Hünärmenleriň 2026-njy ýyldaky klimat duýduryşy: Temperatura ýazgylary gelýär

Boğaziçi uniwersitetiniň howanyň üýtgemegi we syýasatlar amaly we gözleg merkeziniň professory. Doktor Levent Kurnaz, 2026-njy ýylyň tomsunda Türkiýede howanyň üýtgemeginiň täsiri sebäpli görlüp-eşidilmedik temperaturanyň bolup biljekdigini aýtdy. Bilermen tokaý ýangynlarynyň töwekgelçiligine ünsi çekdi we jemgyýetçiligiň habardarlygynyň ýokarlanmalydygyny aýtdy. Şol bir wagtyň özünde, Türk tokaý birleşiginiň Ylmy geňeşiniň prezidenti, professor Ali Kawgaçi temperaturanyň ýokarlanmagynyň tokaýlara nähili täsir etjekdigi barada duýduryş berdi.

Howanyň üýtgemeginiň howply täsirleri

Prof. Doktor Levent Kurnaz, Türkiýanyň 2026-njy ýylyň tomsunda adatdan daşary ýokary temperaturany görüp biljekdigini aýtdy. Bu ýagdaýyň, esasanam iýul aýyndan soň täsirini ýokarlandyrjakdygyny mälim eden Kurnaz, temperaturanyň diňe bir däl, eýsem çyglylyk bilen bilelikde ölüm howply netijelere hem sebäp bolup biljekdigini aýtdy. 2003-nji ýylda Pari Parisde başdan geçirilen yssy tolkunyň mysal hökmünde getirilen çykyşynda şuňa meňzeş ýagdaýyň Türkiýede hem bolup biljekdigi görkezildi.

Tokaý ýangynlary we jemgyýetiň habardarlygy

Tokaý ýangynlarynyň adam tarapyndan döredilendigini bellän Kurnaz, bu mesele bilen halkyň habardar bolmalydygyny aýtdy. Bilermen, esasanam ýangyn howpy ýokary bolan sebitlerde betbagtçylyk meýletinçilerini döretmegiň zerurdygyna ünsi çekip, ýangyna garşy işjeň çemeleşmegiň möhümdigini aýtdy. Fireangynyň öňüni almakda halk bilimini we habardarlygy ýokarlandyrmagyň zerurdygyna ünsi çekdi.

Fireangyn düzgünleriniň üýtgemegi we olaryň ekosistema täsiri

Prof. Doktor Ali Kawgaçi Egeý we Ortaýer deňzi sebitlerinde ýangyn üçin ekosistemalaryň bardygyny aýtdy we howanyň üýtgemeginiň tebigy ýangyn reimesimlerine nähili täsir edýändigini düşündirdi. Adam täsiriniň bu reimesimleri üýtgedendigini we ýangynlaryň ýygy-ýygydan we güýçlenýändigini aýtdy. Kawgaçi, esasanam Izmir ýaly sebitlerde tokaý ýangynlarynyň tutuş tomus aýlaryny öz içine alyp biljekdigini aýtdy.

Jemgyýetiň tokaý ýangyna taýýarlygy

Howanyň temperaturasynyň ýokarlanmagy sebäpli tokaýlaryň çyglylygy aňsatlyk bilen ýitirýändigini we ýangyjy bolup biljekdigini aýdýan Kawgaçi, bu ýagdaýyň ýangynyň çalt ösmegine sebäp bolýandygyny düşündirdi. Uly ýangyny söndürmegiň atmosfera şertlerine baglydygyny mälim eden hünärmen, esasanam oba ýerlerinde täze göçüp gelen şäher ilatynyň arasynda ýangyn habardarlygynyň ýokarlandyrylmalydygyny aýtdy. Izmir, Çanakkale we Manisa ýaly welaýatlarda ýangyndan halka habarly edilmelidigini aýtdy. data-src = "https://devlet-tc.hel1.your-objectstorage.com/news-images/6a2532f6bbc37-1780822774.jpg" alt = "Iýul aýyndan bäri görülmedik tomus duýduryşy" synp = "ýalta" synp = "rhd-article-news =" 77% " data-inline-image = "true">

Tebigat bilen adamlaryň arasyndaky deňagramlylygyň ähmiýeti

Hünärmenler jemgyýetiň howanyň üýtgemeginiň we tokaý ýangynlarynyň täsirlerinden habarly bolmalydygyny bellediler we tebigat bilen adamlaryň arasyndaky deňagramlylygy saklamagyň möhümdigini ýatlatdylar. Geljekde bolup biljek betbagtçylyklaryň öňüni almak üçin aýratyn we jemgyýetçilik çäreleriniň görülmelidigi görkezildi. Bu çäreler bilimi we habardarlygy ýokarlandyrmagy, betbagtçylyk meýletinçilerini döretmegi we ýangyna garşy göreş barada bileleşige habar bermegi öz içine alýar. data-src = "https://devlet-tc.hel1. data-inline-image = "true">

Geljek üçin taýýarlyklar we strategiýalar

Hünärmenler howanyň üýtgemegi we tokaý ýangynlary ýaly krizislere taýyn bolmagyň möhümdigini nygtaýarlar. Howanyň üýtgemeginiň täsirlerine garşy göreşmekde jemgyýetiň her bir böleginiň roly bar. Hökümetler, ýerli hökümetler we şahsyýetler bu ugurda edilmeli çäreleri kesgitlemeli we zerur taýýarlyklary görmeli.

Netijede howanyň üýtgemegi we onuň getirýän töwekgelçilikleri jemgyýetiň her bir böleginiň üns bermeli meseleleriniň biridir. Hünärmenleriň duýduryşlaryna laýyklykda zerur çäreleri görmek geljekdäki betbagtçylyklaryň öňüni alyp biler. Düşünjeli jemgyýet betbagtçylyklara has çydamly bolup biler.