Kanadanyň premýer-ministri Karniniň Palestindäki krizis we saýlaw prosesi baradaky beýany

Kanadanyň premýer-ministri Karni paýtagt Ottawada geçirilen metbugat ýygnagynda Palestindäki häzirki wakalar we sebitdäki gumanitar ýagdaýlar barada baha berdi. Kanadanyň Palestina administrasiýasyna alyp barýan daşary syýasaty we sebitdäki saýlawlar barada aýdan Karni, Gazadaky krizisi çözmek üçin halkara tagallalarynyň möhümdigini aýtdy.

Palestinde saýlaw prosesleri nähili goldanýar?

Kanadanyň premýer-ministri Karni Palestina sebitlerinde demokratik ülňülere laýyklykda "erkin we adalatly saýlawlar" geçirmek baradaky tagallalary goldaýandyklaryny aýtdy. Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbasyň ozal 2026-njy ýylyň noýabr aýynda yglan eden saýlaw senenamasyny täzelemek we 2027-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda bir wagtyň özünde prezident we parlament saýlawlaryny geçirmek baradaky karary sebitdäki syýasy senenamanyň iň möhüm meseleleriniň biri bolmagynda galýar. Palestinde soňky umumy saýlawlar 2006-njy ýylda bolup, Hamas köplük sesini alansoň, saýlawlaryň üýtgedilip gurulmagy halkara jemgyýetçiligi tarapyndan ýakyndan yzarlandy.

Gazadaky gumanitar krizis üçin kim jogapkärçilik çekýär?

Palestindäki problemalaryň ýekeje partiýa degişli bolup bilmejekdigini aýdan Karni, "işlemeýän köp zadyň" bardygyny we bu ýagdaýa "köp adamyň jogapkärdigini" aýtdy. Gaza üçin ynsanperwerlik kömeginiň dowam etjekdigini bellän premýer-ministr, çäklendirmeler sebäpli sebite berilýän kömegiň ýeterlik däldigini aýtdy we "Goldaw üçin bölünip berilýän çeşmelerimiz, Gazanyň eltip boljak çeşmelerinden has kän" diýdi. Ol beýanat berdi.

Kanadanyň premýer-ministri Karni Ottawada geçirilen metbugat ýygnagynda Palestindäki saýlaw proseslerine goldaw berjekdiklerini we Gazadaky gumanitar krizisi ýeňletmek üçin kömek bermegi dowam etdirjekdiklerini aýtdy. Sebitdäki häzirki ýagdaýy "jogapkär köp adamyň" bardygyny aýdyp, çylşyrymly diýip häsiýetlendiren Karni, kömek berilmeginiň çäklendirilmeginiň amaly kynçylyklary döredýändigini aýtdy.

Palestinde prezident we parlament saýlawlarynyň 2027-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda geçirilmegi meýilleşdirilýär. Halkara jemgyýetçiligi sebitdäki gumanitar kömek koridorlaryny açyk we demokratik prosesleri dowam etdirmek üçin Palestina administrasiýasy bilen diplomatik gatnaşyklaryny dowam etdirýär. Sebite ynsanperwer kömegini bermek bilen baglanyşykly amallar degişli halkara guramalarynyň we ýerli häkimiýetleriň utgaşdyrylmagy bilen amala aşyrylýar.

Netije

Kanadanyň administrasiýasynyň Palestindäki krizisi birtaraplaýyn jogapkärçilik hökmünde görmeýändigine düşünilýär, tersine, köp aktýor we çylşyrymly gurluşy görkezýär. Karniniň aýdanlary, Kanadanyň sebite garşy ynsanperwer kömek syýasatyny dowam etdirýändigine garamazdan, saýlawlary syýasy kanunylygyň dikeldilmegi üçin möhüm çäk hasaplaýandygyny görkezýär.

Bu ugurda kömek bermekde ýüze çykan maddy-tehniki we syýasy päsgelçilikler Kanadanyň daşary ýurt strategiýasynda "çeşmeleri iberip bilmezlik" meselesi bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny görkezýär. Bu ýagdaý, halkara jemgyýetçiliginiň sebitdäki gumanitar krizisi çözmekde diňe bir maliýe goldawyny bermän, eýsem ýere girmegini kepillendirmek üçin has täsirli diplomatiýa alyp barmalydygyny subut edýär.

Mümkin täsirler

Kanadanyň saýlawlara berýän goldawy, Palestinanyň içerki syýasatynda dürli toparlara demokratiýalaşmak basyşyny artdyryp biler. Hususan-da, 2027-nji ýyla yza süýşürilen saýlaw senenamasy sebitdäki syýasy aktýorlaryň köpçüligiň öňünde kanunylygyna täzeden garamagyna we halkara jemgyýetçiliginiň garaşyşlaryna uýgunlaşmagyna sebäp bolup biler.

Gazada berilýän kömek çäklendirmelerine ünsi ynsanperwer guramalaryň sebitdäki iş mümkinçiliklerini ýokarlandyrmak üçin halkara jemgyýetçiliginden has köp goldaw soramagyna sebäp bolup biler. Mundan başga-da, Kanadanyň bu garaýşy, Palestina administrasiýasy öňündäki "borçlaryny ýerine ýetirmek" gözegçiligini güýçlendirmek üçin şuňa meňzeş kömek syýasatlaryny ýöredýän beýleki ýurtlara itergi berip biler.