Leadersewropa liderleri EUB-ni Ysraýyla sanksiýa bermäge çagyrýarlar

Europeewropanyň öňki liderleriniň bir topary Europeanewropa Bileleşiginiň (EUB) Ysraýyla garşy has berk sanksiýalary girizmelidigi barada çagyryş berdi. Bu çagyryş 15-nji iýunda geçiriljek ForeignB-niň Daşary işler ministrleriniň ýygnagyndan we 18-19-njy iýunda geçiriljek SumB sammitinden öň edildi. Gol çekenleriň arasynda Şwesiýanyň öňki premýer-ministri Stefan Löfven, Irlandiýanyň öňki premýer-ministri Leo Waradkar, EUB-niň Daşary gatnaşyklar we howpsuzlyk syýasaty boýunça ýokary wekili Josep Borrell, Europeanewropa Parlamentiniň öňki prezidenti Pat Koks we Germaniýanyň öňki Daşary işler ministri Sigmar Gabriel bar.

EUB-niň Ysraýyl syýasaty tankyt edilýär

"IsraelB-niň Ysraýylyň Palestindäki bikanun amallaryna göz aýlamagyny bes etmegiň wagty geldi" atly makalada internationalB-niň halkara hukugynyň durmuşa geçirilmeginde has işjeň rol oýnamalydygy nygtaldy. Makalada Ysraýylyň Palestina sebitlerindäki hereketleriniň EUB-niň we halkara jemgyýetçiliginiň öňündäki abraýyna zyýan ýetirendigi aýdyldy. Gol çekenler EUB-Ysraýyl Assosiasiýasy Ylalaşygynyň adam hukuklaryna hormat goýmak esasynda durmuşa geçirilmelidigini ýatlatdylar.

Ysraýylyň düzgünleri we EUB-niň garaýşy

Makalada 2023-nji ýylyň 7-nji oktýabrynda "Hamasyň we beýleki ýaragly toparlaryň Ysraýylyň raýatlaryna garşy hüjümleri" ýazgaryldy we Ysraýylyň Gazadaky hereketleriniň bu hüjümleri aklamaýandygy aýdylýar. 2023-nji ýylyň oktýabr aýyndan bäri Gazada 73 müňden gowrak adamyň ölendigi, olaryň 21 müň 500-siniň çagalarydygy habar berildi. Şeýle hem 2025-nji ýylyň oktýabr aýynda ýaraşykdan bäri 900-den gowrak palestinalynyň ölendigi mälim edildi.

Halkara hukugy we Ysraýyl

Halkara Adalat Kazyýetiniň (ICJ) palestinalylaryň hukuklaryna zyýan bermek töwekgelçiligine ünsi çekendigi we Halkara Jenaýat Kazyýetiniň (ICC) Ysraýyl liderlerine uruş jenaýatlary üçin tussag etmek karary berendigi ýatladyldy. Muňa garamazdan Ysraýylyň Gaza ynsanperwer kömeginiň daşalmagynyň öňüni alandygy we palestinaly bosgunlar üçin BMG kömek guramalarynyň we hökümete degişli bolmadyk guramalaryň işini çäklendirýändigi aýdyldy.

Gazadaky ýagdaý ýaramazlaşýar

Gazadaky oba hojalygynyň ýerleriniň, suw çüýşeleriniň we süýjediji desgalaryň weýran edilendigi we palestinalylaryň ýaşaýyş şertleriniň ýaramazlaşandygy nygtaldy. Gazanyň ilatynyň sebitiň bary-ýogy 30 göterimine gysylmagy meýilleşdirilendigi we bu ýagdaý palestinalylara öz topraklaryny terk etmegine gysyş görkezdi. ICJ 2024-nji ýylyň iýul aýynda Palestiniň basyp alan ýerlerinde Ysraýylyň ilatly nokatlarynyň bikanundygyny we Ysraýylyň bu kararlara garamazdan Günbatar Şeriýada we Gündogar Iýerusalimde anneksiýa syýasatyny dowam etdirendigi mälim edildi.

Sanksiýa haýyşlary

Makalada E1 sebitinde we Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky C sebitinde täze ýer almak meýilnamalarynyň Günbatar Şeriýany ikä böljekdigi we EUB tarapyndan goldanýan iki döwletli çözgüt perspektiwasyny gowşatjakdygy aýdyldy. Gol çekenler 2025-nji ýylyň iýul aýyndan bäri 460-dan gowrak öňki Europeanewropa resmisiniň eden çagyryşyna salgylanyp, EUB herekete geçmelidigini mälim etdiler.

theB-de sanksiýalara çagyryş

-B-Ysraýyl Assosiasiýasy şertnamasynyň çäginde IsraelB-ne Ysraýyla berilýän artykmaç söwda ygtyýarlyklaryny togtatmalydygy aýdyldy. Şeýle ädimiň Ysraýylyň dünýä bilen söwda söwdasynyň takmynan üçden birine täsir etjekdigi nygtaldy. CommissionB Komissiýasyndan we ExB Daşary işler Gullugyndan zerur teklipleri taýýarlamagy haýyş edildi we agza döwletleriň bu çäreleri kwalifikasiýa köplügi bilen kabul etmelidigi aýdyldy.

Wiza gadaganlygy we emläk doňdurma

Şeýle hem makalada Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky bikanun ilatly ýerlerden eksportyň bes edilmegini we sanksiýalaryň sanawynyň giňeldilmegini isledi. Ysraýylyň ministrlerine, işgärlerine we guramalaryna garşy wiza gadagançylygynyň we emläkleri doňdurmak çäreleriniň ýokarlandyrylmalydygy nygtaldy.

EUB we Ysraýyl hyzmatdaşlygynyň togtadylmagy

Ysraýylyň EUB gözleg maksatnamalaryna gatnaşmagynyň togtadylmalydygy we halkara hukugyna ters gelýän işler bilen meşgullanýan Ysraýylyň döwlet we hususy guramalary bilen hyzmatdaşlygynyň bes edilmelidigi aýdyldy. Mundan başga-da, harby we goşa ulanylýan önümleriň söwdasyny togtatmak barada çagyryş edildi.

EUB-iň dymmagy we onuň global täsiri

directionB-ne agza ýurtlaryň bu ugurdaky ädimleri petikländigi aýdylýan köplügiň pikirine laýyklykda hereket etmelidigi nygtaldy. IsraelB-niň Ysraýylyň palestinalylara garşy alyp barýan işlerine garşy dymmagy theB-niň global pozisiýasyny we täsirini hasam gowşadar diýilýär.