Ikinji ýarym ýyl üçin işewür dünýäsinden güýçli eksport we maýa goýum habary: DEİK-iň prezidenti Nail Olpak baha berdi

Daşary ykdysady gatnaşyklar geňeşiniň (DEİK) prezidenti Nail Olpak, türk ykdysadyýetiniň häzirki ýagdaýy we dünýä söwdasy barada möhüm baha berdi. Global näbelliligiň, geosyýasy dartgynlygyň we içerki bazardaky berk pul syýasatynyň kölegesinde hereket eden işewür dünýäsiniň ýylyň birinji ýarymynda umytly umytlaryň bardygyny aýtdy.

Global näbellilikler we eksportda birinji ýarym öndürijilik

Nail Olpak ABŞ-nyň, Ysraýylyň we Eýranyň arasyndaky dartgynlygyň, şeýle hem ýylyň ilkinji alty aýynda dünýä bazarlarynda barha artýan näbellilikleriň energiýa bazarlaryna uly basyş döredendigini we bu döwürde ýurtda durmuşa geçirilýän ykdysady maksatnamanyň senagatçylara we eksportçylara-da möhüm täsir edýändigini aýtdy. Olpak ýylyň birinji ýarymynda eksportyň 3,6 göterim ýokarlandygyny, ýöne ösüş depginine goşant goşmak nukdaýnazaryndan birinji çärýekde negatiw tendensiýanyň ýüze çykandygyny ýatladyp, Olpak, NATO sammitiniň maýadarlaryň Türkiýa bolan garaýşyna oňyn täsir edendigini aýtdy. Maliýe we ýokary göterim derejelerine girmekde kynçylyklaryň biri-birinden tapawutly, ýöne biri-birine sebäp bolýan iki esasy meseledigini belläp, DEİK prezidenti, inflýasiýa garşy çäreler görülýän mahaly senagatçylaryň we eksportçylaryň global bäsdeşlik ukybynyň goralmalydygyny aýtdy.

Makroykdysady durnuklylygy we maýa goýum gurşawyny güýçlendirmek

Global göni maýa goýumlary indi diňe maliýe höweslerine esaslanmaýar; Nail Olpak, Türkiýäniň ynam, öňünden aýdyp boljak, ýokary hilli adam resurslaryna we güýçli önümçilik ekosistemalaryna ýüzlenýändigini aýdyp, Türkiýanyň geografiki artykmaçlyklaryny has güýçli maýa goýum hekaýasyna öwürmelidigini öňe sürdi. Bu nukdaýnazardan kesgitlenen gurluş özgertmelerini dowam etdirmegiň ähmiýetine degip geçip, Olpak býurokratik prosesleriň ýönekeýleşdirilmelidigini, jemgyýetçilik hyzmatlarynda sanlaşdyrmagyň ýokarlandyrylmalydygyny we maýa goýumlaryna rugsat beriş amallarynyň çaltlaşdyrylmalydygyny aýtdy. Şeýle hem, ýaşyl we sanly üýtgeşmeleriň, hünär taýýarlygynyň we hususy pudagyň hyzmatdaşlygynyň uzak möhletleýin bäsdeşlik üçin möhüm ähmiýete eýedigini aýtdy. Gümrük bileleşiginiň Europeanewropa Bileleşigi bilen şertnamasynyň täzelenmeginiň we wiza amallarynyň ýeňilleşdirilmeginiň Türkiýäni sebitleýin önümçilik we paýlaýyş bazasyna öwürjekdigini aýtdy.

Global baha zynjyrlary we emeli intellekt strategiýasy

Türk kompaniýalarynyň global gymmatlyklar zynjyryna goşulyşmagyny maksat edinýändiklerini mälim eden Olpak, täjirçilik diplomatiýasyny iň täsirli usulda ulanýandyklaryny aýtdy. Sanly we ýaşyl ykdysadyýet, goranyş senagaty, logistika we tehnologiýa önümçiligi ýaly ugurlaryň işiň ileri tutulýan ugurlarydygyny mälim eden DEİK prezidenti, Türkiýanyň öňdebaryjy pudaklarda çeýeliginiň Europeanewropanyň ortaça derejesinden ýokarydygyny aýtdy. Şeýle-de bolsa, önümçilik pudagynda KOK-laryň emeli intellekt integrasiýasy nukdaýnazaryndan has öňe gitmelidigini aýtdy we pudaga mahsus emeli intellekt çözgütleriniň işlenip düzülmelidigini aýtdy. ABŞ-Hytaý tehnologiýa urşy we EUB-niň goraýjy syýasatlary sebäpli üpjünçilik zynjyrlarynyň dünýä söwdasynda üýtgedilendigini mälim eden Olpak, “Made in EUB” statusy bilen türk önümleriniň kabul edilmeginiň Türkiýäni Europeanewropa öndürijileri üçin ileri tutjakdygyny we munuň taryhy pursatdygyny aýtdy.

Secondylyň ikinji ýarymynda eksport we maýa goýum akymlarynyň ýokarlanmagyna garaşmak

Nail Olpak, NATO sammitinde gün tertibine girizilen sanksiýalaryň ýatyrylmagynyň ABŞ, esasanam goranyş senagaty bilen 100 milliard dollarlyk söwda maksadyna oňyn täsir etjekdigini aýtdy we işewür dünýäsiniň iň uly duşmanynyň näbellidigini aýtdy. Olpak, Serhet uglerodyny kadalaşdyrmak mehanizmi (SDKM) we global söwda uruşlary ýaly töwekgelçilik faktorlaryna garamazdan ýylyň ikinji ýarymynyň has öndürijilikli bolmagyna garaşýandyklaryny aýtdy we geosyýasy töwekgelçilikleriň peselmegi we energiýa bahalarynyň arzanlamagy bilen türk ykdysadyýetiniň ýeňil dem aljakdygyny çaklady. Ilkinji 6 aýda eksportyň 3,6 göterim ýokarlanmagynyň ýylyň ikinji ýarymynda dowam etjekdigini we daşary ýurt maýa goýumlarynyň artmagyny dowam etdirjekdigini çaklady. Ahyrynda, CAATSA sanksiýalarynyň ýatyrylmagynyň ABŞ-Türkiýe gatnaşyklarynyň beýleki pudaklaryna oňyn täsir etjekdigini we hyzmatdaşlygyň täze gapylaryny açjakdygyny aýtdy.