Içeri işler ministriniň orunbasary ğğitbaşı: Sanly dünýä indi hemmeleri gurşap alýar

2026-2027-nji okuw ýyly Manisa Celal Baýar uniwersitetiniň açylyşy usunusemre etrabynyň Süleýman Demirel medeni merkezinde geçirilen dabara bilen geçirildi. Içeri işler ministriniň orunbasary Kübra Güran ğğitbaşı, Manisa welaýatynyň häkimi Wahdettin Özkan, uniwersitet administrasiýasy, akademikler we talyplar bu çärä gatnaşdy. Maksatnama Şekillendiriş sungaty, dizaýn we binagärlik fakultetiniň aýdym-saz bölüminiň konserti bilen başlandy we bir salym dymyşlykdan we Döwlet gimni bilen ministriň orunbasary ğğitbaşı "Sanly dünýäde howpsuz gelejek: Täze nesil howplary, jenaýatlar we söweş usullary" atly açylyş leksiýasyny berdi.

Sanly dünýädäki töwekgelçiliklere garşy ene-atalar näme etmeli?

Içeri işler ministriniň orunbasary Kübra Güran ğğitbaşı ene-atalaryň sanly dünýäniň dili we işleýşi barada ýeterlik biliminiň ýokdugyny aýtdy we maşgalalaryň bu ugurdaky töwekgelçilikleri bilip gözegçilik astynda saklanmalydygyny aýtdy. Söhbetdeşlik gurşawynyň, esasanam sanly oýunlarda çagalara çynlakaý howp salýandygyny bellän ğğitbaşı, çagalaryň özlerini deň-duşlary hökmünde görkezýän, ýöne dürli ýaş toparlaryndan bolan adamlar bilen aragatnaşyk gurup biljekdigini duýdurdy. Yiğitbaşı: "2026-njy ýylda sanly dünýä hemmämizi, şol sanda ululary gurşap alýan dünýä öwrüldi" we bu platformalarda günde ortaça 7-8 sagat sarp edilýändigini ýatlatdy.

Kiber jenaýatçylygyna garşy göreşde haýsy strategiýalar ýerine ýetirilýär?

Ministriň orunbasary Kübra Güran ğğitbaşı Içeri işler ministrligi hökmünde kiber jenaýatlaryna garşy göreşmek ukybyny artdyrandyklaryny we Içeri işler ministri Mustafa Çiftçiniň görkezmesi bilen täze nesil jenaýatlaryna garşy göreşmegi ileri tutýandyklaryny aýtdy. Sanly dünýä tarapyndan iýmitlenýän bu jenaýatlaryň çagalara, ýaşlara we ululara ýokary derejede ýetýändigini mälim eden ğğitbaşı, neşe serişdelerine garşy göreş çäginde bu ugurda alnyp barylýan işleriň güýçlendirilendigini aýtdy. Dabara akademiklere berlen Makalanyň ýerine ýetiriş baýraklarynyň gowşurylyşy bilen tamamlandy.

Manisa Celal Baýar uniwersitetiniň 2026-2027-nji okuw ýyly üçin açylyş maksatnamasynda sanlylaşdyrma netijesinde getirilen howpsuzlyk töwekgelçilikleri we döwlet tarapyndan bu töwekgelçiliklere garşy göreş usullary ara alnyp maslahatlaşyldy. Ministriň orunbasary Kübra Güran ğğitbaşı, sanly dünýäniň bilim we jemgyýetçilik durmuşyna edýän täsirlerine ünsi çekip, sosial düşünjäni ýokarlandyrmagyň zerurdygyny aýtdy.

Uniwersitetler sanly sowatlylyk we kiberhowpsuzlyk boýunça jemgyýetçilik habarlylyk çärelerini geçirýärler. Içeri işler ministrligi kiber jenaýatlaryna garşy göreşiň çäginde amala aşyrýan taslamalary bilen sanly platformalarda howpsuz gurşaw döretmegi maksat edinýän hem bolsa, raýatlar üçin şübheli ýagdaýlarda degişli bölümlere ýüz tutmagy we sanly howpsuzlyk çärelerini görmegi möhümdir.

Netije

Sanly dünýäniň häzirki wagtda durmuşyň ähli ugurlaryna birleşdirilendigi we diňe bir ýaşlar üçin däl, eýsem ähli ýaş toparlary üçin töwekgelçilik döredýändigi görünýär. Ene-atalaryň sanly sowatlylyk derejesiniň, esasanam çagalaryň onlaýn howpsuzlygyny üpjün etmekde möhüm faktor bolup durýandygyna düşünilýär.

Döwletiň kiberjenaýatçylyga garşy göreşi jenaýatlaryň sanlylaşdyrylmagyna laýyk gelýän täze usullaryň işlenip düzülmegini talap edýär. Jemgyýetçilik düşünjesi we aňly ulanmak, şeýle hem tehnologiki çäreler howpsuz geljegiň zerurlygydyr diýen netijä gelmek mümkin.

Mümkin täsirler

Ministriň orunbasary ğğğitbaşynyň bellän duýduryşlary maşgalalara sanly platformalara has seresap we gözegçilikli garaýyş kabul etmegine ýol açyp biler. Ene-atalaryň sanly töwekgelçilikler baradaky düşünjesini ýokarlandyrmak, çagalaryň onlaýn gurşawda duçar bolup biläýjek hyýanatçylykly ýa-da kiber-zorluk ýagdaýlaryny azaltmaga kömek edip biler.

Içeri işler ministrligi tarapyndan kiberjenaýatçylyga garşy göreşiň güýjüni artdyrmak sanly platformalarda edilen jenaýatlara garşy göreşi güýçlendirip biler. Bu tehnologiýa ulanyjylaryna sanly howpsuzlyk meselesinde has seresap bolmaga we kiber jenaýatçylyga garşy has çydamly jemgyýet döretmäge kömek edip biler.