Kahramanmaraşyň taryhy mirasy Külüň üstünden çykýar: 34 milliard lira maýa goýumlary bilen direldi

2023-nji ýylyň 6-njy fewralynda bolup geçen weýrançylykly ýer titremelerinden soň, Kahramanmaraşyň taryhy we medeni mirasyny goramak üçin başlanan beýik galkynyş hereketi tamamlanan taslamalar bilen täçlenýär. Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň ýolbaşçylygynda geçirilen gyzzyrma işleriniň netijesinde ýer titremesi zolagyndaky taryhy ýadygärlikleriň asyl binagärlikleri üns bilen goralyp, geljek nesillere geçiriler. Medeniýet we syýahatçylyk ministri Mehmet Nuri Ersoý, Kahramanmaraş maksatnamasynyň çäginde öňki görnüşine dikeldilen Şekerli, Saraçane, Acemli, Hajy Weli Beý we Bektutiye metjitlerini açdy, iň möhüm nyşanlaryň biri bolan taryhy Kahramanmaraş galasyny açdy.

taryhy miras üçin! Earthquakeer titremesi zolagyna 34 milliard lira uly maýa goýum ...

Betbagtçylyk sebitinde medeni miras üçin 34 milliard liranyň uly býudjeti

earthquakeer titremesinden dessine çäre görüp, Medeniýet we Syýahatçylyk ministrligi sebitdäki binýat işlerini, muzeýleri we hasaba alnan medeni baýlyklary dikeltmek üçin 34 milliard lira ägirt uly maýa goýum býudjetini bölüp berdi. Ministr Mehmet Nuri Ersoý Kahramanmaraş galasynda geçirilen açylyş dabarasynda eden çykyşynda häkimler, deputatlar we häkimler bilen irden duşuşandyklaryny we sebitdäki umumy ýagdaýy we jikme-jik alnyp barylýan işleri ara alyp maslahatlaşandyklaryny aýtdy. Earthquakeer titremesinden soň zeper ýeten taryhy binalaryň her bir daşynyň içgin gözden geçirilendigini mälim eden Ersoý, Şekerli, Saraçane, Acemli, Hajy Weli Beý we Bektutiye metjitleriniň jemgyýetleri bilen birleşmeginiň şäher üçin uly ahlak taýdan güýçlenendigini aýtdy. Ol Kahramanmaraş galasyny "Garaşsyzlyk medaly we Gahryman", Watan we baýdak söýgüsi we mukaddeslige wepaly Maraşyň şöhratly azat ediş göreşiniň sarsmaz nyşany hökmünde kesgitledi.

"Kyýamatçylara garamazdan şäherleri 3 ýylda gurduk"

6-njy fewralda bolan ýer titremeleriň tutuş Türkiýeniň ýüreginde çuňňur ýaralara sebäp bolandygyny we adamlary harabalykda galdyrandygyny mälim eden ministr Ersoý, betbagtçylyk döwründe başdan geçiren kynçylyklary barada durup geçdi. Theer titremesinden soň gysga wagtyň içinde sebite baryp gören we Ankara gaýdyp gelen käbir adamlaryň "Bu ýerler 10-15 ýyldan ozal dikeldilip bilinmejekdigini" aýdyp, Ersoý döwletiň ähli serişdeleri bilen meýdanda bolandygyny aýtdy. Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň görkezmesi bilen ýer titremesiniň ilkinji pursatyndan bäri 11 welaýatda mobilizasiýa yglan edilendigini we raýatlaryň ýaralaryny bejermek üçin gije-gündiz işleýändiklerini aýtdy.

Prezident Erdogan bellenenden soň birnäçe aýlap Malatýada raýatlar bilen egin-egne berip söweşendigini mälim eden Esoý, ministrlerdäki beýleki ministrleriň hem betbagtçylyklary utgaşdyrmak merkezlerinde işleýändigini aýtdy. Türk halkynyň görkezen sabyrlylygyndan, agzybirliginden we öňdengörüjiliginden uly güýç alandyklaryna ünsi çeken ministr Ersoý, "3 ýylda täze şäherler gurduk" diýmek bilen bu pursatda uly üstünlige ünsi çekdi. Ministrlik hökmünde diňe bir fiziki infrastrukturany däl, eýsem medeni aýratynlygy we millete degişli taryhy gurluşlary hem goraýandyklaryny, asyl gurluşyna zeper ýetirmän daşlary daş bilen sökmek we gaýtadan gurmak arkaly ýüzlerçe doly weýran edilen ýa-da agyr zeper ýeten taryhy ýadygärlikleri janlandyrandyklaryny aýtdy.

