Liwan bilen Ysraýylyň arasynda taryhy ýaraşyk şertnamasy

Liwan we Ysraýyl uzak wagtlap dowam eden konfliktlerden soň ABŞ tarapyndan araçylyk edilen gepleşikleriň netijesinde möhüm ädim ätdi. Iki ýurt Hizbullanyň hüjümlerini bes etmegi we ähli elementlerini Litani derýasynyň günortasyndan çykarmagy şerti bilen giňişleýin ot açyşlyk barada ylalaşdy. Bu ösüş sebitde uzak möhletli parahatçylyga bolan umytlary artdyrýar. {{IMG_0}}

ABŞ-nyň töwellaçylyk roly

Taraplaryň arasynda bar bolan ylalaşykda ABŞ-nyň araçylyk roly möhüm ähmiýete eýe boldy. Ylalaşyga görä Liwan goşuny käbir sebitlerde ýeke-täk ygtyýarly güýç bolar we “synag sebitleri” döretmek arkaly gözegçiligi öz üstüne alar. Bu ädimler sebitde durnuklylygy üpjün etmäge gönükdirilen has giň parahatçylyk şertnamasynyň esasyny düzer. Ysraýyl bilen Liwanyň arasyndaky gatnaşyklary diňe iki ýurduň özygtyýarly hökümetleri dolandyrmalydygy nygtaldy. {{IMG_1}}

Liwanyň prezidentiniň aýdan sözleri

Liwanyň prezidenti Josephozef Awn metbugata beren beýanatynda Ysraýyl bilen gazanylan "şertli" ýaraşygyň soňky pursatdygyny aýtdy. Otherwiseogsam, iki tarapyň hem öz jogapkärçiligini çekmelidigini duýdurdy. Liwan metbugaty bu ýaraşygyň hemişelikligi we täsiri barada düýpli baha berilmelidigini nygtaýar.

Hizbullanyň reaksiýasy

Hizbullah şertnama berk garşylyk görkezdi. Guramanyň Baş sekretary Naim Kasym Liwan bilen Ysraýylyň arasyndaky göni gepleşikleri "utandyryjy" diýip häsiýetlendirdi we Ysraýylyň Liwan territoriýasyndan doly çykýança söweşi dowam etdirjekdiklerini aýtdy. Bu beýannama ýaraşygyň bolup biljekdigi baradaky soraglary döredýär. Bu ýagdaý, iki ýurduň arasyndaky dartgynlygy dowam etdirmek mümkinçiligini artdyrýar. Ses berişlikde 215 'hawa' we 208 'ýok' ses berildi. Bu ýagdaý, Trumpyň partiýasyndaky goldawyň sorag astyna alynmagyna sebäp boldy.

Trumpyň reaksiýasy

Trump kanun taslamasynyň kabul edilmegini "manysyz" diýip häsiýetlendirdi we sosial ulgamlarda tankyt etdi. Respublikan agzalaryň 4-siniň Demokratlar bilen bilelikde "hawa" ses berendigini aýtdy. Trump bu ädimiň watançylykdan daşdadygyny öňe sürdi we gepleşikleriň haýsy etapdadygyny bilýändiklerini aýtdy.

Mümkin bolan ösüşler

Bu kanun taslamasy Senat tarapyndan tassyklansa, söweş güýçleri baradaky kanun taslamasy Trumpyň stoluna geler. Şeýle-de bolsa, Trumpyň bu kanun taslamasyna weto goýmagyna garaşylýar. ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dartgynlyk sebitde we bütin dünýäde üns bilen synlanýar.

ABŞ-Eýran dartgynlygy

Eýran Amerikan esgerlerini öldürse, Trumpyň atyşygy bes etmegi göz öňünde tutýandygy öňe sürüldi. Bu aýyplamalar iki ýurduň arasyndaky dartgynlygyň güýçlenmegine sebäp bolup biler. ABŞ resmileri Hormuz bogazyny açmak we Eýrana garşy gabawlary ýatyrmak ýaly meselelere ünsi jemleýändiklerini mälim etdiler.

Netijede Ysraýyl bilen Liwanyň arasynda baglaşylan ýaraşyk şertnamasy sebitde köpden bäri garaşylýan parahatçylyk umytlaryny janlandyrýar. Şeýle-de bolsa, Hizbullahyň reaksiýasy we Ysraýylyň aýdanlary bu prosesiň kyn boljakdygyny görkezýär. ABŞ-nyň Eýran bilen dartgynlygy global howpsuzlyk meselesinde möhüm gün tertibi hökmünde tapawutlanýar.