Localerli dolandyryş edaralarynda özgertmeler we täze administratiw gurluş meýilnamasy

AK partiýasy tarapyndan taýýarlanan we häkimliklerde aç-açanlygy we gözegçiligi ýokarlandyrmagy maksat edinýän ýerli özgertmeler taslamasy, MHP lideri Devlet Bahçeli tarapyndan 19 täze welaýat we 78 täze etrap teklibi bilen birlikde Türkiýanyň dolandyryş kartasynda düýpgöter üýtgeşmeleriň bolup biljekdigini ara alyp maslahatlaşmak üçin açyldy. 2026-njy ýylyň 8-nji noýabrynda öňe çykan bu etap, häkimlikleriň maliýe gurluşyny kadalaşdyrmak we ýerli syýasatda güýç balansyny üýtgetmek maksat edinýär.

Şäher häkimliklerinde maliýe gözegçiligi nähili güýçlendiriler?

AK partiýasynyň üstünde işleýän reforma taslamasy, häkimlikleriň karz çäklerinden başlap, çykdajy amallaryna, töwekgelçilikleri dolandyrmakdan sebitleşdiriş meýilnamalaryna çenli giňişleýin gözegçilik mehanizmini göz öňünde tutýar. Prezident Rejep Taýyp Erdogana hödürlenen taslama, ýerli dolandyryş edaralarynyň maliýe düzgün-nyzamyny üpjün etmek we raýatlaryň ýerli karar bermek işlerine gatnaşygyny ýokarlandyrmak üçin sanksiýa mehanizmlerini has netijeli etmegi maksat edinýär.

Dolandyryş kartasynyň üýtgemegi haýsy proseslere täsir edýär?

MHP lideri Devlet Bahçeliniň "19 täze welaýat we 78 täze etrap" teklibi lobbilerde, esasanam "Terrorçylyksyz Türkiýe" prosesi bilen baglanyşykly bolup, giňişleýin kabul edilýär. Bu teklip durmuşa geçirilse, 2024-nji ýyldaky ýerli saýlawlarda DEM partiýasy tarapyndan ýeňiş gazanan Diýarbakyr, Wan we Mardin ýaly şäher häkimlikleriniň bar bolan administratiw çäkleriniň üýtgedilip, ýerli dolandyryş edaralarynyň degişlilikde täzelenmegine garaşylýar.

AK partiýasy bilen MHP arasynda geçirilen gepleşikleriň netijesinde reforma taslamasy MHP-iň tekliplerine laýyklykda tamamlanar. Taýýarlanan okuw Prezident Rejep Taýyp Erdogana we MHP lideri Devlet Bahçelä hödürlenenden soň, Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasynyň (TBMM) gün tertibine getiriler we kanunlaşdyryş işine girer.

localerli dolandyryş edaralarynda edilmeli bu giňişleýin üýtgeşmeler, häkimlikleriň administratiw we maliýe işine gönüden-göni täsir etjek kanuny düzgün. Bu etabyň gidişi, degişli ministrlikleriň we Türkiýäniň Milli mejlisinde komissiýanyň ara alyp maslahatlaşmalarynyň üsti bilen amala aşyrylar we raýatlar we ýerli dolandyryş bölümleri üçin täze administratiw gurluş döwri başlap biler.

Netije

Türkiýedäki ýerli dolandyryşlara merkezi gözegçiligi güýçlendirmek we administratiw çäkleri kesgitlemek hökümet hyzmatdaşlarynyň ýerli syýasatda netijeliligini ýokarlandyrmak üçin strategiýa hökmünde kabul edilip bilner. Hususan-da, şäher häkimlikleriniň araçäklerine meýilleşdirilen üýtgeşmeler ýerli dolandyryş edaralarynyň syýasy we dolandyryş gurluşynda möhüm özgerişleri alamatlandyrýar.

Mümkin täsirler

Täze welaýatlary we etraplary döretmek baradaky kararlar sebitdäki jemgyýetçilik hyzmatlarynyň paýlanyşyna, ýerli býudjet paýlaryna we saýlaw etraplarynda saýlawçylaryň balansyna täsir edip biler. Mundan başga-da, häkimliklere hödürlenjek täze audit we sanksiýa mehanizmleri ýerli dolandyryş edaralarynyň karz almak mümkinçiligini çäklendirip biler we has aç-açan maliýe dolandyryş modeline geçmäge mümkinçilik berer.