KOK-laryň gözleg we innowasiýa taslamalaryna ägirt uly goldaw: ostewrostars-3 we TÜBİTAK jaňlary başlandy

Türkiýedäki kärhanalaryň global gözleg we innowasiýa torlaryna integrasiýasyny güýçlendirmek üçin ädimler yzygiderli dowam edýär. TÜBİTAK-dan alnan maglumata görä, türk kompaniýalarynyň halkara arenasynda has işjeň rol oýnamagyny goldamak maksady bilen 2026-njy ýyldaky ikinji jaň, innowasiýa KOK / ostewrostars-3 Maksatnamasy üçin Europeanewropa Hyzmatdaşlygynyň çäginde resmi taýdan açyldy. Bu global maksatnama, innowasiýa KOK-laryň gözleg we gözleg mümkinçiliklerini ýokarlandyrmagy, öndürijiligini goldamagy we dünýä derejesinde bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmagy maksat edinýär.

Täze jaňyň çäginde; Maksat täze önümi noldan öndürmek, innowasiýa usullary bilen bazardaky bar bolan önümleri gowulandyrmak we önümçilik standartlaryny we hilini ýokarlandyrmak. Mundan başga-da, innowasiýa usullaryny ösdürmäge we kärhanalaryň önümçilik çykdajylaryny minimuma eltjek häzirki zaman önümçilik tehnologiýalaryny dizaýn etmäge gönükdirilen taslamalara ilkinji nobatda üns berler. Bu nukdaýnazardan, Türkiýede işleýän we halkara gözleg-barlag konsorsiumlaryna gatnaşmak isleýän KOK-lara örän möhüm maliýe we amaly goldaw berler.

ostewrostars-3

“ostewrostars-3” maksatnamasynyň çäginde hödürlenjek taslamalar, azyndan iki “ostewrostars” agza ýurtlaryň guramalarynyň birleşmegi netijesinde döredilen halkara hyzmatdaşlyk gurluşyna eýe bolmalydyr. Bu konsorsiumlaryň ýolbaşçylygy KOK tarapyndan amala aşyrylmalydyr. Taslamalaryň esasy maksady, gysga wagtyň içinde täjirçilik önümine, işine ýa-da hyzmatyna öwrülip, bazara hödürlenip boljak innowasiýa netijelerini öndürmek bolar.

Hususy pudagyň hereketlendiriji güýji bolan bu programmada uniwersitetleriň we döwlet edaralarynyň bilimleri bilen goşant goşjak ýöriteleşdirilen gözleg we konsorsiýa döretmek meýilleşdirilýär. Bu hyzmatdaşlygyň netijesinde türk kompaniýalaryna halkara tehnologiki nou-hawa girmek has aňsat bolar, tehnologiýany geçirmek prosesleri çaltlaşar we gazanylan dünýä tejribeleri içerki we özboluşly tehnologiýalara öwrüler. Şeýlelik bilen, häzirki hasap defisitini ýapmak we ýokary bahaly önümleriň eksporty arkaly importa garaşlylygy azaltmak üçin gönüden-göni goşant goşular.

“ostewrostars-3” amaly şertleri we býudjet çäkleri näme?

Türkiýede döredilen maýa kompaniýalaryndan başga-da ýokary bilim edaralary, jemgyýetçilik gözleg merkezleri we institutlary, okuw we gözleg hassahanalary we gözleg infrastrukturasy bilen üpjün edýän edaralar bu abraýly çagyryşa ýüz tutup bilerler. Şol bir halkara taslamasyna Türkiýeden birden köp hyzmatdaş gatnaşsa, bu hyzmatdaşlar aýratyn arzalaryň ýerine ýekeje milli deslapky taslama we ikinji tapgyr arzasyny tabşyrarlar.

