Mekge bileleşigi Stambulda duşuşýar: Üç ştatdan taryhy goranyş sammiti

Türkiye, Pakistan we Saud Arabystanynyň arasyndaky harby we strategiki hyzmatdaşlykda ýene bir taryhy çäk geçýär. Üç dostlukly we soýuzdaş ýurduň arasynda gol çekilen Mekgäniň bilelikdäki goranyş şertnamasynyň çäginde durmuşa geçirilen Strategiki Syýasy we Goranmak Komiteti ilkinji resmi ýygnagyny geçirmek üçin şu gün Stambulda duşuşýar. Sebitiň howpsuzlyk arhitekturasyny üýtgeder diýlip garaşylýan bu möhüm sammit, goranyş pudagyndan terrorçylyga garşy göreşe çenli köp ugurda strategiki karar bermegi maksat edinýär.

Stambulda geçirilen ägirt uly sammit: Gatnaşanlaryň hatary täsir galdyryjy

Türkiye tarapyndan gurnalan bu taryhy ýygnak, üç ýurduň daşary gatnaşyklary, goranmak we harby kararlary iň ýokary derejede jemleýär. Daşary işler ministri Hakan Fidan, Milli Goranmak ministri araşar Güler we Türkiýeden Baş ştabyň başlygy general Selçuk Baýraktaroğlu Stambulda geçiriljek möhüm sammite gatnaşýarlar. Päkistanyň wekiliýetine Daşary işler ministri Muhammet Şak Dar , Federal Goranmak ministri Khawaja Muhammet Asif we Baş ştabyň başlygy Marşal Asym Münir girýär. Saud Arabystanyna Daşary işler ministri Faýsal bin Farhan , Goranmak ministri Halid bin Salman we Baş ştabyň başlygy Faýýad Bin Hamed Al-Ruwaili wekilçilik edýär. Bu ýokary derejeli gatnaşmak, bileleşigiň sebit we dünýä derejesinde ähmiýetini açýar.

Sammitiň gün tertibi: Bilelikdäki önümçilik, gözleg we terrorçylyga garşy göreş

Strategiki Syýasy we Goranmak komitetiniň ilkinji mejlisinde üç ýurduň harby we diplomatik mümkinçiliklerini birleşdirmek üçin möhüm kararlar kabul ediler. Sammitde halkara we sebitleýin howpsuzlyk howplary ilkinji nobatda ara alnyp maslahatlaşylar. Üç ýurduň ýaragly güýçleriniň arasyndaky sazlaşyklylygy ýokarlandyrmak üçin bilelikdäki türgenleşikler we okuw meýilnamalary meýilleşdiriler. Mundan başga-da, goranyş pudagynda daşary ýurt garaşlylygyny azaldar bilelikdäki önümçilik, gözleg we ösüş (R&D) taslamalarynyň düýbi tutular. Terrorçylyga garşy göreşde aňtaw paýlaşmak we bilelikdäki operasiýa mümkinçiliklerini artdyrmak hem stoluň iň möhüm mowzuklaryndan biridir. Duşuşykda kabul edilen kararlary yzarlaýan we geljek üçin anyk ädimleri öz içine alýan giňişleýin ýol kartasyny düzjek sekretariat döretmek göz öňünde tutulýar.

Mekgäniň bilelikdäki goranyş şertnamasy näme we ol näme maksat bilen?

Taryhy bileleşigiň düýbi 7-nji awgustda Mekgede Prezident Rejep Taýyp Erdogan, Saud Arabystanynyň şazadasy Muhammet bin Salman we Pakistanyň premýer-ministri Şahbaz Şerif tarapyndan goýuldy. "Umumy goranmak şertnamasy" ady bilen gol çekilen bu taglymat sebitdäki durnuksyzlyklara garşy köpçülikleýin pozisiýany eýelemegi maksat edinýär. Ylalaşygyň iň täsir galdyryjy makalasy, agza ýurtlaryň haýsydyr birine harby hüjümiň ähli taraplara edilýän hüjüm hökmünde kabul ediljekdigini wada berýär. Bu nukdaýnazardan, bileleşik dünýä derejesinde güýçli päsgelçilik döredýän element döredýär we halkara hukugyna hormat goýýan we parahatçylykly garaýyşlary paýlaşýan beýleki sebit aktýorlary üçin gapylaryny açyk saklaýar.