABŞ tarapyndan güýçli raketa hüjümlerine sezewar boldy. Sourceserli çeşmeler ABŞ goşunynyň Keşm adasyna 10-11 sany raketa atandygyny habar berdiler. Eýran bu hüjüme Kuweýtiň üsti bilen jogap berdi.

Kuweýt goşunynyň beren beýanatynda ýurduň demirgazyk serhedindäki üç strategiki nokadyň nyşana alnandygy we Kuweýt nebit kompaniýasyna degişli nebit buraw platformasynyň uçarmansyz howa ulagy bilen urlandygy tassyklandy. ABŞ tarapyndan gijäniň dowamynda amala aşyrylan bombaly hüjümleriň netijesinde Bandar Abbas, Sirik, Kask we Keşm adasy şäherlerinde güýçli partlamalar boldy.

Trumpyň şertnamasyny boýun almagy we Ysraýylyň Eýran meýilnamasy

Harby hereketden öň ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Eýran bilen diplomatik şertnama gaty ýakyndygyny aýtdy. Trump: "Biz olar bilen ylalaşyk baglaşdyk, olar hemme zatdan ýüz öwürdiler. Emma bu şertnamadan iki sagat soň birden uçarmansyz bir gämä hüjüm etdiler we biz olara gaty agyr degdik" -diýdi. Trump Tähranyň talaplarynyň tersine, Hormuz bogazynyň nawigasiýa üçin açykdygyny gaýtalady.

Beýleki tarapdan Ysraýyl sebit krizisine-de gatnaşdy. Ysraýylyň Goranmak ministri isisrael Katz özüniň we premýer-ministr Benýamin Netanýahunyň Ysraýyl goşunyna Eýrana garşy garaşsyz harby operasiýa taýýarlanmagy tabşyrandygyny aýtdy. Liwanyň günortasyna çozuş meýilnamalarynda "Durmuş modelini" durmuşa geçirjekdiklerini mälim eden Katz, Gaza zolagynda harby güýçlerini giňeltjekdiklerini aýtdy.