Kahramanmaraş galasyndaky ýer titremesiniň yzlary ylmy usullar bilen öçürildi

earthquakeer titremesiniň weýrançylykly täsirine sezewar bolan Kahramanmaraş galasynda dikeldiş işleri barada tehniki maglumatlary paýlaşan ministr Ersoý, galanyň günorta-günbatar diwarlarynyň bir böleginiň düýbünden ýok edilendigini, ýeriň hereketleri we eňňit diwarlarynyň zeperlenmegi sebäpli demirgazyk-gündogar diwarlarynda çynlakaý aýralyk, süýşmek we durnuklylyk meseleleriniň bardygyny aýtdy. Collykylan bölekleriň galanyň asyl gurluşyk tehnikasyna we bar bolan diwar gurluşyna öýkünmek arkaly gaýtadan gurlandygyny mälim eden Ersoý, zeper ýeten eňňit diwarlary gözegçilik astynda sökülendigini aýtdy. Grounderi berkitmek we göterijilik ukyby bilen baglanyşykly meseleler çözülenden soň, sökülen diwarlaryň asyl nusgasyna laýyklykda gaýtadan gurlandygyny aýtdy.

Ersoý alymlaryň we bilermen alymlaryň gözegçiligi astynda geçirilen içgin gözleglerden soň, gala has amatly we ygtybarly görnüşde baryp görmekleri üçin täze taslamalaryň durmuşa geçirilendigini aýtdy we köne merkeziň ýerine döwrebap myhman kabul ediş merkeziniň gurlandygyny habar berdi. Ministr Ersoý galanyň ýokarky gatynda howpsuz pyýada ýollarynyň döredilendigini, maglumat tagtalarynyň we ýolbelet ulgamlarynyň düýbünden täzelenendigini we abadanlaşdyryş işleriniň tamamlanandygyny aýtdy we galanyň indi Kahramanmaraşyň medeni we syýahatçylyk potensialyna has güýçli hyzmat etjekdigini aýtdy.

"Maraş biziň üçin gabyr bolmazdan duşman üçin gabyr bolup bilmez!"

Medeni mirasy goramagyň diňe bir geçmişe hormat goýmak bilen çäklenmän, eýsem geljege-de uly jogapkärçilikdigini aýdyp, Ersoý: "Biziň üçin dikeldiş diňe bir weýran edilen gurluşy täzeden gurmak bilen çäklenmeýär. Dikeldiş taryhy eseriň asyl şahsyýetine we ruhuna hormat goýmak bilen geljekde dowam etmegini üpjün etmek". Kahramanmaraş galasynyň gaýtadan dikeldilmeginiň bu görüşiň iň anyk mysalydygyny aýtdy.

Kahramanmaraş galasynyň taryhy ähmiýetine ünsi çeken Ersoý, bu galanyň Sütçü amam, Arslan Beý, Ewlýa Efendi, Çuhadar Ali, Göllülü Yusufusuf Çawuşyň öýi bolandygyny aýtdy, doktor Dr. Galanyň Maraşy basyp alyşdan halas eden gahrymanlaryň mirasydygyny mälim eden Ersoý, bu şöhratly taryhyň geljek nesilleriň aňynda hemişe galardygyny aýtdy. Ministr Ersoý: "Nesillerimiziň aňynda we ýüreginde her gün bu eserde bolşy ýaly, bu esere seredenlerinde," Maraş biziň üçin gabyr bolmazdan Duşman üçin Gülzar bolup bilmez! " "Onuň islegi ýaňlanar" -diýdi. Ministr Ersoý, Kahramanmaraş maksatnamasynyň çäginde häkimlige, ýedi sany owadan erkek kitaphanasyna we şäher häkimligine baryp, aragatnaşyklaryny tamamlady.