ISO Türkiye önümçilik PMI maý aýynda köpeldi

Türkiye Önümçilik Satyn alma Dolandyryjylary Indeks (PMI) maý aýynda 49,8-e çykdy. Bu ýokarlandyryş, iş şertleriniň ýaramazlaşýandygyny görkezýär. 50 çäkden ýokary sanlar pudagyň gowulaşandygyny görkezýän bolsa-da, 2024-nji ýylyň mart aýyndan bäri iň ýokary baha bolan bu dereje önümçilik pudagynda oňyn özgerişlikleriň bardygyny habar berýär. Aprel aýynda 45,7 bolan PMI maý aýynda 49,8-e ýetdi we 50-den gowrak bahasyna ýetdi. Bu ösüş önümçilik pudagynda iş şertleriniň gowulaşyp başlandygyny görkezýär.

Ösüş täze eksport sargytlarynyň 20 aýlyk pese gaçmagyndan soň ilkinji gezek hasaba alyndy. Jemi täze sargytlar eksportyň dikeldilmegine garamazdan birneme azaldy. Anketlere gatnaşyjylar bu ýagdaýy näbellilik, bahalaryň ýokarlanmagy we Eastakyn Gündogardaky uruş bilen baglanyşdyrýarlar. Täze eksport sargytlarynyň artmagy bilen öndürijiler halkara bazarlarynda has köp mümkinçilik tapyp başladylar. Şeýle-de bolsa, sargytlaryň umumy pese gaçmagy näbelliligiň we çykdajylaryň ýokarlanmagynyň öz täsirini saklaýandygyny görkezýär.

2026-njy ýylyň başyndan bäri işiň peselmegi iň haýal depginde boldy. Bu pudak işgärleri üçin iş howpsuzlygy nukdaýnazaryndan birneme oňyn signal berýär. Bu, iki ýyldan gowrak wagtyň içinde ilkinji gezek satyn alyş işjeňliginiň artmagyna getirdi. Şeýle-de bolsa, giriş paýnamalarynyň azalmagy dowam edýär.

Üpjünçilik zynjyryndaky meseleler esasanam ýangyç, nebit, metal we transport çykdajylarynyň ýokarlanmagy bilen ünsi özüne çekýär. Giriş bahasynyň inflýasiýasy birneme peselendigini görkezse-de, önümiň soňky bahalarynda ýokarlanmak tendensiýasy dowam etdi.

Önümçilik pudaklaryna täsiri

Maý aýynda egin-eşik we deri önümleri pudagynda önümçiligiň artmagy bilen dokma pudagynda haýallyk ýüze çykdy. Egin-eşik we deri önümleriniň sargytlarynyň köpelmegi bu pudakda oňyn ösüşleri görkezýän bolsa-da, beýleki pudaklarda ýagdaý has çylşyrymly.

Himiýa, plastmassa we rezin pudaklarynda eksportyň gowulaşmagy dowam etse-de, güýçli inflýasiýa basyşy bu pudaklara täsir edýär. Giriş çykdajylarynyň inflýasiýasy soňky dört ýylda iň ýokary derejä ýeten hem bolsa, satuw bahalary hem ýokarlanýar. Dokma önümleri we gury ýer we deňiz ulaglary üçin soňky önüm bahalarynyň ýokarlanmagy has aram boldy.

Üpjünçilik zynjyrynyň üzülmegi himiýa, plastmassa we rezin pudaklarynda ep-esli yza çekilmegine sebäp boldy. Bu pudaklaryň üpjün edijileriniň işiniň ýaramazlaşmagy 2024-nji ýylyň fewral aýyndan bäri iň ýokary derejededir. Geýim we deri önümlerinde satyn alyş işleri köpelse-de, beýleki pudaklarda satyn alyş mukdary azaldy. Şeýle-de bolsa, giriş paýnamalarynyň köpelmegi diňe egin-eşik we deri önümleri pudagynda göründi. Eksportyň gaýtadan ösüp başlamagy bilen önümçiligiň ortaça ýokarlanmagynyň satyn alyş işjeňliginiň hem ýokarlanandygyny aýtdy.

companiesakyn Gündogardaky uruş sebäpli ýüze çykan bökdençliklerden kompaniýalaryň ätiýaçlyk gorlaryny döretmek baradaky tagallalarynyň netijelidigini aýtdy. Şeýle-de bolsa, giriş çykdajylarynyň ýokarlanmagynyň we üpjünçilik zynjyrynyň gijikdirilmeginiň, gözegçilik edilýän giňelişiň hemişelik boljakdygyna näbellilik döredýändigini aýtdy.