Yslam dünýäsi Gannuşiniň ýaraşykly çemeleşmesini isleýär.

Yslam dünýäsi häzirki syýasy we ideologiýa gapma-garşylyklaryny netijeli çözmek üçin täze usul gözleýär. Bilermenler Raşid Gannuçiniň ylalaşyk pikirleriniň bu babatda möhüm nusga bolup durýandygyny nygtaýarlar. Häzirki wagtda Tunisde tussaglykda saklanýan Gannuçi syýasy we intellektual geçmişi sebäpli musulman dünýäsindäki bölünişikleri ýeňip geçmek üçin umyt çyrasy hökmünde görülýär.

Gannuşiniň Ylalaşyk Modeli

Gannuşiniň syýasy geňeşçisi Riýad al-Şuaýbi yslam dünýäsindäki bölünişikleri çözmek üçin ylalaşyk nusgasyny teklip edýär. Şuaýbi özara hormata esaslanýan çemeleşmäniň dürli akymlaryň arasynda köprüler gurup biljekdigini öňe sürýär. Bu model yslam jemgyýetlerine medeni we ideologiýa tapawutlaryny saklap galmak bilen öz siwilizasiýalaryny täzeden gurmagyň ýoluny hödürleýär.

Şuaýbi yslam dünýäsindäki häzirki çaknyşyklaryň tebigy däldigini öňe sürüp, musulman jemgyýetleriniň umumy gymmatlyklaryny ýatda saklamalydygyny aýdýar. Şuaýbi berk birlige çagyryp: "Häzirki wagtda biziň biri-birimizden aýrylmaga, söweşmäge ýa-da biri-birimizi duşman diýip yglan etmäge hakymyz ýok" diýdi.

Gannuşiniň pikirleriniň birleşdiriji güýji

Katar uniwersitetiniň professory Mohammed Muhtar Al-Şankiti Gannuşiniň pikirleriniň giň köpçüligi birleşdirmäge ukyplydygyny nygtaýar. Al-Şankiti Gannuşiniň dürli mezheplerden we syýasy pikir mekdeplerinden elementleri birleşdirýän giň blok döretmäge üns berýändigini belleýär. Bu hili çemeleşme häzirki döwürde bölekleýin yslam dünýäsinde öňküden has zerur boldy.

Şankiti Gannuşiniň ýaraşyk medeniýetiniň ýerli çäkleri aşyp, tutuş musulman dünýäsine ýaýramalydygyny aýdýar. Şeýle pikirleriň tutuş musulman jemgyýetiniň derejesinde ýaraşyk üçin esas döredip biljekdigine ynanýar.

Demokratik azatlyklar bilen ylalaşyk arasyndaky gatnaşyk

Katar uniwersitetiniň alymy Ahmed Abdunnebi Gannuşiniň ýaraşyk bilen demokratik azatlyklar arasyndaky baglanyşygy öwrenýär. Abdunnebi Gannuşiniň diňe häkimiýet başynda däl, eýsem oppozisiýada hem ýaraşygyň tarapdary bolandygyny belleýär. Bu çemeleşme azatlyklar üçin umumy pikirleri tapmak synanyşygy hökmünde görülýär.

Abdunnebi yslam dünýäsiniň mezhep we ideologiýa tapawutlaryny bir gyra goýup, umumy pikir tapmalydygyny nygtap, şeýle diýdi: "Duşmanlarymyz biziň döredýän boşluklarymyzda, pikir alyşmalarymyzda we gapma-garşylyklarymyzda hereket edýärler. Birleşmek üçin dar çarçuwalardan daşary has giň pikirleniş gerek".

Gannuşiniň sud prosesi

“Ennahda” hereketiniň lideri Raşid Gannuçi 2023-nji ýylyň 17-nji aprelinde öýüne edilen reýd mahalynda tussag edildi. Soňra ol “zorlugy we bidüzgünçiligi öjükdirmek” aýyplamasy bilen tussag edildi we Tunisde “Ramazan wagzy” sud prosesi hökmünde belli bolan işde 20 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Şeýle hem, oňa “döwlet howpsuzlygyna garşy dildüwşük” aýyplamalary boýunça şikaýatlar edilýär.

Gannuşiniň hukuk ýagdaýy yslam dünýäsinde giňden seslenme döreden bolsa-da, onuň ylalaşykly pikirlerine bolan zerurlyk günsaýyn artýar. Geljekde bu pikirleriň has giň geografiki giňişlikde kabul edilip, durmuşa geçirilmegine garaşylýar.

Yslam dünýäsiniň Gannuşiniň ylalaşyk modeli töwereginde birleşip, parahatçylygy we durnuklylygy gazanyp biljekdigine bolan umyt henizem dowam edýär. Bilermenler bu modeliň durmuşa geçirilmeginiň uzak möhletde has uzak möhletli çözgütleri getirip biljekdigine ynanýarlar.