Ministr Kaçyryň önüm öndürijilerine uly goldaw: 250 milliard dollarlyk täze maliýeleşdiriş bukjasy 1-nji sentýabrda başlar

Senagat we Tehnologiýa ministri Mehmet Fatih Kaır, Önümçilik Senagatyny Maliýeleşdirmegi Goldaw Maksatnamasynyň çäginde möhüm beýanatlar berdi. Türkiýanyň hemişelik abadançylyga, durnukly ösüşe we doly garaşsyzlyga barýan ýolunyň önümçilikden geçýändigini belläp, ministr Kajyr bilimlerini tehnologiýa we adam resurslaryna goşmaça gymmata öwürýän ýurtlaryň global bäsdeşlikde tapawutlanýandygyny aýtdy. Ökde önümçiligiň, ösen tehnologiýanyň we ýokary goşmaça bahanyň esasynda Türkiýäniň ösüş strategiýasyny gurandyklaryny mälim eden Kaçyr, meýilleşdirilen senagatlaşma hereketleri we hünärli işçi güýji maýa goýumlary bilen senagat pudagyna täze gözýetim getirendigini aýtdy.

Soňky 23 ýylda durmuşa geçirilen kesgitlenen syýasatlar we senagatçylaryň yhlasly işleri netijesinde Türkiýanyň senagat önümçilik indeksiniň 3,5 esse ýetendigini belläp, ministr Kaçir, demir we polatdan gün panellerine, ak harytlardan tä täjirçilik ulaglaryna çenli önümleriň köp görnüşinde Europeewropanyň öňdebaryjy öndürijidigini ýatlatdy. Hytaý bilen Merkezi Europeewropanyň arasynda iň giň önüm dürlüligi bolan ýurda öwrülendigini mälim eden Kaçir, önümçilige gönükdirilen ykdysady modeliň kömegi bilen milli girdejiniň 238 milliard dollardan 1,6 trillion dollara çenli ýokarlandygyny we adam başyna düşýän milli girdejiniň 18 müň dollardan geçendigini düşündirdi.

Türkiýeni ýokary tehnologiýa ligasynda iň ýokary derejä çykarmagy maksat edinýändiklerini mälim eden ministr Kaçer, sebit ösüşini we Milli Tehnologiýa Hereketini goldajak täze höweslendiriş ulgamlarynyň Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň razylygy bilen durmuşa geçirilendigini aýtdy. Bu kontekstde Türkiýanyň taryhynda iň uly höweslendiriş maksatnamasy bolan HIT-30 yglan edilendigini ýatladýan Kaçyr; Hereket, gün energiýasy we saglyk tehnologiýalary ýaly strategiki ugurlara ägirt uly maýa goýumlary üçin ýoluň açylandygyny aýtdy. Maýa goýum borçnamalaryny öňe sürmek karzy maksatnamasynyň çäginde, 750 milliard lira býudjetinden 528 milliard lira maýa goýumy bolan 83 strategiki taslama maliýe goldawynyň berilendigini mälim etdi.

Ministr Kajyr, Türkiýäniň senagatlaşma taryhynda dokma, taýýar egin-eşik, deri we mebel ýaly adaty pudaklaryň mekdep hökmünde möhüm rol oýnandygyny aýtdy we bu zähmeti köp talap edýän pudaklaryň iş we önümçilik güýjüni goramak üçin ýörite goldaw maksatnamalaryny taýýarlandyklaryny aýtdy. Geçen ýyl KOK-lara berlen her bir işgär üçin 2500 lira iş üpjünçiliginiň talaplara laýyklykda täzeden seredilendigini we 3500 lira çenli ýokarlandyrylandygyny we bu ulgama iri kompaniýalaryň hem goşulandygyny habar berdi. Bu maksatnamalaryň kömegi bilen şu wagta çenli 686 müň iş ýeriniň goralýandygyny we 15,4 milliard lira serişdäniň kärhanalara geçirilendigini aýtdy.

Senagatçylaryň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak we önümçiligiň dowamlylygyny üpjün etmek üçin taýýarlanan täze 250 milliard lira maliýeleşdiriş bukjasynyň jikme-jikliklerini paýlaşyp, ministr Kaçyr arzalaryň 1-nji sentýabrdan başlanjakdygyny habar berdi. Uly kärhanalar üçin karz çäginiň täze täzelenme bilen 50 million liradan 150 million lira çenli ýokarlandyrylandygyny mälim eden Kaçyr, kompaniýalaryň hem üýtgeýän, hem üýtgeýän göterim karz görnüşlerinden peýdalanyp biljekdigini aýtdy. Karzlaryň 6 aýa çenli ýeňillikli möhletiniň we jemi 36 aýa çenli dowam etjekdigini mälim eden ministr Kaçir, göterim nyrhlarynyň kesgitlenen karzlar üçin 37 göterim, üýtgeýän bahaly karzlar üçin TLREF + 1 hökmünde ulanyljakdygyny aýtdy.

Kaır, kärhanalar ýanwar-iýun aýlarynda iýul-dekabr aýlarynda ortaça iş derejesini saklasa, maliýeleşdiriş çykdajylarynyň 12 nokadynyň ministrlik tarapyndan geçiriljekdigini we kesgitlenen karzlar boýunça ýyllyk göterim derejesiniň sap 25 göterime çenli azaljakdygyny mälim etdi. KOK-lara kepillik goldawyny berjek bu ägirt paket üçin ýüz tutjak kompaniýalar, teswirnama gol çekilen banklaryň karz bahalandyryş amallaryndan soň maliýeleşdirmä çalt girip bilerler.

Ministr Kaçyr, Türkiýäniň parahatçylyk we ynam gurşawyny güýçlendirýän "Terrorçylyksyz Türkiýe" etabynyň maýa goýum howasyna uly goşant goşandygyny aýtdy we geçmişde ýurduň energiýasyny tükenen garaňky döwrüň yzda durýandygyny we esasy ünsi häzirki wagtda ykdysady abadançylygy ýokarlandyrmaga gönükdirilendigini aýtdy. Ministrlik hökmünde taýýarlan Senagat sebitleriniň baş meýilnamasy bilen Türkiýäniň indiki 30 ýyllyk senagat ýol kartasyny çyzandyklaryny mälim eden Kaçyr, meýilleşdirilen senagat meýdanlarynyň göwrümini 160 müň gektardan 350 müň gektara çenli ýokarlandyrmagy we 2030-njy ýyla çenli önümçilik senagatynyň eksportyny 400 milliard dollara ýetirmegi maksat edinýändigini mälim etdi.

Kaçyr, Anadolyda senagat maýa goýumlaryny deňagramly ýagdaýda ýaýratmak bilen günbatar sebitlerdäki dyknyşyklaryň öňüni aljakdyklaryny we tamamlanan infrastruktura we sosial desgalar bilen ýaşyl we akylly mega senagat zolaklaryny döredjekdigini aýtdy. Bu nukdaýnazardan Mersin-Şyrnak, Trabzon-Şyrnak we Siwas-Idyr senagat ösüş koridorlary, şeýle hem Ösüş ýoly we Zengezur koridory tarapyndan hödürlenýän logistika we söwda mümkinçiliklerine iň ýokary derejede baha beriljekdigini sözüniň üstüne goşdy.