Kongoda we Uganda Ebola epidemiýasy: Global saglyk adatdan daşary ýagdaý

Kongo Demokratik Respublikasy we onuň goňşusy Uganda ölüm howply Ebola wirusynyň seýrek görnüşi sebäpli Bütindünýä Saglyk Guramasy tarapyndan global saglyk adatdan daşary ýagdaý diýlip yglan edildi. BSGG-nyň beýanyna görä, Bundibugyo wirusy diýilýän wariantyň bu sebitlerde ýaýramagy netijesinde 88 adam öldi we 336 şübheli ýagdaý ýüze çykdy. BSGG-nyň işgärleri bu epidemiýanyň Covid-19 ýaly däldigini we halkara serhetleriniň ýapylmaly däldigini aýtdylar. Bu karar dünýädäki ýurtlary çalt çäreleri görmäge höweslendirmekden ybaratdyr. Geçen anna güni ilkinji gezek tassyklanan bu wirus, seýrek duş gelýän Ebola görnüşi bolan Bundibugyo wirusy sebäpli ýüze çykýar, belli bir bejergi ýa-da sanjym ýok. Geçmişde Kongoda we Ugandada 20-den gowrak Ebola epidemiýasy bolupdy we bu täze wirus Bundibugyo wirusynyň üçünji gezek ýüze çykarylmagydyr. Epidemiýa täsir eden hadysalaryň köpüsiniň Kongodan gelýändigine garamazdan, Ugandada diňe iki hadysanyň bardygy habar berildi.

Ebola wirusynyň ýokaşmagyň ýollary we alamatlary

Ebola ýokanç adamlaryň beden suwuklyklary (gan, gusmak, tohum) arkaly ýokaşyp bilýär we bu çynlakaý gan akma we organ ýetmezçiligine sebäp bolup biler. Wirusyň inkubasiýa döwri iki günden 21 güne çenli üýtgeýär we alamatlar birden ýüze çykyp biler: ýokary gyzzyrma, gowşaklyk, myşsa we kelle agyry, bokurdak agyry. Bu alamatlardan soň gusmak, içgeçme, garyn agyrylary, deriniň dökülmegi we organlaryň işiniň ýaramazlaşmagy bolup biler. Halas bolanlar artrit, görüş we eşidiş kynçylyklaryny başdan geçirip bilerler. Ebolanyň alty dürli görnüşi bar we häzirki wagtda ýaýran Bundibugyo warianty üçin ýörite bejergi ýa-da sanjym ýok. Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy, keselleriň hakyky sanynyň yglan edilenlerden has köp bolup biljekdigine näbelliligiň bardygyny mälim etdi. Bu ýaralar kesele ýolugmaýarlar, ýöne wirusy ýaýradyp bilýärler. Mundan başga-da, uly maýmynlar, garynjalar we doňuzlar ýaly haýwanlar hem wirusy göterip, adamlara ýokaşyp bilerler. Epidemiýa wagtynda wirus ýokaşan adamlar bilen göni aragatnaşyk arkaly ýaýraýar. Sagdyn adam syrkawyň beden suwuklyklary (gan, gusmak ýa-da zaýalanmak) bilen gatnaşyga girenlerinde ýokaşyp biler. Wirus jaýlanyş wagtynda hem ýokaşyp biler. Ebola howadan ýoklugy sebäpli, beýleki wirus kesellerine garanyňda az ýokaşýar; Şeýle-de bolsa, ölüm derejesi 40-70 göterim arasynda üýtgeýär. data-src = "https://devlet-tc.hel1.your-objectstorage.com/news-images/6a0a8c0034ea9-1779076096.jpg" alt = "Ebola duýduryşy" class = "lazy" class = "rhd-article-news-img" width = "770" height = " data-inline-image = "true">

Geljekde bolup biläýjek ösüşler we öňüni alyş çäreleri

BSGG-nyň adatdan daşary ýagdaý beýany dünýäde has giňişleýin çäreleri görmegiň zerurdygyny nygtaýar. Epidemiýa garşy göreşmek üçin ýerli we halkara tagallalary güýçlendirmek möhümdir. Häzirki ýagdaý global saglyk ulgamlarynyň çydamlylygyny barlaýarka, geljekdäki epidemiýalara taýyn bolmalydygymyzy ýada salýar.