Ministr Kaır: Saglyga 82 milliard lira uly maýa goýum

Ministr Mehmet Fatih Kaçyr Ankara uniwersitetiniň lukmançylyk fakultetinde geçirilen AnkaTheraHub açylyşynda saglyk pudagynda möhüm ösüşleri yglan etdi. Jemi 13 million ýewro maýa goýum bilen amala aşyrylan bu merkez innowasiýa anyklaýyş we bejeriş önümleriniň ösmegine goşant goşar. Kaçyr ylym we tehnologiýanyň adamzadyň hyzmatyna ornaşdyrylmagy bilen dünýädäki ömrüň 73 ýaşa ýetendigini we bäbekleriň ölüm derejesiniň ep-esli azalandygyny aýtdy. Taryhy perspektiwany göz öňünde tutup, 1990-njy ýylda başlanan "adam genomy taslamasy" bilen genetiki kartanyň döredilmeginiň lukmançylykda rewolýusiýa ösüşini üpjün edendigini aýtdy.

Saglykdaky genetiki kartanyň üýtgemegi

Kaçir gen taslamasynyň ilkibaşda 2,7 milliard dollar çykdajy edendigini we 13 ýyl dowam edendigini we täze nesil yzygiderlilik tehnologiýalarynyň näderejede peselendigini düşündirdi. Häzirki wagtda adam DNK yzygiderliligi müň dollar bahasy bilen bir günüň içinde tamamlanyp bilner. Bu öňegidişlik, esasanam rak we nesil keselleri ýaly şahsy bejergini talap edýän ýagdaýlarda irki diagnozy we täsirli bejeriş usullaryny ösdürmäge mümkinçilik berýär. Milli tehnologiýa hereketiniň çäginde ýokary tehnologiýaly şäher hassahanalary we sanly saglyk goşundylary bilen güýçli saglyk infrastrukturasynyň döredilendigini mälim etdi. Esasanam pandemiýa döwründe Türkiye içerki dem alyş serişdeleriniň bary-ýogy 14 günde köpçülikleýin öndürilmegi bu infrastrukturanyň ähmiýetini açdy.

Maýa goýumlary we iş üpjünçiligi

Kaçir geçen ýylda saglyk pudagyna 161 maýa goýumynyň höweslendirilendigini we 5 milliarddan gowrak hünärli işiň 70 milliard lira maýa goýlandygyny aýtdy. Tehnologiýa gönükdirilen senagat hereketi maksatnamasynyň biotehnologiki dermanlardan innowasiýa saglyk tehnologiýalaryna çenli köp sanly maýa goýumlaryny goldamak arkaly häzirki hasap defisitini azaltmagy maksat edinýändigini aýtdy.

Ylmy barlag we içerki önümçilik

Ministrlik soňky 23 ýylda R&D taslamalaryna we ýaş alymlara 82 milliard lira goldaw berdi. TÜBİTAK sanjym we neşe serişdelerini ösdürmek şäherçesinde GMP we GLP ülňüleri boýunça gözlegler geçirilýär. Kaır, derman önümçiliginde Türkiýäniň içerki önümçiligindäki paýynyň artandygyny we lukmançylyk enjamlarynyň eksportynda ep-esli ösüşiň gazanylandygyny aýtdy.

AnkaTheraHubyň açylmagy

Ahyrynda ministr Kaçir Europeanewropa Bileleşigi tarapyndan goldanýan Bäsdeşlik pudaklary maksatnamasynyň çäginde durmuşa geçirilýän AnkaTheraHub açdy. Bu merkez, takyk lukmançylyk pudagynda ýurdumyzyň gözleg we gözleg mümkinçiliklerini artdyrar we telekeçilere innowasion saglyk tehnologiýalaryny ösdürmegi aňsatlaşdyrjak platforma üpjün eder.

Merkez ösen tehnologiýalarda ýöriteleşip, KOK-lara bäsdeşlik güýji berer we innowasiýa ideýalarynyň täjirleşdirilmegine goşant goşar. Bu infrastruktura, Türkiýäniň saglyk tehnologiýalarynda dünýädäki bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmagy maksat edinýär.

Netijede, Türkiýäniň saglygy goraýyş pudagyndaky ägirt uly maýa goýumlary we innowasiýa taslamalary ýurda bu ugurda halkara arenasynda has güýçli orny eýelemäge mümkinçilik berer.