Çagyryşyň umumy býudjeti 4 million ýewro hökmünde kesgitlenildi we Türkiýe gatnaşan her hyzmatdaşyň býudjeti iň köp 600 müň ýewro bilen çäklendirildi. Türkiýeden birden köp edara bilelikde ýüz tutsa, umumy milli taslama býudjeti iň köp 850 müň ýewro bolup biler. Maýa kompaniýasy statusy bolmadyk edaralaryň alyp bilýän býudjet paýy, umumy býudjetiň 50 göteriminden we 300 müň ýewro dan ýokary bolup bilmez. Goldaw beriljek taslamalaryň iň ýokary ýerine ýetiriş möhleti 36 aý .

Maksatnamanyň çägindäki goldaw nyrhlary iri kärhanalar üçin 60 göterim, KOK-lar üçin 75 göterim bolar. Döwlet dolandyryş edaralarynyň, hususy býudjet edaralarynyň, fond uniwersitetleriniň, okuw-gözleg hassahanalarynyň we jemgyýetçilik gözleg institutlarynyň taslamalaryna 100 göterime çenli grant goldawy berlip bilner. Halkara ýüztutmalaryň iň soňky möhleti 10-njy sentýabr diýlip yglan edilse-de, milli deslapky taslama arzalary 24-nji sentýabr çenli tamamlanmalydyr. Halkara baha beriş tapgyrynda tassyklanan taslamalar ýene-de Türkiýede milli eminleriň baha bermegine sezewar bolmaz.

KOK-laryň gözleg we gözleg güýji TEYDEB goldawy bilen ýokarlanýar

Halkara goldawdan başga-da, içerki we orta kärhanalaryň ösüşini çaltlaşdyrmak üçin çäreler görülýär. Täze möhlet üçin arzalar, TÜBİTAK Tehnologiýa we innowasiýa goldaw programmalary müdirligi (TEYDEB) tarapyndan ýerine ýetirilen Senagat gözleg we goldaw maksatnamasy we KOK R&D başlangyç goldaw programmasy üçin kabul edilip başlandy. Bu programmalar arkaly täze önüm dizaýny, bar bolan önümleri döwrebaplaşdyrmak we ähli pudaklarda hilini ýokarlandyrmak we çykdajylary azaltmak boýunça täze usullary ösdürmek üçin goldaw berler.

Senagat gözleg we goldaw maksatnamasy KOK-laryň daşarky bazarlara açylmagyny we importyň ornuny tutjak bäsdeşlik ukyply içerki tehnologiýalary öndürmegi maksat edinýär; KOK we Ylmy başlangyç goldaw maksatnamasy, gözleg we gözleg dünýäsine ýaňy giren kärhanalara yzygiderli taslama ýerine ýetiriş düzgünini bermegi maksat edinýär. Täze döwürde Senagat gözleg we goldaw maksatnamasynda kem-kemden goldaw modeli ulanylar. Kompaniýalaryň ilkinji 5 goldaýan taslamasy üçin 75 göterim grant goldawy, 6-njy we ondan soňky taslamalar üçin 60 göterim grant goldawy berler. Iki ýagdaýda-da taslama üçin iň ýokary grant mukdary 20 million lira bolar.

Taslamalaryň adaty dowamlylygy köplenç 24 aý bolar. Şeýle-de bolsa, prototipiň ösüşi ýa-da kliniki synaglar ýaly täjirleşdirmek prosesine gönüden-göni täsir edýän hökmany ýagdaýlarda bu döwür iň ýokary 50 göterim bir gezek uzaldylyp bilner we umumy möhlet 36 aýdan geçip bilmez. Programmalarda, TÜBİTAK-yň goldawy bilen kompaniýalar tarapyndan ozal amala aşyrylan taslamalaryň täjirleşdirmek üstünligi hem baha beriş kriteriýalary hökmünde hasaba alynar. Diňe KOK maýa goýum kompaniýalarynyň ýüz tutup biljek programmalarynyň biri bolan Senagat gözleg we gözleg maksatnamasyna ýüz tutmagyň möhleti 26-njy oktýabr diýlip kesgitlenildi we KOK-yň başlangyç goldaw maksatnamasynyň möhleti 11-nji noýabr diýlip kesgitlenildi.