Ministr Gürlek: OECD ýurtlary Gaza üçin iň güýçli ses bilen gygyrmaly

Adalat ministri Aın Gürlek Stambulda geçirilen '2026-njy ýylda geçirilen OECD-iň adalatly deň hukukly tegelek stoluna' gatnaşdy we halkara adalat ulgamy we Gazadaky gumanitar ýagdaý barada beýanat berdi. Duşuşygyň çäginde 30 ýurtdan adalat ministrleri, kazyýet agzalary we aklawçylar bilen maslahatlaşan ministr Gürlek Ysraýyl hökümetiniň Palestina Adalat ministri Şerhabil El-Zaýmyň ýurtdan çykmagyna rugsat bermezligine reaksiýa bildirdi.

Näme üçin Palestina ministrine gatnaşmaga rugsat berilmedi?

Ministr Akin Gürlek, ýygnaga Palestinanyň Adalat ministri jenap Şerhabil El-Zaýmyň çagyrylandygyna garamazdan Ysraýyl hökümeti tarapyndan öňüni alandygyny aýtdy. Gürlek bu ýagdaýy "Ysraýyl hökümetiniň ähliumumy adalat ulgamyna hormatsyzlygy barada dünýä jemgyýetçiliginiň öňünde beýannama" hökmünde häsiýetlendirdi we adalat ygtyýarynyň Palestina we Gazanyň halky üçin möhüm ähmiýete eýedigini aýtdy.

OECD ýurtlaryndan Gaza näme garaşýar?

Akin Gürlek, OECD ýurtlarynyň Gazada göçürilen bir ýarym million adamyň hukuklaryny goramak üçin iň güýçli ses bilen jogap bermelidigini aýtdy. Ysraýylyň bikanun göçüp gelenleriniň hereketlerine ünsi çeken Gürlek, "Wandalizmi bes ediň diýýän global adalat ulgamy gerek" -diýdi we halkara jemgyýetçiliginiň adam mertebesini goramak jogapkärçiligini öz üstüne aldy.

Adalat ministri Akin Gürlek OECD-nyň Stambuldaky mejlisinde eden çykyşynda Türkiýanyň 4 milliondan gowrak bosguny kabul etmek bilen dünýä adalatyna düşünişýändigini aýtdy. Gazadaky ynsanperwerlik krizisine ünsi çeken Gürlek, Ysraýylyň palestinaly kärdeşi Şerhabil El-Zaýmy gadagan etmegini tankytlady we OECD ýurtlaryny palestina halkynyň hukuklaryny goramaga çagyrdy.

Ykdysady hyzmatdaşlyk we ösüş guramasy (OECD) agza ýurtlaryň arasynda ykdysady we durmuş syýasatlaryny ösdürmek üçin işleýän halkara guramadyr. Guramanyň içindäki ýygnaklar, Türkiýe esaslandyryjy agza bolup, global hukuk ülňülerini güýçlendirmek we adalat mehanizmlerine elýeterlilik üçin platforma bolup hyzmat edýär. Alnan kararlar we degişli proseslerde geçirilen geňeşmeler, agza ýurtlaryň kazyýet reformalaryna we halkara hyzmatdaşlygy strategiýalaryna salgylanma hökmünde kabul edilýär.

Netije

Duşuşyk, Türkiýanyň Palestina meselesini halkara hukuk platformalarynda "adam mertebesi" okunda gün tertibinde saklamagy maksat edinýändigini görkezýär. Ysraýylyň bir palestinaly ministriň halkara sammitine gatnaşmagyny gadagan etmegi diplomatik we hukuk derejesinde ähliumumy gymmatlyklary goramak meselesinde çynlakaý krizis döredýär.

Ministr Gürlekiň aýdanlary Türkiýeniň global adalat sistemasyna we halkara arenasyndaky bosgun syýasatlaryna ynsanperwer çemeleşmesini bellige almagy maksat edinýär. Bu garaýyş, Türkiýäniň sebitleýin aktýor hökmünde adalat we adam hukuklary gepleşiklerini daşary syýasatynyň merkezinde goýýandygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Ministr Gürlekiň OECD platformasynda aýdan bu ýiti tankytlary agza ýurtlaryň arasyndaky diplomatik dartgynlygy artdyryp biler ýa-da Palestina meselesiniň OECD-iň gün tertibinde has möhüm orun tapmagyna sebäp bolup biler. Günbatar ýurtlaryndan, hususan-da, Türkiýanyň Gazadaky ýagdaý bilen baglanyşykly garaşyşlaryna laýyk gelmeýän ýa-da laýyk gelmeýän täze diplomatik pozisiýalara eýe bolmagyna garaşylýar.

Bu sözler, Türkiýanyň halkara hukuk we adalat ulgamynda "adamlara gönükdirilen" çemeleşmesiniň Europeanewropa Bileleşiginde we OECD-iň beýleki ýurtlarynda bosgun syýasatlaryna edilýän basyşy artdyryp biljekdigini görkezýär öýdülýär. Mundan başga-da, Ysraýylyň diplomatik izolýasiýasyna halkara jemgyýetçiliginiň edýän basyşy şeýle sammitleriň üsti bilen has aýdyň görüner.