Ministr Bolat: Greenaşyl öwrülişik ykdysadyýetde mümkinçilikler döredýär

Antalýada geçirilen COP31 sammitiniň çäginde 'Maliýe we söwda güni' açylanda söwda ministri Ömer Bolat howanyň maksatlarynyň we halkara söwdasynyň birek-biregi goldaýan elementler bolmalydygyny aýtdy. Greenaşyl öwrülişigiň diňe bir daşky gurşaw zerurlygy däl, eýsem täze bazarlary we maýa goýum mümkinçiliklerini hödürleýän ykdysady mümkinçilikdigini aýdyp, ministr Bolat Türkiýäniň bu syýasaty söwda syýasatynyň merkezinde goýandygyny aýtdy.

Greenaşyl şertnama we Türkiýäniň strategiki maksatlary

Türkiýe, Greenewropa Greenaşyl şertnamasynyň önümçilige we bazara elýeterliligini öňünden görüp, 2021-nji ýylda “Greenaşyl şertnama” hereket meýilnamasyny durmuşa geçirdi. Ministr Bolat milli uglerod nyrhlary we zyňyndy söwda ulgamynyň kanuny infrastrukturasynyň 2025-nji ýylyň iýul aýynda kabul edilen Howa kanuny bilen döredilendigini ýatlatdy. Bolat, bir ýurt hökmünde 2053 sap nol zyňyndy nyşanyna ygrarlydyklaryny mälim edip, 2026-2030-njy ýyllary öz içine alýan täzelenen hereket meýilnamasy bilen sanlylaşdyrmaga we diňe geçiş proseslerine ünsi jemleýändigini aýtdy.

Global söwdada ýaşyl öwrülişigiň ykdysady ölçegi

Bütindünýä Söwda Guramasynyň maglumatlaryna görä, harytlar we hyzmatlar boýunça dünýädäki söwda mukdary 2025-nji ýylda 35 trillion ABŞ dollaryna ýetdi, daşky gurşaw önümleriniň eksporty bolsa eksportyň 14 göterimini emele getirdi. Arassa energiýa tehnologiýalary bazarynyň 2025-nji ýylda 1,2 trillion dollara ýetendigini mälim eden ministr Bolat, 2026-njy ýylda arassa energiýa maýa goýulmagy meýilleşdirilýän 2,2 trillion dollarlyk maýa goýumlarynyň ýangyç üçin bölünip berlen çeşmeden iki esse köpdügine ünsi çekdi. Bolat, bu özgerişligiň ösýän ykdysadyýetler we kiçi we orta kärhanalar üçin hem bolmalydygyny aýtdy.

Söwda ministri Ömer Bolat Antalýada geçirilen COP31 sammitinde howanyň üýtgemegine garşy göreş çäginde görülýän ädimleriň söwda syýasatlaryna laýyk gelmelidigini aýtdy. Türkiýäniň kanuny kadalar bilen goldanýan ýaşyl öwrülişik prosesini, goşmaça gymmaty bolan ykdysadyýeti gurmak üçin ulanýandygy mälim edildi.

Türkiyeň ýaşyl öwrülişik prosesi Söwda ministrliginiň we Howanyň kanunlarynyň utgaşdyrylmagy boýunça amala aşyrylýan hereket meýilnamalarynyň çäginde emele gelýär. Eksportçylaryň we hususy pudagyň bu täze ülňülere uýgunlaşmagy halkara bäsdeşlik ukybyny saklamak meselesinde möhüm proses hökmünde amala aşyrylýar.

greenaşyl ykdysadyýet Türkiýe üçin näme wada berýär?

Hökümet tarapyndan täzelenen 2026-2030 Greenaşyl şertnama meýilnamasy Türkiýeni adaty önümçilik modellerinden ýokary serişde tygşytly, sanly we goşmaça ykdysady gurluşa geçirmegi maksat edinýär. Bu strategiýa, esasan, Europeanewropa Bileleşiginiň bazaryna eksportda uglerod salgytlary ýaly päsgelçilikleriň ýeňip geçmegini üpjün etmek bilen bir hatarda içerki pudagyň arassa energiýa tehnologiýalaryna uýgunlaşmagyny çaltlaşdyrjak ýol kartasyny üpjün edýär.

Eksportçylara we KOK-a garaşýan üýtgeşmeler

Dünýäde giňden ýaýran uglerodyň bahasy mehanizmleri we serhet uglerod düzgünleri ýakyn döwürde türk eksportçylary üçin täze standartlary getirip biler. Hususan-da, kiçi we orta kärhanalaryň bu ýaşyl öwrülişik prosesine maliýe we tehnologiki integrasiýasy pudagyň bäsdeşlige ukyplylygyny saklamakda aýgytly rol oýnap biler. Maýa goýumlary arassa energiýa geçýärkä, ýaşyl gymmatlyklar zynjyryna girýän kärhanalaryň halkara bazarlarynda has amatly orny eýelemegine garaşylýar.