Ministr Baýraktar: Energetika howpsuzlygy we energiýa özgerişleri bilelikde hereket etmeli

Stambulyň howa maliýe sammitiniň açylyşynda möhüm baha beren Energetika we tebigy baýlyklar ministri Alparslan Baýraktar Türkiýanyň energiýa strategiýasy barada möhüm habarlar berdi. Ministr Baýraktar energiýa öwrülişiginiň bir ölçegli proses däldigini nygtady we bu özgerişligiň üç baglanyşykly sütüniň üstünde gurlandygyny aýtdy.

Türkiýäniň energiýa görüşinde üç möhüm maksat

Ministr Baýraktar Türkiye üçin energiýa öwrülişiginiň diňe bir maksat däldigini, şol bir wagtyň özünde durmuşa geçirilmeli üç strategiki maksady hem öz içine alýandygyny aýtdy. Bu maksatlaryň birinjisini "üznüksiz energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyny üpjün etmek" diýip düşündiren Baýraktar, türk ykdysadyýetiniň iň duýgur nokatlaryndan biri bolan "import edilýän energiýa garaşlylygy azaltmak" boýunça ikinji ýeri eýeledi. Üçünji we ahyrky maksadyň, Prezident Rejep Taýyp Erdogan tarapyndan yglan edilen 2053 Net Zero Emission meýilnamasyna laýyklykda howanyň borçnamalaryny doly ýerine ýetirmekdigini aýtdy. Häzirki zaman dünýä şertlerinde bu üç maksada ýetmek üçin öňküsinden has köp tagallanyň gerekdigini aýtdy.

Energiýa howpsuzlygy we elektrikleşdirmegiň roly

Dünýä nebit we tebigy gaz bazarlarynda bolup geçen soňky üýtgeşmeleri belläp, ministr Baýraktar Europeewropadaky tebigy gaz bahalarynyň ýene-de iň ýokary derejesine ýetendigini ýatlatdy. Bu ýagdaýyň, energiýa howpsuzlygynyň ähmiýetini ýene bir gezek açýandygyny mälim eden Baýraktar, "Energetika howpsuzlygy we energiýa öwrülişigi biri-birine bagly däl, bilelikde bilelikde ösmeli iki düşünje. Türkiýe üçin bu prosesiň iň möhüm açary elektrikleşdirmekdir" -diýdi. Windel, gün, geotermiki we gidroelektrik ýaly täzelenip bilýän çeşmeler babatynda Türkiye ýokary potensialynyň bardygyny mälim eden ministr, bu üýtgeýän nesil çeşmelerini bökdençsiz birleşdirjek güýçli elektrik infrastrukturasyny gurandyklaryny aýtdy. Şeýle hem, ýadro energiýasynyň uglerod zyňyndysyz elektrik öndürmek portfelinde goşmaça güýç boljakdygyny mälim etdi.

Energiýa tygşytlylygy maýa goýumlary we möhüm minerallar ýaryşy

Energiýa netijeliliginiň strategiki çeşme hökmünde kesgitlenmelidigini aýdan Baýraktar, Milli energiýa netijeliligi hereket meýilnamasynyň çäginde döwlet we hususy pudaklar bilen hyzmatdaşlykda 2024-2030-njy ýyllar aralygynda 20 milliard dollardan gowrak maýa goýumynyň meýilleşdirilýändigini habar berdi. Bu maýa goýumlarynyň senagatdan transporta, binalardan oba hojalygyna çenli köp ugurlary öz içine aljakdygyny mälim eden ministr, ýakyn on ýylda has uly maksatlary öz içine alýan Üçünji Milli Energiýa Netijeli Hereket meýilnamasyna taýynlyk görüljekdigini aýtdy. Elektrik torlarynyň has akylly, has çeýe we has güýçli edilmelidigine ünsi çeken Baýraktar, häzirki dünýädäki möhüm mineral ýaryşyny 1800-nji ýyllaryň “altyn howasy” döwri bilen deňeşdirdi. Geljekdäki senagatda, emeli intellektde we arassa energiýa tehnologiýalarynda yzda galmazlyk üçin bu minerallara elýeterliligiň we dag-magdan taslamalarynyň maliýeleşdirilmeginiň möhümdigini belläp geçdi.

Global howa maliýeleşdirmesini täzeden dizaýn etmegiň zerurlygy

Howanyň üýtgemegi sebäpli ýüze çykýan aşa howa hadysalarynyň energiýa infrastrukturasyna gönüden-göni howp salýandygyny görkezýän ministr Baýraktar, infrastruktura maýa goýumlarynyň geçmişe däl-de, geljegiň howa şertlerine laýyklykda işlenip düzülmelidigini aýtdy. Munuň üçin ägirt uly maliýe çeşmeleriniň zerurdygyny bellän Baýraktar, diňe döwlet serişdeleriniň ýeterlik däldigini, halkara maliýe guramalarynyň, ösüş banklarynyň we hususy pudagyň maýasynyň çalt mobilizlenmelidigini aýtdy. Uzak möhletli we arzan çykdajyly maliýeleşdirmegiň elýeterliliginiň, esasanam Türkiýe ýaly ösýän ýurtlar üçin möhüm rol oýnaýandygyny mälim eden ministr, maliýeleşdiriş çykdajylary ýokary bolsa, global energiýa özgerişleriniň üstünlikli bolup bilmejekdigini aýtdy.