Merkezi bankyň göterim derejesi karary we Borsa Stambul garaşýar

Ykdysatçy Küneyt Paksoý 2026-njy ýylyň 4-nji noýabrynda içerki bazardaky häzirki wakalara baha berdi we Merkezi Bankyň göterim syýasaty we Borsa Stambulyň geljegi baradaky çaklamalaryny paýlaşdy. Paksoý inflýasiýa maglumatlarynyň gidişini we bazarlarda dikeldiş prosesi üçin berjaý edilmeli tehniki derejeleri düşündirdi.

Merkezi bank göterim mukdaryny azaltmagy dowam etdirermi?

Oktýabr inflýasiýasynyň garaşylýanlara laýyk gelýändigini aýdan Cüneyt Paksoý, inflýasiýanyň has möhüm iki maglumatlarynyň Merkezi Bankyň dekabr aýynda göterim kararyndan öň yglan ediljekdigini aýtdy. Dezinflýasiýa prosesiniň dowamlylygynyň göterim derejesini peseltmek üçin aýgytly boljakdygyna ünsi çeken Paksoý, "Adatdan daşary ösüş bolmasa, ýylyň iň soňky göterim derejesi peselip biler we syýasatyň 35 göterim töweregi tamamlanmagy mümkin" diýip çaklady. Mundan başga-da, Paksoý indiki döwürde göterim derejesiniň peselmegi üçin inflýasiýanyň 30 göterimden aşak düşmelidigini aýtdy; Kärende, ýaşaýyş jaý, bilim, azyk we hyzmat pudaklaryndaky berk inflýasiýany ýok etmegiň möhümdigini aýtdy.

Borsa Stambulda dikeldiş üçin möhüm çäk

Borsa Stambulyň ýokarlanmagyny reaksiýa hereketi hökmünde häsiýetlendiren Cüneyt Paksoý, kompaniýalaryň paýlaryny yzyna satyn almagyň bazary goldaýandygyny aýtdy. Paksoý fond bazaryndaky ösüşleriň we kazyýet işine degişli habarlaryň ýakyndan gözegçilik edilmelidigini we maýa bazarlaryna bolan ynamy dikeltmek üçin täze düzgünleriň zerurdygyny aýtdy. Hünärmen, BIST 100 indeksiniň dikelmegi üçin 12 müň 500-13 müň nokat zolagyndan geçmelidigini aýtdy we aşak hereketlerde 11 müň nokatdan pes töwekgelçiliklere ünsi çekdi.

Ykdysatçy Küneyt Paksoý Borsa Stambulyň dollar nukdaýnazaryndan ep-esli derejä düşendigini we bu ýagdaýyň daşary ýurt maýadarlarynyň gyzyklanmasyny janlandyryp biljekdigini öňe sürdi. Häzirki bazar şertlerinde güýçli kompaniýalaryň we üstünlikli balanslaryň bahasynyň pesdigini mälim eden Paksoý, global krizis ýüze çykmasa we içerki bazardaky meseleler çözülse Borsa Stambulyň dikeldiş potensialynyň güýçlenjekdigini aýtdy.

Merkezi Bankyň göterim derejesi kararlary, Pul syýasaty komiteti (MPC) Türkiýedäki pul syýasaty tejribesiniň çäginde kesgitlenýär. Maýa goýujylar yglan edilen inflýasiýa maglumatlaryna we Merkezi Bankyň resmi bildirişlerine eýerip, bazar garaşyşlaryny emele getirýärler we Borsa Stambuldaky amallar dellalçylyk firmalary we maýa goýum platformalary arkaly amala aşyrylýar.

Netije

Ykdysady maglumatlaryň gidişi, esasanam inflýasiýanyň 30 göterimden pes bolmagy Türkiýe pul syýasatynda has çeýe döwre girmäge mümkinçilik döredip biler. Cüneyt Paksoýyň bahalandyrmalary, bazardaky optimizmiň tehniki derejeler bilen goldanylmalydygyny we gurluş özgertmeleriniň maýa bazarlaryna bolan ynamy ýokarlandyrjakdygyny görkezýär.

Borsa Stambulyň häzirki bahasy, maýadarlar üçin mümkinçilikleri we töwekgelçilikleri öz içine alýan döwri görkezýär. 12 müň 500 baldan ýokary bolsa-da, tersine, 11 müň bal goldawyny saklamak bazaryň durnuklylygy taýdan aýgytly bolar.

Mümkin täsirler

Merkezi bankyň dekabr aýynda göterim derejesiniň peselmegi karz çykdajylaryny azaltmak bilen sarp ediş we maýa goýum islegine oňyn täsir edip biler. Bu ýagdaý, esasanam göterime duýgur pudaklarda hereketi ýokarlandyryp biler we karz çykdajylary arkaly kompaniýanyň balansyna oňyn täsir edip biler.

Borsa Stambulda dikelişe garaşmak içerki we daşary ýurt maýadarlarynyň töwekgelçilik islegini artdyryp biler. Şeýle-de bolsa, fond bazaryndaky düzgünler we makroykdysady näbellilikler maýadarlaryň seresaply hereket etmegine sebäp bolup biler. Dünýä bazarlarynda bolup biläýjek üýtgemeler, Borsa Stambulda dikeldiş işini haýalladyp ýa-da çaltlaşdyryp biler.